सर्वयात्रां प्रवक्ष्यामि राजधर्मसमाश्रयात । अस्तङ्गते नीचगते विकले रिपुराशिगे ।।

sarvayātrāṃ pravakṣyāmi rājadharmasamāśrayāt | astaṅgate nīcagate vikale ripurāśige ||

प्रतिलोमे च विध्वस्ते शुक्रे यात्रां विसर्जयेत । प्रतिलोमे बुधे यात्रां दिक्पतौ च तथा च ग्रहे ।।

pratilome ca vidhvaste śukre yātrāṃ visarjayet | pratilome budhe yātrāṃ dikpatau ca tathā ca grahe ||

वैधृतौ च व्यतीपाते नागे च शकुनौ तथा । चतुष्पादे च किन्तुघ्ने तथा यात्रां विवर्जयेत ।।

vaidhṛtau ca vyatīpāte nāge ca śakunau tathā | catuṣpāde ca kintughne tathā yātrāṃ vivarjayet ||

विपत्तारे नैधने च प्रत्यरौ चाथ जन्मनि । गण्डे विवर्जयेद्यात्रां रिक्तायाञ्च तिथावपि ।।

vipattāre naidhane ca pratyarau cātha janmani | gaṇḍe vivarjayedyātrāṃ riktāyāñca tithāvapi ||

उदीची च तथा प्राची तयोरैक्यं प्रकीर्तितं । पश्चिमा दक्षिणा या दिक तयोरैक्यं तथैव च ।।

udīcī ca tathā prācī tayoraikyaṃ prakīrtitaṃ | paścimā dakṣiṇā yā dik tayoraikyaṃ tathaiva ca ||

वाय्वग्निदिक्समुद्भूतं परिघन्न तु लङ्घयेत । आदित्यचन्द्रशौरास्तु दिवसाश च न शोभनाः ।।

vāyvagnidiksamudbhūtaṃ parighanna tu laṅghayet | ādityacandraśaurāstu divasāś ca na śobhanāḥ ||

कृत्तिकाद्यानि पूर्वेण मघाद्यानि च याम्यतः । मैत्राद्यान्यपरे चाथ वासवाद्यानि वाप्युदक ।।

kṛttikādyāni pūrveṇa maghādyāni ca yāmyataḥ | maitrādyānyapare cātha vāsavādyāni vāpyudak ||

सर्वद्वाराणि शस्तानि छायामानं वदामि ते । आदित्ये विंशतिर्ज्ञेयाश चन्द्रे षोडश कीर्तिताः ।।

sarvadvārāṇi śastāni chāyāmānaṃ vadāmi te | āditye viṃśatirjñeyāś candre ṣoḍaśa kīrtitāḥ ||

भौमे पञ्चदशैवोक्ताश चतुर्दश तथा बुधे । त्रयोदश तथा जीये शुक्रे द्वादश कीर्तिताः ।।

bhaume pañcadaśaivoktāś caturdaśa tathā budhe | trayodaśa tathā jīye śukre dvādaśa kīrtitāḥ ||

एकादश तथा सौरे सर्वकर्मसु कीर्तिताः । जन्मलग्ने शक्रचापे सम्मुखे न व्रजेन्नरः ।।

ekādaśa tathā saure sarvakarmasu kīrtitāḥ | janmalagne śakracāpe sammukhe na vrajennaraḥ ||

शकुनादौ शुभे यायाज्जयाय हरिमास्मरन । वक्ष्ये मण्डलचिन्तान्ते कर्तव्यं राजरक्षणं ।।

śakunādau śubhe yāyājjayāya harimāsmaran | vakṣye maṇḍalacintānte kartavyaṃ rājarakṣaṇaṃ ||

स्वाम्यमात्यं तथा दुर्गं कोषो दण्डस्तथैव च । मित्रञ्जनपदश चैव राज्यं सप्ताङ्गमुच्यते ।।

svāmyamātyaṃ tathā durgaṃ koṣo daṇḍastathaiva ca | mitrañjanapadaś caiva rājyaṃ saptāṅgamucyate ||

सप्ताङ्गस्य तु राज्यस्य विघ्नकर्तॄन विनाशयेत । मण्डलेषु च सर्वेषु वृद्धिः कार्या महीक्षिता ।।

saptāṅgasya tu rājyasya vighnakartṝn vināśayet | maṇḍaleṣu ca sarveṣu vṛddhiḥ kāryā mahīkṣitā ||

आत्ममण्डलमेवात्र प्रथमं मण्डलं भवेत । सामन्तास्तस्य विज्ञेया रिपवो मण्डलस्य तु ।।

ātmamaṇḍalamevātra prathamaṃ maṇḍalaṃ bhavet | sāmantāstasya vijñeyā ripavo maṇḍalasya tu ||

उपेतस्तु सुहृज ज्ञेयः शत्रुमित्रमतः परं । मित्रमित्रं ततो ज्ञेयं मित्रमित्ररिपुस्ततः ।।

upetastu suhṛj jñeyaḥ śatrumitramataḥ paraṃ | mitramitraṃ tato jñeyaṃ mitramitraripustataḥ ||

एतत्पुरस्तात कथितं पश्चादपि निबोध मे । पार्ष्णिग्राहस्ततः पश्चात्ततस्त्वाक्रन्द उच्यते ।।

etatpurastāt kathitaṃ paścādapi nibodha me | pārṣṇigrāhastataḥ paścāttatastvākranda ucyate ||

आसारस्तु ततो ऽन्यः स्यादाक्रन्दासार उच्यते । जिगीषोः शत्रुयुक्तस्य विमुक्तस्य तथा द्विज ।।

āsārastu tato 'nyaḥ syādākrandāsāra ucyate | jigīṣoḥ śatruyuktasya vimuktasya tathā dvija ||

नात्रापि निश चयः शक्यो वक्तुं मनुजपुङ्गव । निग्रहानुग्रहे शक्तो मध्यस्थः परिकीर्तितः ।।

nātrāpi niś cayaḥ śakyo vaktuṃ manujapuṅgava | nigrahānugrahe śakto madhyasthaḥ parikīrtitaḥ ||

निग्रहानुग्रहे शक्तः सर्वेषामपि यो भवेत । उदासीनः स कथितो बलवान पृथिवीपतिः ।।

nigrahānugrahe śaktaḥ sarveṣāmapi yo bhavet | udāsīnaḥ sa kathito balavān pṛthivīpatiḥ ||

न कस्यचिद्रिपुर्मित्रङ्कारणाच्छत्रुमित्रके । मण्डलं तव सम्प्रोक्तमेतद द्वादशराजकं ।।

na kasyacidripurmitraṅkāraṇācchatrumitrake | maṇḍalaṃ tava samproktametad dvādaśarājakaṃ ||

त्रिविधा रिपवो ज्ञेयाः कुल्यानन्तरकृत्रिमाः । पूर्वपूर्वो गुरुस्तेषां दुश्चिकित्स्यतमो मतः ।।

trividhā ripavo jñeyāḥ kulyānantarakṛtrimāḥ | pūrvapūrvo gurusteṣāṃ duścikitsyatamo mataḥ ||

अनन्तरो ऽपि यः शत्रुः सो ऽपि मे कृत्रिमो मतः । पार्ष्णिग्राहो भवेच्छत्रोर्मित्राणि रिपवस तथा ।।

anantaro 'pi yaḥ śatruḥ so 'pi me kṛtrimo mataḥ | pārṣṇigrāho bhavecchatrormitrāṇi ripavas tathā ||

पार्ष्णिग्राहमुपायैश च शमयेच्च तथा स्वकं । मित्रेण शत्रोरुच्छेदं प्रशंसन्ति पुरातनाः ।।

pārṣṇigrāhamupāyaiś ca śamayecca tathā svakaṃ | mitreṇa śatrorucchedaṃ praśaṃsanti purātanāḥ ||

मित्रञ्च शत्रुतामेति सामन्तत्वादनन्तरं । शत्रुं जिगोषुरुच्छिन्द्यात स्वयं शक्नोति चेद्यदि ।।

mitrañca śatrutāmeti sāmantatvādanantaraṃ | śatruṃ jigoṣurucchindyāt svayaṃ śaknoti cedyadi ||

प्रतापवृद्धौ तेनापि नामित्राज्जायते भयं । यथास्य नोद्विजेल्लोको विश्वासश च यथा भवेत ।।

pratāpavṛddhau tenāpi nāmitrājjāyate bhayaṃ | yathāsya nodvijelloko viśvāsaś ca yathā bhavet ||

जिगीषुर्धर्मविजयी तथा लोकं वशन्नयेत ।।

jigīṣurdharmavijayī tathā lokaṃ vaśannayet ||