मनुर्विष्णुर्याज्ञवल्को हारीतो ऽत्रिर्यमो ऽङिगिराः । वसिष्ठदक्षसंवर्तशातातपपराशराः ।।

manurviṣṇuryājñavalko hārīto 'triryamo 'ṅigirāḥ | vasiṣṭhadakṣasaṃvartaśātātapaparāśarāḥ ||

आपस्तम्बोशनोव्यासाः कात्ययनबृहस्पती । गोतमः शङ्खलिखितौ धर्ममेते यथाब्रुवन ।।

āpastambośanovyāsāḥ kātyayanabṛhaspatī | gotamaḥ śaṅkhalikhitau dharmamete yathābruvan ||

तथा वक्ष्ये समासेन भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु । प्रवृत्तञ्च निवृत्तञ्च द्विविधङ्कर्म वैदिकं ।।

tathā vakṣye samāsena bhuktimuktipradaṃ śṛṇu | pravṛttañca nivṛttañca dvividhaṅkarma vaidikaṃ ||

काम्यं कर्म प्रवृत्तं स्यान्निवृत्तं ज्ञानपूर्वकं । वेदाभ्यासस्तपो ज्ञानमिन्दियाणाञ्च संयमः ।।

kāmyaṃ karma pravṛttaṃ syānnivṛttaṃ jñānapūrvakaṃ | vedābhyāsastapo jñānamindiyāṇāñca saṃyamaḥ ||

अहिंसा गुरुसेवा च निःश्रेयसकरं परं । सर्वेषामपि चैतेषामत्मज्ञानं परं स्मृतं ।।

ahiṃsā gurusevā ca niḥśreyasakaraṃ paraṃ | sarveṣāmapi caiteṣāmatmajñānaṃ paraṃ smṛtaṃ ||

तच्चग्र्यं सर्वविद्यानां प्राप्यते ह्य अमृतं ततः । सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।।

taccagryaṃ sarvavidyānāṃ prāpyate hy amṛtaṃ tataḥ | sarvabhūteṣu cātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani ||

समम्पश्यन्नात्मयाजी स्वाराज्यमधिगच्छति । आत्मज्ञाने समे च स्याद्वेदाभ्यासे च यत्नवान ।।

samampaśyannātmayājī svārājyamadhigacchati | ātmajñāne same ca syādvedābhyāse ca yatnavān ||

एतद्द्विजन्मसामर्थ्यं ब्राह्मणस्य विशेषतः । वेदशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो यत्र तत्राश्रमे वसन ।।

etaddvijanmasāmarthyaṃ brāhmaṇasya viśeṣataḥ | vedaśāstrārthatattvajño yatra tatrāśrame vasan ||

इहैव लोके तिष्ठन हि ब्रह्मभूयाय कल्प्यते । स्वाध्यायानामुपाकर्म श्रावण्यां श्रावणेन तु ।।

ihaiva loke tiṣṭhan hi brahmabhūyāya kalpyate | svādhyāyānāmupākarma śrāvaṇyāṃ śrāvaṇena tu ||

हस्ते चौषधिवारे च पञ्चम्यां श्रावणस्य वा । पौषमासस्य रोहिण्यामष्टकायामथापि वा ।।

haste cauṣadhivāre ca pañcamyāṃ śrāvaṇasya vā | pauṣamāsasya rohiṇyāmaṣṭakāyāmathāpi vā ||

जलान्ते छन्दसाङ्कुर्यादुत्सर्गं विधिवद्वहिः । त्र्यहं प्रेतेष्वनध्यायः शिष्यर्त्विग्गुरुबन्धुषु ।।

jalānte chandasāṅkuryādutsargaṃ vidhivadvahiḥ | tryahaṃ preteṣvanadhyāyaḥ śiṣyartviggurubandhuṣu ||

उपाकर्मणि चोत्सर्गं स्वशाखाश्रोत्रिये तथा । सन्ध्यागर्जितनिर्घाते भूकम्पोल्कानिपातने ।।

upākarmaṇi cotsargaṃ svaśākhāśrotriye tathā | sandhyāgarjitanirghāte bhūkampolkānipātane ||

समाप्य वेदं ह्य अनिशमारण्यकमधीत्य च । पञ्चदश्यां चतुर्दश्यामष्टम्यां राहुसूतके ।।

samāpya vedaṃ hy aniśamāraṇyakamadhītya ca | pañcadaśyāṃ caturdaśyāmaṣṭamyāṃ rāhusūtake ||

ऋतुसन्धिषु भुक्त्वा वा श्राद्विकं प्रतिगृह्य च । पशुमण्डूकनकुलश्वाहिमार्जारशूकरैः ।।

ṛtusandhiṣu bhuktvā vā śrādvikaṃ pratigṛhya ca | paśumaṇḍūkanakulaśvāhimārjāraśūkaraiḥ ||

कृतेन्तरे त्वहोरात्रं शक्रपाते तथोच्छ्रिये । श्वक्रोष्टुगर्धभोलूकमासवाणर्तुनिस्वने ।।

kṛtentare tvahorātraṃ śakrapāte tathocchriye | śvakroṣṭugardhabholūkamāsavāṇartunisvane ||

अमेध्यशवशूद्रान्त्यश्मशानपतितान्तिके । अशुभासु च तारासु विद्युत्स्तनितसम्प्लवे ।।

amedhyaśavaśūdrāntyaśmaśānapatitāntike | aśubhāsu ca tārāsu vidyutstanitasamplave ||

भुत्क्वार्द्रपाणिरम्भोन्तरर्धरात्रे ऽतिमारुते । पांशुवर्षे दिशान्दाहे सन्ध्यानीहारभीतिषु ।।

bhutkvārdrapāṇirambhontarardharātre 'timārute | pāṃśuvarṣe diśāndāhe sandhyānīhārabhītiṣu ||

धावतः प्राणिबाधे च विशिष्टे गृहमागते । खरोष्ट्रयानहस्त्यश्वनौकावृक्षादिरोहणे ।।

dhāvataḥ prāṇibādhe ca viśiṣṭe gṛhamāgate | kharoṣṭrayānahastyaśvanaukāvṛkṣādirohaṇe ||

//19 ।।

//19 ||