यतिर्धर्मं प्रवक्ष्यामि ज्ञानमोक्षादिदर्शकं । चतुर्धमायुषो भागं प्राप्य सङ्गात परिवर्जयेत ।।

yatirdharmaṃ pravakṣyāmi jñānamokṣādidarśakaṃ | caturdhamāyuṣo bhāgaṃ prāpya saṅgāt parivarjayet ||

यदह्नि विरजेद्धीरस्तदह्नि च परिव्रजेत । प्रजापत्यां निरूप्येष्टिं सर्वदेवसदक्षिणां ।।

yadahni virajeddhīrastadahni ca parivrajet | prajāpatyāṃ nirūpyeṣṭiṃ sarvadevasadakṣiṇāṃ ||

आत्मन्यग्नीन समारोप्य प्रव्रजेद्ब्राह्मणो गृहात । एक एव चरेन्नित्यं ग्रासमन्नाथमाश्रयेत ।।

ātmanyagnīn samāropya pravrajedbrāhmaṇo gṛhāt | eka eva carennityaṃ grāsamannāthamāśrayet ||

उपेक्षको ऽसिञ्चयिको मुनिर्ज्ञानसमन्वितः । कपालं वृक्षमूलञ्च कुचेलमसहायाता ।।

upekṣako 'siñcayiko munirjñānasamanvitaḥ | kapālaṃ vṛkṣamūlañca kucelamasahāyātā ||

समता चैव सर्वस्मिन्नेतन्मुक्तस्य लक्षणं । नाभिनन्देन मरणं नाभिनन्देत जीवनं ।।

samatā caiva sarvasminnetanmuktasya lakṣaṇaṃ | nābhinandena maraṇaṃ nābhinandeta jīvanaṃ ||

कालमेव प्रतीक्षेत निदेशं भृतको यथा । दृष्टिपूतं न्यसेत्पादं वस्त्रपूतं जलं पिवेत ।।

kālameva pratīkṣeta nideśaṃ bhṛtako yathā | dṛṣṭipūtaṃ nyasetpādaṃ vastrapūtaṃ jalaṃ pivet ||

सत्यपूतां वदेद्वाचं मनःपूतं समाचरेत । अलावुदारुपत्राणि मृण्मयं वैष्णवं यतेः ।।

satyapūtāṃ vadedvācaṃ manaḥpūtaṃ samācaret | alāvudārupatrāṇi mṛṇmayaṃ vaiṣṇavaṃ yateḥ ||

विधूमे न्यस्तमुषले व्यङ्गारे भुक्तवज्जने । वृत्ते शरावसम्पाते भिक्षां नित्यं यतिश चरेत ।।

vidhūme nyastamuṣale vyaṅgāre bhuktavajjane | vṛtte śarāvasampāte bhikṣāṃ nityaṃ yatiś caret ||

मधूकरमसङ्क्लिप्तं प्राक्प्रणीतमयाचितं । तात्कालिकञ्चोपपन्नं भैक्षं पञ्चविधं स्मृतं ।।

madhūkaramasaṅkliptaṃ prākpraṇītamayācitaṃ | tātkālikañcopapannaṃ bhaikṣaṃ pañcavidhaṃ smṛtaṃ ||

पाणिपात्री भवेद्वापि पात्रे पात्रात समाचरेत । अवेक्षेत गतिं नॄणां कर्मदोषसमुद्भवां ।।

pāṇipātrī bhavedvāpi pātre pātrāt samācaret | avekṣeta gatiṃ nṝṇāṃ karmadoṣasamudbhavāṃ ||

शुद्धभावश चरेद्भर्मं यत्र तत्राश्रमे रतः । समः सर्वेषु भूतेषु न लिङ्गं धर्मकारणं ।।

śuddhabhāvaś caredbharmaṃ yatra tatrāśrame rataḥ | samaḥ sarveṣu bhūteṣu na liṅgaṃ dharmakāraṇaṃ ||

फलं कतकवृक्षस्य यद्यप्यम्बुप्रसादकं । न नामग्रहणादेव तस्य वारि प्रसीदति ।।

phalaṃ katakavṛkṣasya yadyapyambuprasādakaṃ | na nāmagrahaṇādeva tasya vāri prasīdati ||

अजिह्मः पण्डकः पङ्गुरन्धो बधिर एव च । सद्भिश च मुच्यते मद्भिरज्ञानात संसृतो द्विजः ।।

ajihmaḥ paṇḍakaḥ paṅgurandho badhira eva ca | sadbhiś ca mucyate madbhirajñānāt saṃsṛto dvijaḥ ||

अह्नि रात्र्याञ्च यान जन्तून हिनस्त्यज्ञानतो यतिः । तेषां स्नात्वा विशुद्ध्यर्थं प्राणायामान षडाचरेत ।।

ahni rātryāñca yān jantūn hinastyajñānato yatiḥ | teṣāṃ snātvā viśuddhyarthaṃ prāṇāyāmān ṣaḍācaret ||

अस्थिस्थूणं स्नायुयुतं मांसशोणितलेपनं । चर्मावनद्धं दुर्गन्धं पूर्णं मूत्रपुरीषयोः ।।

asthisthūṇaṃ snāyuyutaṃ māṃsaśoṇitalepanaṃ | carmāvanaddhaṃ durgandhaṃ pūrṇaṃ mūtrapurīṣayoḥ ||

जराशोकसमाविष्टं रोगायतनमातुरं । रजस्वलमनित्यञ्च भूतावासमिमन्त्यजेत ।।

jarāśokasamāviṣṭaṃ rogāyatanamāturaṃ | rajasvalamanityañca bhūtāvāsamimantyajet ||

धृतिः क्षमा दमो ऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः । ह्रीर्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणं ।।

dhṛtiḥ kṣamā damo 'steyaṃ śaucamindriyanigrahaḥ | hrīrvidyā satyamakrodho daśakaṃ dharmalakṣaṇaṃ ||

चतुर्विधं भैक्षवस्तु कुटीरकवहूदके । हंसः परमहंसश च यो यः पश्चात स उत्तमः ।।

caturvidhaṃ bhaikṣavastu kuṭīrakavahūdake | haṃsaḥ paramahaṃsaś ca yo yaḥ paścāt sa uttamaḥ ||

एकदण्डी त्रिदण्डी वा योगी मुच्यते बन्धनात । अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यापरिग्रहौ ।।

ekadaṇḍī tridaṇḍī vā yogī mucyate bandhanāt | ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryāparigrahau ||

यमाः पञ्चाथ नियमाः शौचं सन्तोषणन्तपः । स्वाध्यायेश्वरपूजा च पद्मकाद्यासनं यतेः ।।

yamāḥ pañcātha niyamāḥ śaucaṃ santoṣaṇantapaḥ | svādhyāyeśvarapūjā ca padmakādyāsanaṃ yateḥ ||

प्राणायामस्तु द्विविधः स गर्भो ऽगर्भ एव च । जपध्यानयुतो गर्भो विपरीतस्त्वगर्भकः ।।

prāṇāyāmastu dvividhaḥ sa garbho 'garbha eva ca | japadhyānayuto garbho viparītastvagarbhakaḥ ||

प्रत्येकं त्रिविधं सोपि पूरकुम्भकरेचकैः । पूरणात पूरको वायोर निश चलत्वाच्च कुम्भकः ।।

pratyekaṃ trividhaṃ sopi pūrakumbhakarecakaiḥ | pūraṇāt pūrako vāyor niś calatvācca kumbhakaḥ ||

रेचनाद्रेचकः प्रोक्तो मात्राभेदेन च त्रिधा । द्वादशात्तु चतुर्विंशः षट्त्रिंशन्मात्रिको ऽपरः ।।

recanādrecakaḥ prokto mātrābhedena ca tridhā | dvādaśāttu caturviṃśaḥ ṣaṭtriṃśanmātriko 'paraḥ ||

तालो लघ्वक्षरो मात्रा प्रणवादि चरेच्छनैः । प्रत्याहारो जापकानां ध्यानमीश्वरचिन्तनं ।।

tālo laghvakṣaro mātrā praṇavādi carecchanaiḥ | pratyāhāro jāpakānāṃ dhyānamīśvaracintanaṃ ||

मनोधृतिर्धारणा स्यात समाधिर्ब्रह्मणि स्थितिः । अयमात्मा परं ब्रह्म सत्यं ज्ञानमनन्तकं ।।

manodhṛtirdhāraṇā syāt samādhirbrahmaṇi sthitiḥ | ayamātmā paraṃ brahma satyaṃ jñānamanantakaṃ ||

विज्ञानमानन्दं ब्रह्म तत्त्वमस्य.अहमस्मि तत । परम ब्रह्म ज्योतिरात्मा वासुदेवो विमुक्त ओं ।।

vijñānamānandaṃ brahma tattvamasya.ahamasmi tat | param brahma jyotirātmā vāsudevo vimukta oṃ ||

देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितं । जाग्रत्स्वप्नसुसुप्त्यादिमुक्तं ब्रह्म तुरोयकं ।।

dehendriyamanobuddhiprāṇāhaṅkāravarjitaṃ | jāgratsvapnasusuptyādimuktaṃ brahma turoyakaṃ ||

नित्यशुद्धबुद्धयुक्तसत्यमानन्दमद्वयं । अहं ब्रह्म परं ज्योतिरक्षरं सर्वगं हरिः ।।

nityaśuddhabuddhayuktasatyamānandamadvayaṃ | ahaṃ brahma paraṃ jyotirakṣaraṃ sarvagaṃ hariḥ ||

सो ऽसावादित्यपुरुषः सो ऽसावहमखण्ड ओं । सर्वारम्भपरित्यागी समदुःखसुखं क्षमी ।।

so 'sāvādityapuruṣaḥ so 'sāvahamakhaṇḍa oṃ | sarvārambhaparityāgī samaduḥkhasukhaṃ kṣamī ||

भावशुद्धश च ब्रह्माण्डं भित्त्वा ब्रह्म भवेन्नरः । आषढ्यां पौर्णमास्याञ्च चातुर्मास्यं व्रतञ्चरेत ।।

bhāvaśuddhaś ca brahmāṇḍaṃ bhittvā brahma bhavennaraḥ | āṣaḍhyāṃ paurṇamāsyāñca cāturmāsyaṃ vratañcaret ||

ततो ज्रजेत नवम्यादौ ह्य ऋतुसन्धिषु वापयेत । प्रायश्चित्तं यतीनाञ्च ध्यानं वायुयमस तथा ।।

tato jrajet navamyādau hy ṛtusandhiṣu vāpayet | prāyaścittaṃ yatīnāñca dhyānaṃ vāyuyamas tathā ||