मन्वादयो भुक्तिमुक्तिधर्मांश्चीर्त्वाप्नुवन्ति यान । प्रोचे परशुरामाय वरुणोक्तन्तु पुष्करः ।।

manvādayo bhuktimuktidharmāṃścīrtvāpnuvanti yān | proce paraśurāmāya varuṇoktantu puṣkaraḥ ||

वर्णाश्रमेतराणान्ते धर्मान्वक्ष्यामि सर्वदान । मन्वादिभिर निगदितान वासुदेवादितुष्टिदान ।।

varṇāśrametarāṇānte dharmānvakṣyāmi sarvadān | manvādibhir nigaditān vāsudevādituṣṭidān ||

अहिंसा सत्यवचनन्दया भूतेष्वनुग्रहः । तीर्थानुसरणं दानं ब्रह्मचर्यम्मत्सरः ।।

ahiṃsā satyavacanandayā bhūteṣvanugrahaḥ | tīrthānusaraṇaṃ dānaṃ brahmacaryammatsaraḥ ||

देवद्विजातिशुश्रूषा गुरूणाञ्च भृगूत्तम । श्रवणं सर्वधर्माणां पितॄणां पूजनं तथा ।।

devadvijātiśuśrūṣā gurūṇāñca bhṛgūttama | śravaṇaṃ sarvadharmāṇāṃ pitṝṇāṃ pūjanaṃ tathā ||

भक्तिश च नृपतौ नित्यं तथा सच्छास्त्रनेत्रता । आनृशंष्यन्तितिक्षा च तथा चास्तिक्यमेव च ।।

bhaktiś ca nṛpatau nityaṃ tathā sacchāstranetratā | ānṛśaṃṣyantitikṣā ca tathā cāstikyameva ca ||

वर्णाश्रमाणां सामान्यं धर्माधर्मं समीरितं । यजनं याजनं दानं वेदाद्यध्यापनक्रिया ।।

varṇāśramāṇāṃ sāmānyaṃ dharmādharmaṃ samīritaṃ | yajanaṃ yājanaṃ dānaṃ vedādyadhyāpanakriyā ||

प्रतिग्रहञ्चाध्ययनं विप्रकर्माणि निर्दिशेत । दानमध्ययनञ्चैव यजनञ्च यथाविधिः ।।

pratigrahañcādhyayanaṃ viprakarmāṇi nirdiśet | dānamadhyayanañcaiva yajanañca yathāvidhiḥ ||

क्षत्रियस्य सवैश्यस्य कर्मेदं परिकीर्तितं । क्षत्रियस्य विशेषेण पालनं दुष्टनिग्रहः ।।

kṣatriyasya savaiśyasya karmedaṃ parikīrtitaṃ | kṣatriyasya viśeṣeṇa pālanaṃ duṣṭanigrahaḥ ||

कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यस्य परिकीर्तितं । शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा सर्वशिल्पानि वाप्यथ ।।

kṛṣigorakṣyavāṇijyaṃ vaiśyasya parikīrtitaṃ | śūdrasya dvijaśuśrūṣā sarvaśilpāni vāpyatha ||

मौञ्जीबन्धनतो जन्म विप्रादेश च द्वितीयकं । आनुलोम्येन वर्णानां जातिर्मातृसमा स्मृता ।।

mauñjībandhanato janma viprādeś ca dvitīyakaṃ | ānulomyena varṇānāṃ jātirmātṛsamā smṛtā ||

चण्डालो ब्राह्मणीपुत्रः शूद्राच्च प्रतिलोमतः । सूतस्तु क्षत्रियाज्जातो वैश्याद्वै देवलस तथा ।।

caṇḍālo brāhmaṇīputraḥ śūdrācca pratilomataḥ | sūtastu kṣatriyājjāto vaiśyādvai devalas tathā ||

पुक्कसः क्षत्रियापुत्रः शूद्रात स्यात प्रतिलोमजः । मागधः स्यात्तथा वैश्याच्छूद्रादयोगवो भवेत ।।

pukkasaḥ kṣatriyāputraḥ śūdrāt syāt pratilomajaḥ | māgadhaḥ syāttathā vaiśyācchūdrādayogavo bhavet ||

वैश्यायां प्रतिलोमेभ्यः प्रतिलोमाः सहस्रशः । विवाहः सदृशैस्तेषां नोत्तमैर नाधमैस तथा ।।

vaiśyāyāṃ pratilomebhyaḥ pratilomāḥ sahasraśaḥ | vivāhaḥ sadṛśaisteṣāṃ nottamair nādhamais tathā ||

चण्डालकर्म निर्दिष्टं बध्यानां घातनं तथा । स्त्रीजीवन्तु तद्रक्षाप्रोक्तं वैदेहकस्य च ।।

caṇḍālakarma nirdiṣṭaṃ badhyānāṃ ghātanaṃ tathā | strījīvantu tadrakṣāproktaṃ vaidehakasya ca ||

सूतानामश्वसारथ्यं पुक्कसानाञ्च व्याधता । स्तुतिक्रिया माघ्धानां तथा चायोगशस्य च ।।

sūtānāmaśvasārathyaṃ pukkasānāñca vyādhatā | stutikriyā māghdhānāṃ tathā cāyogaśasya ca ||

रङ्गावतरणं प्रोक्तं तथा शिल्पैश च जीवनं । वहिर्ग्रामनिवासश च मृतचेलस्य धारणं ।।

raṅgāvataraṇaṃ proktaṃ tathā śilpaiś ca jīvanaṃ | vahirgrāmanivāsaś ca mṛtacelasya dhāraṇaṃ ||

न संस्पर्शस्तथैवान्यैश चण्डालस्य विधीयते । ब्राह्मणार्थे गवार्थे वा देहत्यागो ऽत्र यः कृतः ।।

na saṃsparśastathaivānyaiś caṇḍālasya vidhīyate | brāhmaṇārthe gavārthe vā dehatyāgo 'tra yaḥ kṛtaḥ ||

स्त्रीबालाद्युपपतो वा वाह्याणां सिद्धिकारणं । सङ्करे जातयो ज्ञेयाः पितुर्मातुश च कर्मतः ।।

strībālādyupapato vā vāhyāṇāṃ siddhikāraṇaṃ | saṅkare jātayo jñeyāḥ piturmātuś ca karmataḥ ||