वक्ष्ये प्रासादसामान्यलक्षणं ते शिखध्वज । चतुर्भागीकृते क्षेत्रे भित्तेर्भागेन विस्तरात ।।

vakṣye prāsādasāmānyalakṣaṇaṃ te śikhadhvaja | caturbhāgīkṛte kṣetre bhitterbhāgena vistarāt ||

अद्रिभागेन गर्भः स्यात पिण्डिका पादविस्तरात । पञ्चभागीकृते क्षेत्रेन्तर्भागे तु पिण्डिका ।।

adribhāgena garbhaḥ syāt piṇḍikā pādavistarāt | pañcabhāgīkṛte kṣetrentarbhāge tu piṇḍikā ||

सुषिरं भागविस्तीर्णं भित्तयो भागविस्तरात । भागौ द्वौ मध्यमे गर्भे ज्येष्ठभागद्वयेन तु ।।

suṣiraṃ bhāgavistīrṇaṃ bhittayo bhāgavistarāt | bhāgau dvau madhyame garbhe jyeṣṭhabhāgadvayena tu ||

त्रिभिस्तु कन्यसागर्भः शेषो भित्तिरिति क्वचित । षोढाभक्येथवा क्षेत्रे भित्तिर्भागैकविस्तरात ।।

tribhistu kanyasāgarbhaḥ śeṣo bhittiriti kvacit | ṣoḍhābhakyethavā kṣetre bhittirbhāgaikavistarāt ||

गर्भो भागेन विस्तीर्णो भागद्वयेन पिण्डिका । विस्ताराद द्विगुणो वापि सपादद्विगुणो ऽपि वा ।।

garbho bhāgena vistīrṇo bhāgadvayena piṇḍikā | vistārād dviguṇo vāpi sapādadviguṇo 'pi vā ||

अर्धार्धद्विगुणो वापि त्रिगुणः क्वचित्त्रिदुच्छ्रयः । जगती विस्तरार्धेन त्रिभागेन क्वचिद्भवेत ।।

ardhārdhadviguṇo vāpi triguṇaḥ kvacittriducchrayaḥ | jagatī vistarārdhena tribhāgena kvacidbhavet ||

नेमिः पादोनविएस्तीर्णा प्रासादस्य समन्ततः । परिधिस्त्रयं शको मध्ये रथकांस्तत्र कारयेत ।।

nemiḥ pādonaviestīrṇā prāsādasya samantataḥ | paridhistrayaṃ śako madhye rathakāṃstatra kārayet ||

चामुण्डं भैरवं तेषु नाट्येशं च निवेशयेत । प्रासादार्धेन देवानामष्टौ वा चतुरो ऽपि वा ।।

cāmuṇḍaṃ bhairavaṃ teṣu nāṭyeśaṃ ca niveśayet | prāsādārdhena devānāmaṣṭau vā caturo 'pi vā ||

प्रदक्षिणां वहिः कुर्यात प्रासादादिषु वा नवा । आदित्याः पूर्वतः स्थाप्याः स्कन्दोग्निर्वायुगोचरे ।।

pradakṣiṇāṃ vahiḥ kuryāt prāsādādiṣu vā navā | ādityāḥ pūrvataḥ sthāpyāḥ skandognirvāyugocare ||

एवं यमादयो न्यस्याः स्वस्याः स्वस्यां दिशि स्थिताः । चतुर्धा शिखरं कृत्वा शुकनासा द्विभागिका ।।

evaṃ yamādayo nyasyāḥ svasyāḥ svasyāṃ diśi sthitāḥ | caturdhā śikharaṃ kṛtvā śukanāsā dvibhāgikā ||

तृतीये वेदिका त्वग्नेः सकण्ठो मलसारकः । वैराजः पुष्पकश्चान्यः कैलासो मणिकस तथा ।।

tṛtīye vedikā tvagneḥ sakaṇṭho malasārakaḥ | vairājaḥ puṣpakaścānyaḥ kailāso maṇikas tathā ||

त्रिविष्ठपञ्च पञ्चैव मेरुमूर्धनि संस्थिताः । चतुरस्रस्तु तत्राद्यो द्वितीयोपि तदायतः ।।

triviṣṭhapañca pañcaiva merumūrdhani saṃsthitāḥ | caturasrastu tatrādyo dvitīyopi tadāyataḥ ||

वृत्तो वृत्तायतश्चान्यो ह्य अष्टास्रश्चापि पञ्चमः । एकैको नवधाभेदैश चत्वारिंशच्च पञ्च च ।।

vṛtto vṛttāyataścānyo hy aṣṭāsraścāpi pañcamaḥ | ekaiko navadhābhedaiś catvāriṃśacca pañca ca ||

प्रासादः प्रथमो मेरुर्द्वितियो मन्दरस तथा । विमानञ्च तथा भद्रः सर्वतोभद्र एव च ।।

prāsādaḥ prathamo merurdvitiyo mandaras tathā | vimānañca tathā bhadraḥ sarvatobhadra eva ca ||

चरुको नन्दिको नन्दिर्वर्धमानस तथापरः । श्रीवत्सश्चेति वैराज्यान्ववाये च समुत्थिताः ।।

caruko nandiko nandirvardhamānas tathāparaḥ | śrīvatsaśceti vairājyānvavāye ca samutthitāḥ ||

बलभी गृहराजश च शालागृहञ्च मन्दिरं । विशालश च समो ब्रह्म मन्दिरं भुवनन्तथा ।।

balabhī gṛharājaś ca śālāgṛhañca mandiraṃ | viśālaś ca samo brahma mandiraṃ bhuvanantathā ||

प्रभवः शिविका वेश्म नवैते पुष्पकोद्भवाः । बलयो दुन्दुभिः पद्मो महापद्मक एवच ।।

prabhavaḥ śivikā veśma navaite puṣpakodbhavāḥ | balayo dundubhiḥ padmo mahāpadmaka evaca ||

वर्धनी वान्य उष्णीषः शङ्खश च कलसस तथा । स्ववृक्षश च तथाप्येते वृत्ताः कैलाससम्भवाः ।।

vardhanī vānya uṣṇīṣaḥ śaṅkhaś ca kalasas tathā | svavṛkṣaś ca tathāpyete vṛttāḥ kailāsasambhavāḥ ||

गजोथ वृषभो हंसो गरुत्मान्नृक्षनायकः । भूषणो भूधरश्चान्न्ये श्रीजयः पृथवीधरः ।।

gajotha vṛṣabho haṃso garutmānnṛkṣanāyakaḥ | bhūṣaṇo bhūdharaścānnye śrījayaḥ pṛthavīdharaḥ ||

वृत्तायतात समुद्भूता नवैते मणिकाह्वयात । वज्रं चक्रन्तथा चान्यत स्वस्तिकं वज्रस्वस्तिकं ।।

vṛttāyatāt samudbhūtā navaite maṇikāhvayāt | vajraṃ cakrantathā cānyat svastikaṃ vajrasvastikaṃ ||

चित्रं स्वस्तिकखड्गञ्च गदा श्रीकण्ठ एव च । विजयो नामतश चैते त्रिविष्टपसमुद्भवाः ।।

citraṃ svastikakhaḍgañca gadā śrīkaṇṭha eva ca | vijayo nāmataś caite triviṣṭapasamudbhavāḥ ||

नगराणामिमाः सञ्ज्ञा लाटादीनामिमास तथा । ग्रीवार्धेनोन्नतञ्चूलम्पृथुलञ्च विभागतः ।।

nagarāṇāmimāḥ sañjñā lāṭādīnāmimās tathā | grīvārdhenonnatañcūlampṛthulañca vibhāgataḥ ||

दशधा वेदिकाङ्कृत्वा पञ्चभिः स्कन्धविस्तरः । त्रिभिः कण्ठं तु कर्तव्यं चतुर्भिस्तु प्रचण्डकं ।।

daśadhā vedikāṅkṛtvā pañcabhiḥ skandhavistaraḥ | tribhiḥ kaṇṭhaṃ tu kartavyaṃ caturbhistu pracaṇḍakaṃ ||

दिक्षु द्वाराणि कार्याणि न विदिक्षु कदाचन । पिण्डिका कोणविस्तीर्णा मध्यमान्ता ह्य उदाहृता ।।

dikṣu dvārāṇi kāryāṇi na vidikṣu kadācana | piṇḍikā koṇavistīrṇā madhyamāntā hy udāhṛtā ||

क्वचित पञ्चमभागेन महताङ्गर्भपादतः । उच्छ्राया द्विगुणास्तेषामन्यथा वा निगद्यते ।।

kvacit pañcamabhāgena mahatāṅgarbhapādataḥ | ucchrāyā dviguṇāsteṣāmanyathā vā nigadyate ||

षष्ट्याधिकात समारभ्य अङ्गुलानां शतादिह । उत्तमान्यपि चत्वारि द्वाराणि दशहानितः ।।

ṣaṣṭyādhikāt samārabhya aṅgulānāṃ śatādiha | uttamānyapi catvāri dvārāṇi daśahānitaḥ ||

त्रीण्येव मध्यमानि स्युस्त्रीण्येव कन्यसान्यतः । उच्छ्रायार्धेन विस्तारो ह्य उच्छ्रायो ऽभ्यधिकस्त्रिधा ।।

trīṇyeva madhyamāni syustrīṇyeva kanyasānyataḥ | ucchrāyārdhena vistāro hy ucchrāyo 'bhyadhikastridhā ||

चतुर्भिरष्टभिर्वापि दशभिरङ्गुलैस्ततः । उच्छ्रायात पादविस्तीर्णा विशाखास्तदुदुंवरे ।।

caturbhiraṣṭabhirvāpi daśabhiraṅgulaistataḥ | ucchrāyāt pādavistīrṇā viśākhāstaduduṃvare ||

विस्तरार्धेन बाहुल्यं सर्वेषामेव कीर्तितम । द्विपञ्चसप्तनवभिः शाखाभिर्द्वारमिष्टदं ।।

vistarārdhena bāhulyaṃ sarveṣāmeva kīrtitam | dvipañcasaptanavabhiḥ śākhābhirdvāramiṣṭadaṃ ||

अधःशाखाचतुर्थांशे प्रतीहारौ निवेशयेत । मिथुनैः पादवर्णाभिः शाखाशेषं विभूषयेत ।।

adhaḥśākhācaturthāṃśe pratīhārau niveśayet | mithunaiḥ pādavarṇābhiḥ śākhāśeṣaṃ vibhūṣayet ||

स्तम्भबिद्धे भृत्यता स्यात वृक्षबिद्धे त्वभूतिता । कूपबिद्धे भयं द्वारे क्षेत्रबिद्धे धनक्षयः ।।

stambhabiddhe bhṛtyatā syāt vṛkṣabiddhe tvabhūtitā | kūpabiddhe bhayaṃ dvāre kṣetrabiddhe dhanakṣayaḥ ||

प्रासादगृहशिलादिमार्गविद्धेषु बन्धनं । सभाबिद्धे न दारिद्र्यं वर्णबिद्धे निराकृतिः ।।

prāsādagṛhaśilādimārgaviddheṣu bandhanaṃ | sabhābiddhe na dāridryaṃ varṇabiddhe nirākṛtiḥ ||

उलूखलेन दारिद्र्यं शिलाबिद्धेन शत्रुता । छायाबिद्धेन दारिद्र्यं बेधदोषो न जायते ।।

ulūkhalena dāridryaṃ śilābiddhena śatrutā | chāyābiddhena dāridryaṃ bedhadoṣo na jāyate ||

छेदादुत्पाटनाद्वापि तथा प्राकारलक्षणात । सीमाया द्विगुणत्यागाद बेधदोषो न जायते ।।

chedādutpāṭanādvāpi tathā prākāralakṣaṇāt | sīmāyā dviguṇatyāgād bedhadoṣo na jāyate ||