अथ निर्वाणदीक्षायां कुर्यान्मूलादिदीपनं । पाशबन्धनशक्त्यर्थं ताडनादिकृतेन वा ।।

atha nirvāṇadīkṣāyāṃ kuryānmūlādidīpanaṃ | pāśabandhanaśaktyarthaṃ tāḍanādikṛtena vā ||

एकैकया तदाहुत्या प्रत्येकं तत्त्रयेण वा । वीजगर्भशिखार्धन्तु हूं फडन्तध्रुवादिना ।।

ekaikayā tadāhutyā pratyekaṃ tattrayeṇa vā | vījagarbhaśikhārdhantu hūṃ phaḍantadhruvādinā ||

ओं ह्रूं ह्रौं हौं ह्रूं फडिति मूलमन्त्रस्य दीपनं । ओं ह्रूं हौं हौं ह्रूं फडिति हृदय एवं शिरोमुखे ।।

oṃ hrūṃ hrauṃ hauṃ hrūṃ phaḍiti mūlamantrasya dīpanaṃ | oṃ hrūṃ hauṃ hauṃ hrūṃ phaḍiti hṛdaya evaṃ śiromukhe ||

प्रत्येकं दीपनं कुर्यात सर्वस्मिन क्रूरकर्मणि । शान्तिके पौष्टिके चास्य वषडन्तादिनाणुना ।।

pratyekaṃ dīpanaṃ kuryāt sarvasmin krūrakarmaṇi | śāntike pauṣṭike cāsya vaṣaḍantādināṇunā ||

वषड्वौषट्समोपेतैः सर्वकाम्योपरि स्थितैः । हवनं संवरैः कुर्यात सर्वत्राप्यायनादिषु ।।

vaṣaḍvauṣaṭsamopetaiḥ sarvakāmyopari sthitaiḥ | havanaṃ saṃvaraiḥ kuryāt sarvatrāpyāyanādiṣu ||

ततः स्वसव्यभागस्थं मण्डले शुद्धविग्रहं । शिष्यं सम्पूज्य तत सूत्रं सुषुम्णेति विभावितं ।।

tataḥ svasavyabhāgasthaṃ maṇḍale śuddhavigrahaṃ | śiṣyaṃ sampūjya tat sūtraṃ suṣumṇeti vibhāvitaṃ ||

मूलेन तच्छिखाबन्धं पादाङ्गुष्ठान्तमानयेत । संहारेण मुमुक्षोस्तु बध्नीयाच्छिष्यकायके ।।

mūlena tacchikhābandhaṃ pādāṅguṣṭhāntamānayet | saṃhāreṇa mumukṣostu badhnīyācchiṣyakāyake ||

पुंसस्तु दक्षिणे भागे वामे नार्या नियोजयेत । शक्तिं च शक्तिमन्त्रेण पूजितान्तस्य मस्तके ।।

puṃsastu dakṣiṇe bhāge vāme nāryā niyojayet | śaktiṃ ca śaktimantreṇa pūjitāntasya mastake ||

संहारमुद्रया.अदाय सूत्रं तेनैव योजयेत । नाडीन्त्वादाय मूलेन सूत्रे न्यस्य हृदार्चयेत ।।

saṃhāramudrayā.adāya sūtraṃ tenaiva yojayet | nāḍīntvādāya mūlena sūtre nyasya hṛdārcayet ||

अवगुण्ठ्य तु रुद्रेण हृदयेनाहुतित्रयं । प्रदद्यात्सन्निधानार्थं शक्तावप्येवमेव हि ।।

avaguṇṭhya tu rudreṇa hṛdayenāhutitrayaṃ | pradadyātsannidhānārthaṃ śaktāvapyevameva hi ||

ओं हां वर्णाध्वने नमो हां भवनाध्वने नमः । ओं हां कालाध्वने नमः शोध्याध्वानं हि सूत्रके ।।

oṃ hāṃ varṇādhvane namo hāṃ bhavanādhvane namaḥ | oṃ hāṃ kālādhvane namaḥ śodhyādhvānaṃ hi sūtrake ||

न्यस्यास्त्रवारिणा शिष्यं प्रोक्ष्यास्त्रमन्त्रितेन च । पुष्पेण हृदि सन्ताड्य शिष्यदेहे प्रविश्य च ।।

nyasyāstravāriṇā śiṣyaṃ prokṣyāstramantritena ca | puṣpeṇa hṛdi santāḍya śiṣyadehe praviśya ca ||

गुरुश च तत्र हूङ्कारयुक्तं रेचकयोगतः । चैतन्यं हंसवीजस्थं विश्लिष्येदायुधात्मना ।।

guruś ca tatra hūṅkārayuktaṃ recakayogataḥ | caitanyaṃ haṃsavījasthaṃ viśliṣyedāyudhātmanā ||

आछिद्य शक्तिसूत्रेण हां हं स्वाहेति चाणुना । संहारमुद्रया सूत्रे नाडीभूते नियोजयेत ।।

āchidya śaktisūtreṇa hāṃ haṃ svāheti cāṇunā | saṃhāramudrayā sūtre nāḍībhūte niyojayet ||

व्यापकं भावयेदेनं तनुत्राणावगुण्ठयेत । आहुतित्रितयं दद्यात हृदा सन्निधिहेतवे ।।

vyāpakaṃ bhāvayedenaṃ tanutrāṇāvaguṇṭhayet | āhutitritayaṃ dadyāt hṛdā sannidhihetave ||

विद्यादेहञ्च विन्यस्य शान्त्यतीतावलोकनं । तस्यामितरतत्त्वाद्यं मन्त्रभूतं विचिन्तयेत ।।

vidyādehañca vinyasya śāntyatītāvalokanaṃ | tasyāmitaratattvādyaṃ mantrabhūtaṃ vicintayet ||

हे तत्त्वे मन्त्रमप्येकं पदं वर्णाश च षोडश । तथाष्टौ भुवनान्यस्यां वीजनाडीकथद्वयं ।।

he tattve mantramapyekaṃ padaṃ varṇāś ca ṣoḍaśa | tathāṣṭau bhuvanānyasyāṃ vījanāḍīkathadvayaṃ ||

विषयञ्च गुणञ्चैकं कारणं च सदा शिवं । सितायां शान्त्यतीतायामन्तर्भाव्य प्रपीडयेत ।।

viṣayañca guṇañcaikaṃ kāraṇaṃ ca sadā śivaṃ | sitāyāṃ śāntyatītāyāmantarbhāvya prapīḍayet ||

संहारमुद्रया.अदाय विदध्यात सूत्रमस्तके । पूजयेदाहुतींस्तिस्रो दद्यात सन्निधिहेतवे ।।

saṃhāramudrayā.adāya vidadhyāt sūtramastake | pūjayedāhutīṃstisro dadyāt sannidhihetave ||

तत्त्वे द्वे अक्षरे द्वे च वीजनाडीकथद्वयं । गुणौ मन्त्रौ तथाब्जस्थमेकं कारणमीश्वरं ।।

tattve dve akṣare dve ca vījanāḍīkathadvayaṃ | guṇau mantrau tathābjasthamekaṃ kāraṇamīśvaraṃ ||

पदानि भानुसङ्ख्यानि भुवनानि दश सप्त च । एकञ्च विषयं शान्तौ कृष्णायामच्युतं स्मरेत ।।

padāni bhānusaṅkhyāni bhuvanāni daśa sapta ca | ekañca viṣayaṃ śāntau kṛṣṇāyāmacyutaṃ smaret ||

ताडयित्वा समादाय मुखसूत्रे नियोजयेत । जुहुयान्निजवीजेन सान्निध्यायाहुतित्रयं ।।

tāḍayitvā samādāya mukhasūtre niyojayet | juhuyānnijavījena sānnidhyāyāhutitrayaṃ ||

विद्यायां सप्त तत्त्वानि पादानामेकविंशतिं । षड वर्णान सञ्चरं चैकं लोकानां पञ्चविंशतिं ।।

vidyāyāṃ sapta tattvāni pādānāmekaviṃśatiṃ | ṣaḍ varṇān sañcaraṃ caikaṃ lokānāṃ pañcaviṃśatiṃ ||

गुणानान्त्रयमेकञ्च विषयं रुद्रकारणं । अन्तर्भाव्यातिरिक्तायां जीवनाडीकथद्वयं ।।

guṇānāntrayamekañca viṣayaṃ rudrakāraṇaṃ | antarbhāvyātiriktāyāṃ jīvanāḍīkathadvayaṃ ||

अस्त्रमादाय दध्याच्च पदं द्व्यधिकविंशतिं । लोकानाञ्च कलानाञ्च षष्टिं गुणचतुष्टयं ।।

astramādāya dadhyācca padaṃ dvyadhikaviṃśatiṃ | lokānāñca kalānāñca ṣaṣṭiṃ guṇacatuṣṭayaṃ ||

मन्त्राणां त्रयमेकञ्च विषयं कारणं हरिं । अन्तर्भाव्य प्रतिष्ठायां शुक्लयान्ताडनादिकं ।।

mantrāṇāṃ trayamekañca viṣayaṃ kāraṇaṃ hariṃ | antarbhāvya pratiṣṭhāyāṃ śuklayāntāḍanādikaṃ ||

विधाय नाभिसूत्रस्थां सन्निधायाहुतीर्यजेत । पदानामष्टविंशतिं ।।

vidhāya nābhisūtrasthāṃ sannidhāyāhutīryajet | padānāmaṣṭaviṃśatiṃ ||

वीजनाडीसमीराणां द्वयोरिन्द्रिययोरपि । वर्णन्तत्त्वञ्च विषयमेकैकं गुणपञ्चकं ।।

vījanāḍīsamīrāṇāṃ dvayorindriyayorapi | varṇantattvañca viṣayamekaikaṃ guṇapañcakaṃ ||

हेतुं ब्रह्माण्डमन्त्रस्थं शम्बराणां चतुष्टयं । निवृत्तौ पीतवर्णायामन्तर्भाव्य प्रताडयेत ।।

hetuṃ brahmāṇḍamantrasthaṃ śambarāṇāṃ catuṣṭayaṃ | nivṛttau pītavarṇāyāmantarbhāvya pratāḍayet ||

आदौ यत्तत्त्वभागान्ते सूत्रे विन्यस्यपूजयेत । जुहुयादाहुतीस्तिस्रः सन्निधाय पावके ।।

ādau yattattvabhāgānte sūtre vinyasyapūjayet | juhuyādāhutīstisraḥ sannidhāya pāvake ||

इत्यादाय कलासूत्रे योजयेच्छिष्यविग्रहात । सवीजायान्तु दीक्षायां समयाचारयागतः ।।

ityādāya kalāsūtre yojayecchiṣyavigrahāt | savījāyāntu dīkṣāyāṃ samayācārayāgataḥ ||

देहारम्भकरक्षार्थं मन्त्रसिद्धिफलादपि । इष्टापूर्तादिधर्मार्थं व्यतिरिक्तं प्रबन्धकं ।।

dehārambhakarakṣārthaṃ mantrasiddhiphalādapi | iṣṭāpūrtādidharmārthaṃ vyatiriktaṃ prabandhakaṃ ||

चैतन्यबोधकं सूक्ष्मं कलानामन्तरे स्मरेत । अमुनैव क्रमेणाथ कुर्यात्तर्पणदीपने ।।

caitanyabodhakaṃ sūkṣmaṃ kalānāmantare smaret | amunaiva krameṇātha kuryāttarpaṇadīpane ||

आहुतिभिः स्वमन्त्रेण तिसृभिस्तिसृभिस तथा । तत सूत्रं व्याप्तिबोधाय कलास्थानेषु पञ्चसु ।।

āhutibhiḥ svamantreṇa tisṛbhistisṛbhis tathā | tat sūtraṃ vyāptibodhāya kalāsthāneṣu pañcasu ||

सङ्गृह्य कुङ्कुमाज्येन तत्र साङ्गं शिवं यजेत । हूम्फडन्तैः कलामन्त्रैर भित्त्वा पाशाननुक्रमात ।।

saṅgṛhya kuṅkumājyena tatra sāṅgaṃ śivaṃ yajet | hūmphaḍantaiḥ kalāmantrair bhittvā pāśānanukramāt ||

नमो ऽन्तैश च प्रविश्यान्तः कुर्याद ग्रहणबन्धने । पाशादीनाञ्च स्वीकारो ग्रहणं बन्धनं पुनः ।।

namo 'ntaiś ca praviśyāntaḥ kuryād grahaṇabandhane | pāśādīnāñca svīkāro grahaṇaṃ bandhanaṃ punaḥ ||

पुरुषं प्रति निःशेषव्यापारप्रतिपत्तये । उपवेश्याथ तत सूत्रं शिष्यस्कन्धे निवेशयेत ।।

puruṣaṃ prati niḥśeṣavyāpārapratipattaye | upaveśyātha tat sūtraṃ śiṣyaskandhe niveśayet ||

विस्तृताघप्रमोषाय शतं मूलेन होमयेत । शरावसम्पुटे पुंसः स्त्रियाश च प्रणितोदरे ।।

vistṛtāghapramoṣāya śataṃ mūlena homayet | śarāvasampuṭe puṃsaḥ striyāś ca praṇitodare ||

हृदस्त्रसम्पुटं सूत्रं विधायाभ्यर्चयेद्धृदा । सूत्रं शिवेन साङ्गेन कृत्वा सम्पातशोधितं ।।

hṛdastrasampuṭaṃ sūtraṃ vidhāyābhyarcayeddhṛdā | sūtraṃ śivena sāṅgena kṛtvā sampātaśodhitaṃ ||

निदध्यात कलशस्याधो रक्षां विज्ञापयेदिति । शिष्यं पुष्पं करे दत्वा सम्पूज्य कलशादिकं ।।

nidadhyāt kalaśasyādho rakṣāṃ vijñāpayediti | śiṣyaṃ puṣpaṃ kare datvā sampūjya kalaśādikaṃ ||

प्रणमय्य वहिर्यायाद यागमन्दिरमध्यतः । मण्डलत्रितयं कृत्वा मुमुक्ष्वनुत्तराननान ।।

praṇamayya vahiryāyād yāgamandiramadhyataḥ | maṇḍalatritayaṃ kṛtvā mumukṣvanuttarānanān ||

भुक्तये पूर्ववक्त्रांश च शिष्यांस्तत्र निवेशयेत । प्रथमे पञ्चगव्यस्य प्राशयेच्चुल्लकत्रयं ।।

bhuktaye pūrvavaktrāṃś ca śiṣyāṃstatra niveśayet | prathame pañcagavyasya prāśayeccullakatrayaṃ ||

पाणिना कुशयुक्तेन अर्चितानन्तरान्तरं । चरुन्ततस्तृतीये तु ग्रासत्रितयसम्मितं ।।

pāṇinā kuśayuktena arcitānantarāntaraṃ | caruntatastṛtīye tu grāsatritayasammitaṃ ||

अष्टग्रासप्रमाणं वा दशनस्पर्शवर्जितं । पालाशपुटके मुक्तौ भुक्तौ पिप्पलपत्रके ।।

aṣṭagrāsapramāṇaṃ vā daśanasparśavarjitaṃ | pālāśapuṭake muktau bhuktau pippalapatrake ||

हृदा सम्भोजनं दत्वा पूतैर आचामयेज्जलैः । दन्तकाष्ठं हृदा कृत्वा प्रक्षिपेच्छोभने शुभं ।।

hṛdā sambhojanaṃ datvā pūtair ācāmayejjalaiḥ | dantakāṣṭhaṃ hṛdā kṛtvā prakṣipecchobhane śubhaṃ ||

न्यूनादिदोषमोषाय मूलेनाष्टोत्तरं शतं । विधाय स्थिण्डिलेशाय सर्वकर्मसमर्पणं ।।

nyūnādidoṣamoṣāya mūlenāṣṭottaraṃ śataṃ | vidhāya sthiṇḍileśāya sarvakarmasamarpaṇaṃ ||

पूजाविसर्जनञ्चास्य चण्डेशस्य च पूजनं । निर्माल्यमपनीयाथ शेषमग्नौ यजेच्चरोः ।।

pūjāvisarjanañcāsya caṇḍeśasya ca pūjanaṃ | nirmālyamapanīyātha śeṣamagnau yajeccaroḥ ||

कलशं लोकपलांश च पूजयित्वा विसृज्य च । विसृजेद्गणमग्निञ्च रक्षितं यदि वाह्यतः ।।

kalaśaṃ lokapalāṃś ca pūjayitvā visṛjya ca | visṛjedgaṇamagniñca rakṣitaṃ yadi vāhyataḥ ||

वाह्यतो लोकपालानां दत्वा सङ्क्षेपतो बलिं । भस्मना शुद्धतोयैर वा स्नात्वा या गालयं विशेत ।।

vāhyato lokapālānāṃ datvā saṅkṣepato baliṃ | bhasmanā śuddhatoyair vā snātvā yā gālayaṃ viśet ||

गृहस्थान दर्भशय्यायां पूर्वशीर्षान सुरक्षितान । हृदा सद्भस्मशय्यायां यतीन दक्षिणमस्तकान ।।

gṛhasthān darbhaśayyāyāṃ pūrvaśīrṣān surakṣitān | hṛdā sadbhasmaśayyāyāṃ yatīn dakṣiṇamastakān ||

शिखाबद्धसिखानस्त्रसप्तमाणवकान्वितान । विज्ञाय स्नापयेच्छिष्यांस्ततो यायात पुनर्वहिः ।।

śikhābaddhasikhānastrasaptamāṇavakānvitān | vijñāya snāpayecchiṣyāṃstato yāyāt punarvahiḥ ||

पञ्चगव्यञ्चरुं प्राश्य गृहीत्वा दन्तधावनं । समाचम्य शिवं ध्यात्वा शय्यामास्थाय पावनीं ।।

pañcagavyañcaruṃ prāśya gṛhītvā dantadhāvanaṃ | samācamya śivaṃ dhyātvā śayyāmāsthāya pāvanīṃ ||

दीक्षागतङ्क्रियाकाण्डं संस्मरन संविशेद्गुरुः । इति सङ्क्षेपतः प्रोक्तो विधिर्दीक्षाधिवासने ।।

dīkṣāgataṅkriyākāṇḍaṃ saṃsmaran saṃviśedguruḥ | iti saṅkṣepataḥ prokto vidhirdīkṣādhivāsane ||