वक्ष्याम्यन्यप्रकारेण लिङ्गमानादिकं शृणु । वक्ष्ये लवणजं लिङ्गं घृतजं बुद्धिवर्धनम ।।

vakṣyāmyanyaprakāreṇa liṅgamānādikaṃ śṛṇu | vakṣye lavaṇajaṃ liṅgaṃ ghṛtajaṃ buddhivardhanam ||

भूतये वस्त्रलिङ्गन्तु लिङ्गन्तात्कालिकं विदुः । पक्वापक्वं मृण्मयं स्यादपक्वात पक्वजं वरं ।।

bhūtaye vastraliṅgantu liṅgantātkālikaṃ viduḥ | pakvāpakvaṃ mṛṇmayaṃ syādapakvāt pakvajaṃ varaṃ ||

ततो दारुमयं पुण्यं दारुजात शैलजं वरं । शैलाद्वरं तु मुक्ताजं ततो लौहं सुवर्णजं ।।

tato dārumayaṃ puṇyaṃ dārujāt śailajaṃ varaṃ | śailādvaraṃ tu muktājaṃ tato lauhaṃ suvarṇajaṃ ||

राजतं कीर्तितं ताम्रं पैत्तलं भुक्तिमुक्तिदं । रङ्गजं रसलिङ्गञ्च भुक्तिमुक्तिप्रदं वरं ।।

rājataṃ kīrtitaṃ tāmraṃ paittalaṃ bhuktimuktidaṃ | raṅgajaṃ rasaliṅgañca bhuktimuktipradaṃ varaṃ ||

रसजं रसलोहादिरत्नगर्भन्तु वर्धयेत । मानादि नेष्टं सिद्धादि स्थापितेथ स्वयम्भुवि ।।

rasajaṃ rasalohādiratnagarbhantu vardhayet | mānādi neṣṭaṃ siddhādi sthāpitetha svayambhuvi ||

वामे च स्वेच्छया तेषां पीठप्रासादकल्पना । पूजयेत सूर्यविम्बस्थं दर्पणे प्रतिविम्बितं ।।

vāme ca svecchayā teṣāṃ pīṭhaprāsādakalpanā | pūjayet sūryavimbasthaṃ darpaṇe prativimbitaṃ ||

पूज्ये हरस्तु सर्वत्र लिङ्गे पूर्णार्चनं भवेत । हस्तोत्तरविधं शैलं दारुजं तद्वदेव हि ।।

pūjye harastu sarvatra liṅge pūrṇārcanaṃ bhavet | hastottaravidhaṃ śailaṃ dārujaṃ tadvadeva hi ||

चलमङ्गुलमानेन द्वारगर्भकरैः स्थितम । अङ्गुलाद गृहलिङ्गं स्याद्यावत पञ्चशाङ्गुलं ।।

calamaṅgulamānena dvāragarbhakaraiḥ sthitam | aṅgulād gṛhaliṅgaṃ syādyāvat pañcaśāṅgulaṃ ||

द्वारमानात त्रिसङ्ख्याकं नवधा गर्भमानतः । नवधा गर्भमानेन लिङ्गन्धाम्नि च पूजयेत ।।

dvāramānāt trisaṅkhyākaṃ navadhā garbhamānataḥ | navadhā garbhamānena liṅgandhāmni ca pūjayet ||

एवं लिङ्गानि षट्त्रिंशत ज्ञेयानि ज्येष्ठमानतः । मध्यमानेन षट्त्रिंशत षट्त्रिंशदधमेन च ।।

evaṃ liṅgāni ṣaṭtriṃśat jñeyāni jyeṣṭhamānataḥ | madhyamānena ṣaṭtriṃśat ṣaṭtriṃśadadhamena ca ||

इत्थमैक्येन लिङ्गानां शतमष्टोत्तरं भवेत । एकाङ्गुलादिपञ्चान्तं कन्यसञ्चलमुच्यते ।।

itthamaikyena liṅgānāṃ śatamaṣṭottaraṃ bhavet | ekāṅgulādipañcāntaṃ kanyasañcalamucyate ||

षद्वादिदशपर्यन्तञ्चलं लिङ्गञ्च मध्यमं । एकादशाङ्गुलादि स्यात ज्येष्ठं पञ्चदशान्तकम ।।

ṣadvādidaśaparyantañcalaṃ liṅgañca madhyamaṃ | ekādaśāṅgulādi syāt jyeṣṭhaṃ pañcadaśāntakam ||

षडङ्गुलं महारत्नै रत्नैर अन्यैर नवाङ्गुलम । रविभिर्हेमभारोत्थं लिङ्गं शेषैस्त्रिपञ्चभिः ।।

ṣaḍaṅgulaṃ mahāratnai ratnair anyair navāṅgulam | ravibhirhemabhārotthaṃ liṅgaṃ śeṣaistripañcabhiḥ ||

षोडशांशे च वेदांशे युगं लुप्त्वोर्ध्वदेशतः । द्वात्रिंशत्षोडशांशांश च कोणयोस्तु विलोपयेत ।।

ṣoḍaśāṃśe ca vedāṃśe yugaṃ luptvordhvadeśataḥ | dvātriṃśatṣoḍaśāṃśāṃś ca koṇayostu vilopayet ||

चतुर्निवेशनात कण्ठो विंशतिस्त्रियुगैस तथा । पार्श्वाभ्यां तु विलुप्ताभ्यां चललिङ्गं भवेद्वरं ।।

caturniveśanāt kaṇṭho viṃśatistriyugais tathā | pārśvābhyāṃ tu viluptābhyāṃ calaliṅgaṃ bhavedvaraṃ ||

धाम्नो युगर्तुनागांशैर द्वारं हीनादितः क्रमात । लिङ्गद्वारोच्छ्रयादर्वाग भवेत पादोनतः क्रमात ।।

dhāmno yugartunāgāṃśair dvāraṃ hīnāditaḥ kramāt | liṅgadvārocchrayādarvāg bhavet pādonataḥ kramāt ||

गर्भार्धेनाधमं लिङ्गं भूतांशैः स्यात त्रिभिर्वरं । तयोर्मध्ये च सूत्राणि सप्त सम्पातयेत समं ।।

garbhārdhenādhamaṃ liṅgaṃ bhūtāṃśaiḥ syāt tribhirvaraṃ | tayormadhye ca sūtrāṇi sapta sampātayet samaṃ ||

एवं स्युर्नव सूत्राणि भूतसूत्रैश च मध्यमं । द्व्यन्तरो वामवामञ्च लिङ्गानां दीर्घता नव ।।

evaṃ syurnava sūtrāṇi bhūtasūtraiś ca madhyamaṃ | dvyantaro vāmavāmañca liṅgānāṃ dīrghatā nava ||

हस्ताद्विवर्धते हस्तो यावत्स्युर नव पाणयः । हीनमध्योत्तमं लिङ्गं त्रिविधं त्रिविधात्मकम ।।

hastādvivardhate hasto yāvatsyur nava pāṇayaḥ | hīnamadhyottamaṃ liṅgaṃ trividhaṃ trividhātmakam ||

एकैकलिङ्गमध्येषु त्रीणि त्रीणि च पादशः । लिङ्गानि घटयेद्धीमान षट्सु चाष्टोत्तरेषु च ।।

ekaikaliṅgamadhyeṣu trīṇi trīṇi ca pādaśaḥ | liṅgāni ghaṭayeddhīmān ṣaṭsu cāṣṭottareṣu ca ||

स्थिरदीर्घप्रमेयात्तु द्वारगर्भकरात्मिका । भागेशञ्चाप्यमीशञ्च देवेज्यन्तुल्यसंज्ञितं ।।

sthiradīrghaprameyāttu dvāragarbhakarātmikā | bhāgeśañcāpyamīśañca devejyantulyasaṃjñitaṃ ||

चत्वारि लिङ्गरूपाणि विष्कम्भेण तु लक्षयेत । दीर्घमायान्वितं कृत्वा लिङ्गं कुर्यात त्रिरूपकं ।।

catvāri liṅgarūpāṇi viṣkambheṇa tu lakṣayet | dīrghamāyānvitaṃ kṛtvā liṅgaṃ kuryāt trirūpakaṃ ||

चतुरष्टाष्टवृत्तञ्च तत्त्वत्रयगुणात्मकं । लिङ्गानामीप्सितं दैर्घ्यं तेन कृत्वाङ्गुलानि वै ।।

caturaṣṭāṣṭavṛttañca tattvatrayaguṇātmakaṃ | liṅgānāmīpsitaṃ dairghyaṃ tena kṛtvāṅgulāni vai ||

ध्वजाद्यायैः सुरैर भूतैः शिखिभिर्वा हरेत कृतिं । तान्यङ्गुलानि यच्छेषं लक्षयेच्च शुभाशुभं ।।

dhvajādyāyaiḥ surair bhūtaiḥ śikhibhirvā haret kṛtiṃ | tānyaṅgulāni yaccheṣaṃ lakṣayecca śubhāśubhaṃ ||

ध्वजाद्या ध्वजसिंहेभवृषाः ज्येष्ठाः परे शुभाः । स्वरेषु षड्जगान्धारपञ्चमाः शुभदायकाः ।।

dhvajādyā dhvajasiṃhebhavṛṣāḥ jyeṣṭhāḥ pare śubhāḥ | svareṣu ṣaḍjagāndhārapañcamāḥ śubhadāyakāḥ ||

भूतेषु च शुभा भूः स्यादग्निष्वाहवनीयकः । उक्तायामस्य चार्धांशे नागांशैर भाजिते क्रमात ।।

bhūteṣu ca śubhā bhūḥ syādagniṣvāhavanīyakaḥ | uktāyāmasya cārdhāṃśe nāgāṃśair bhājite kramāt ||

रसभूतांशषष्ठांशत्र्यंशाधिकशरैर भवेत । आढ्यानाढ्यसुरेज्यार्कतुल्यानाञ्चतुरस्रता ।।

rasabhūtāṃśaṣaṣṭhāṃśatryaṃśādhikaśarair bhavet | āḍhyānāḍhyasurejyārkatulyānāñcaturasratā ||

पञ्चमं वर्धमानाख्यं व्यासान्नाहप्रवृद्धितः । द्विधा भेदा बहून्यत्र वक्ष्यन्ते विश्वकर्मतः ।।

pañcamaṃ vardhamānākhyaṃ vyāsānnāhapravṛddhitaḥ | dvidhā bhedā bahūnyatra vakṣyante viśvakarmataḥ ||

आढ्यादीनां त्रिधा स्थौल्याद्यवधूतं तदष्टधा । त्रिधा हस्ताज्जिनाख्यञ्च युक्तं सर्वसमेन च ।।

āḍhyādīnāṃ tridhā sthaulyādyavadhūtaṃ tadaṣṭadhā | tridhā hastājjinākhyañca yuktaṃ sarvasamena ca ||

पञ्चविंशतिलिङ्गानि नाद्ये देवार्चिते तथा । पञ्चसप्तभिरेकत्वाज्जिनैर भक्तैर भवन्ति हि ।।

pañcaviṃśatiliṅgāni nādye devārcite tathā | pañcasaptabhirekatvājjinair bhaktair bhavanti hi ||

चतुर्दशसहस्राणि चतुर्दशशतानि च । एवमष्टाङ्गुलविस्तारो नवैककरगर्भतः ।।

caturdaśasahasrāṇi caturdaśaśatāni ca | evamaṣṭāṅgulavistāro navaikakaragarbhataḥ ||

तेषां कोणार्धकोणस्थैश्चिन्त्यात कोणानि सूत्रकैः । विस्तारं मध्यमः कृत्वा स्थाप्यं वा मध्यतस्त्रयं ।।

teṣāṃ koṇārdhakoṇasthaiścintyāt koṇāni sūtrakaiḥ | vistāraṃ madhyamaḥ kṛtvā sthāpyaṃ vā madhyatastrayaṃ ||

स्याच्छिवांशकः । पादाज्जान्वन्तको ब्रह्मा नाभ्यन्तो विष्णुरित्यतः ।।

syācchivāṃśakaḥ | pādājjānvantako brahmā nābhyanto viṣṇurityataḥ ||

मूर्ध्वान्तो भूतभागेशो व्यक्ते ऽव्यक्ते च तद्वति । पञ्चलिङ्गव्यवस्थायां शिरो वर्तुलमुच्यते ।।

mūrdhvānto bhūtabhāgeśo vyakte 'vyakte ca tadvati | pañcaliṅgavyavasthāyāṃ śiro vartulamucyate ||

छत्राभं कुक्कुटाभं वा बालेन्दुप्रतिमाकृतिः । एकैकस्य चतुर्भेदैः काम्यभेदात फलं वदे ।।

chatrābhaṃ kukkuṭābhaṃ vā bālendupratimākṛtiḥ | ekaikasya caturbhedaiḥ kāmyabhedāt phalaṃ vade ||

लिङ्गमस्तकविस्तारं वसुभक्तन्तु कारयेत । आद्यभागं चतुर्धा तु विस्तारोच्छ्रायतो भजेत ।।

liṅgamastakavistāraṃ vasubhaktantu kārayet | ādyabhāgaṃ caturdhā tu vistārocchrāyato bhajet ||

चत्वारि तत्र सूत्राणि भागभागानुपातनात । पुण्डरीकन्तु भागेन विशालाख्यं विलोपनात ।।

catvāri tatra sūtrāṇi bhāgabhāgānupātanāt | puṇḍarīkantu bhāgena viśālākhyaṃ vilopanāt ||

त्रिशातनात्तु श्रीवत्सं शत्रुकृद्वेदलोपनात । शिरः सर्वसमे श्रेष्ठं कुक्कुटाभं सुराह्वये ।।

triśātanāttu śrīvatsaṃ śatrukṛdvedalopanāt | śiraḥ sarvasame śreṣṭhaṃ kukkuṭābhaṃ surāhvaye ||

चतुर्भागात्मके लिङ्गेत्रपुषं द्वयलोपनात । अनाद्यस्य शिरः प्रोक्तमर्धचन्द्रं शिरः शृणु ।।

caturbhāgātmake liṅgetrapuṣaṃ dvayalopanāt | anādyasya śiraḥ proktamardhacandraṃ śiraḥ śṛṇu ||

अंशात प्रान्ते युगांशैश च त्वेकाहान्यामृताक्षकं । पूर्णबालेन्दुकुमुदं द्वित्रिवेदक्षयात क्रमात ।।

aṃśāt prānte yugāṃśaiś ca tvekāhānyāmṛtākṣakaṃ | pūrṇabālendukumudaṃ dvitrivedakṣayāt kramāt ||

चतुस्त्रिरेकवदनं मुखलिङ्गमतः शृणु । पूजाभागं प्रकर्तव्यं मूर्त्यग्निपदकल्पितं ।।

catustrirekavadanaṃ mukhaliṅgamataḥ śṛṇu | pūjābhāgaṃ prakartavyaṃ mūrtyagnipadakalpitaṃ ||

अर्कांशं पूर्ववत त्यक्त्वा षट स्थानानि विवर्तयत । शिरोन्नतिः प्रकर्तव्या ललाटं नासिका ततः ।।

arkāṃśaṃ pūrvavat tyaktvā ṣaṭ sthānāni vivartayat | śironnatiḥ prakartavyā lalāṭaṃ nāsikā tataḥ ||

वदनं चिवुकं ग्रीवा युगभागैर भुजाक्षिभिः । कराभ्यां मुकुलीकृत्य प्रतिमायाः प्रमाणतः ।।

vadanaṃ civukaṃ grīvā yugabhāgair bhujākṣibhiḥ | karābhyāṃ mukulīkṛtya pratimāyāḥ pramāṇataḥ ||

मुखं प्रति समः कार्यो विस्तारादष्टमांशतः । चतुर्मुखं मया प्रोक्तं त्रिमुखञ्चोच्यते शृणु ।।

mukhaṃ prati samaḥ kāryo vistārādaṣṭamāṃśataḥ | caturmukhaṃ mayā proktaṃ trimukhañcocyate śṛṇu ||

कर्णपादाधिकास्तस्य ललाटादीनि निर्दिशेत । भुजौ चतुर्भिर्भागैस्तु कर्तव्यौ पश्चिमोर्जितं ।।

karṇapādādhikāstasya lalāṭādīni nirdiśet | bhujau caturbhirbhāgaistu kartavyau paścimorjitaṃ ||

विस्तरादष्टमांशेन मुखानां प्रतिनिर्गमः । एकवक्त्रं तथा कार्यं पूर्वस्यां सौम्यलोचनं ।।

vistarādaṣṭamāṃśena mukhānāṃ pratinirgamaḥ | ekavaktraṃ tathā kāryaṃ pūrvasyāṃ saumyalocanaṃ ||

ललाटनासिकावक्त्रग्रीवायाञ्च विवर्तयेत । भुजाच्च पञ्चमांशेन भुजहीनं विवर्तयेत ।।

lalāṭanāsikāvaktragrīvāyāñca vivartayet | bhujācca pañcamāṃśena bhujahīnaṃ vivartayet ||

विस्तारस्य षडंशेन मुखैर निर्गमनं हितं । सर्वेषां मुखलिङ्गानां त्रपुषं वाथ कुक्कुटं ।।

vistārasya ṣaḍaṃśena mukhair nirgamanaṃ hitaṃ | sarveṣāṃ mukhaliṅgānāṃ trapuṣaṃ vātha kukkuṭaṃ ||