ततस्तु रक्षोधिपतिर्महात्मा हनूमताक्षे निहते कुमारे। मनस्समाधाय सदेवकल्पं समादिदेशेन्द्रजितं सरोषः।।

tatastu rakṣōdhipatirmahātmā hanūmatākṣē nihatē kumārē. manassamādhāya sadēvakalpaṅ samādidēśēndrajitaṅ sarōṣaḥ৷৷

त्वमस्त्रविच्छस्त्रविदां वरिष्ठस्सुरासुराणामपि शोकदाता। सुरेषु सेन्द्रेषु च दृष्टकर्मा पितामहाराधनसञ्चितास्त्रः।।

tvamastravicchastravidāṅ variṣṭhassurāsurāṇāmapi śōkadātā. surēṣu sēndrēṣu ca dṛṣṭakarmā pitāmahārādhanasañcitāstraḥ৷৷

तवास्त्रबलमासाद्य ससुराः समरुद्गणाः। न शेकुस्समरे स्थातुं सुरेश्वरसमाश्रिताः।।

tavāstrabalamāsādya sasurāḥ samarudgaṇāḥ. na śēkussamarē sthātuṅ surēśvarasamāśritāḥ৷৷

न कश्चित्त्रिषु लोकेषु संयुगेन गतश्रमः। भुजवीर्याभिगुप्तश्च तपसा चाभिरक्षितः।।

na kaścittriṣu lōkēṣu saṅyugēna gataśramaḥ. bhujavīryābhiguptaśca tapasā cābhirakṣitaḥ৷৷

न तेऽस्त्यशक्यं समरेषु कर्मणा न तेऽस्त्यकार्यं मतिपूर्वमन्त्रणे। न सोऽस्ति कश्चित्त्रिषु सङ्ग्रहेषु वै न वेद यस्तेऽस्त्रबलं बलं च ते।।

na tē.styaśakyaṅ samarēṣu karmaṇā na tē.styakāryaṅ matipūrvamantraṇē. na sō.sti kaścittriṣu saṅgrahēṣu vai na vēda yastē.strabalaṅ balaṅ ca tē৷৷

ममानुरूपं तपसो बलं च ते पराक्रमश्चास्त्रबलं च संयुगे। न त्वां समासाद्य रणावमर्दे मनश्श्रमं गच्छति निश्चितार्थम्।।

mamānurūpaṅ tapasō balaṅ ca tē parākramaścāstrabalaṅ ca saṅyugē. na tvāṅ samāsādya raṇāvamardē manaśśramaṅ gacchati niścitārtham৷৷

निहताः किङ्करास्सर्वे जम्बुमाली च राक्षसः। अमात्यपुत्रा वीराश्च पञ्च सेनाग्रयायिनः।।

nihatāḥ kiṅkarāssarvē jambumālī ca rākṣasaḥ. amātyaputrā vīrāśca pañca sēnāgrayāyinaḥ৷৷

सहोदरस्ते दयितः कुमारोऽक्षश्च सूदितः।।

sahōdarastē dayitaḥ kumārō.kṣaśca sūditaḥ৷৷

इदं हि दृष्ट्वा मतिमन्महद्बलं कपेः प्रभावं च पराक्रमं च। त्वमात्मनश्चापि समीक्ष्य सारं कुरुष्व वेगं स्वबलानुरूपम्।।

idaṅ hi dṛṣṭvā matimanmahadbalaṅ kapēḥ prabhāvaṅ ca parākramaṅ ca. tvamātmanaścāpi samīkṣya sāraṅ kuruṣva vēgaṅ svabalānurūpam৷৷

बलावमर्थस्तयि सन्निकृष्टे यथा गते शाम्यति शान्तशत्रौ। तथा समीक्ष्यात्मबलं परं च समारभस्वास्त्रविदां वरिष्ठ।।

balāvamarthastayi sannikṛṣṭē yathā gatē śāmyati śāntaśatrau. tathā samīkṣyātmabalaṅ paraṅ ca samārabhasvāstravidāṅ variṣṭha৷৷

न वीरसेना गणशोच्यवन्ति न वज्रमादाय विशालसारम्। न मारुतस्यास्य गतेः प्रमाणं न चाग्निकल्पः करणेन हन्तुम्।।

na vīrasēnā gaṇaśōcyavanti na vajramādāya viśālasāram. na mārutasyāsya gatēḥ pramāṇaṅ na cāgnikalpaḥ karaṇēna hantum৷৷

तमेवमर्थं प्रसमीक्ष्य सम्यक् स्वकर्मसाम्याद्धि समाहितात्मा। स्मरंश्च दिव्यं धनुषोऽस्त्रवीर्यं व्रजाक्षतं कर्म समारभस्व।।

tamēvamarthaṅ prasamīkṣya samyak svakarmasāmyāddhi samāhitātmā. smaraṅśca divyaṅ dhanuṣō.stravīryaṅ vrajākṣataṅ karma samārabhasva৷৷

न खल्वियं मतिश्श्रेष्ठा यत्त्वां सम्प्रेषयाम्यहम्। इयं च राजधर्माणां क्षत्रियस्य मतिर्मता।।

na khalviyaṅ matiśśrēṣṭhā yattvāṅ samprēṣayāmyaham. iyaṅ ca rājadharmāṇāṅ kṣatriyasya matirmatā৷৷

नानाशस्त्रेषु सङ्ग्रामे वैशारद्यमरिन्दम। अवश्यमेव बोद्धव्यं काम्यश्च विजयो रणे।।

nānāśastrēṣu saṅgrāmē vaiśāradyamarindama. avaśyamēva bōddhavyaṅ kāmyaśca vijayō raṇē৷৷

ततः पितुस्तद्वचनं निशम्य प्रदक्षिणं दक्षसुतप्रभावः। चकार भर्तारमदीनसत्त्वो रणाय वीरः प्रतिपन्नबुद्धिः।।

tataḥ pitustadvacanaṅ niśamya pradakṣiṇaṅ dakṣasutaprabhāvaḥ. cakāra bhartāramadīnasattvō raṇāya vīraḥ pratipannabuddhiḥ৷৷

ततस्तै स्स्वगणैरिष्टैरिन्द्रजित् प्रतिपूजितः। युद्धोद्धतः कृतोत्साहस्सङ्ग्रामं प्रत्यपद्यत।।

tatastai ssvagaṇairiṣṭairindrajit pratipūjitaḥ. yuddhōddhataḥ kṛtōtsāhassaṅgrāmaṅ pratyapadyata৷৷

श्रीमान्पद्मपलाशाक्षो राक्षसाधिपतेस्सुतः। निर्जगाम महातेजास्समुद्र इव पर्वसु।।

śrīmānpadmapalāśākṣō rākṣasādhipatēssutaḥ. nirjagāma mahātējāssamudra iva parvasu৷৷

स पक्षिराजोपमतुल्यवेगैर्व्याळैश्चतुर्भिः सिततीक्षणदंष्ट्रैः। रथं समायुक्तमसहयवेगं समारुरोहेन्द्रजिदिन्द्रकल्पः।।

sa pakṣirājōpamatulyavēgairvyāḷaiścaturbhiḥ sitatīkṣaṇadaṅṣṭraiḥ. rathaṅ samāyuktamasahayavēgaṅ samārurōhēndrajidindrakalpaḥ৷৷

स रथी धन्विनां श्रेष्ठः शस्त्रज्ञोस्त्रविदां वरः। रथेनाभिययौ क्षिप्रं हनुमान्यत्र सोऽभवत्।।

sa rathī dhanvināṅ śrēṣṭhaḥ śastrajñōstravidāṅ varaḥ. rathēnābhiyayau kṣipraṅ hanumānyatra sō.bhavat৷৷

स तस्य रथनिर्घोषं ज्यास्वनं कार्मुकस्य च। निशम्य हरिवीरोऽसौ संप्रहृष्टतरोऽभवत्।।

sa tasya rathanirghōṣaṅ jyāsvanaṅ kārmukasya ca. niśamya harivīrō.sau saṅprahṛṣṭatarō.bhavat৷৷

सुमहच्चापमादाय शितशल्यांश्च सायकान्। हनुमन्तमभिप्रेत्य जगाम रणपण्डितः।।

sumahaccāpamādāya śitaśalyāṅśca sāyakān. hanumantamabhiprētya jagāma raṇapaṇḍitaḥ৷৷

तस्मिंस्ततः संयति जातहर्षे रणाय निर्गच्छति चापपाणौ। दिशश्च सर्वाः कलुषा बभूवु र्मृगाश्च रौद्रा बहुधा विनेदुः।।

tasmiṅstataḥ saṅyati jātaharṣē raṇāya nirgacchati cāpapāṇau. diśaśca sarvāḥ kaluṣā babhūvu rmṛgāśca raudrā bahudhā vinēduḥ৷৷

समागतास्तत्र तु नागयक्षा महर्षयश्चक्रचराश्च सिद्धाः। नभस्समावृत्य च पक्षिसङ्घा विनेदुरुच्चैः परमप्रहृष्टाः।।

samāgatāstatra tu nāgayakṣā maharṣayaścakracarāśca siddhāḥ. nabhassamāvṛtya ca pakṣisaṅghā vinēduruccaiḥ paramaprahṛṣṭāḥ৷৷

आयान्तं सरथं दृष्ट्वा तूर्णमिन्द्रजितं कपिः। विननाद महानादं व्यवर्धत च वेगवान्।।

āyāntaṅ sarathaṅ dṛṣṭvā tūrṇamindrajitaṅ kapiḥ. vinanāda mahānādaṅ vyavardhata ca vēgavān৷৷

इन्द्रजित्तु रथं दिव्यमास्थितश्चित्रकार्मुकः। धनुर्विष्फारयामास तटिदूर्जितन्निस्स्वनम्।।

indrajittu rathaṅ divyamāsthitaścitrakārmukaḥ. dhanurviṣphārayāmāsa taṭidūrjitannissvanam৷৷

ततस्समेतावतितीक्ष्णवेगौ महाबलौ तौ रणनिर्विशङ्कौ। कपिश्च रक्षोधिपतेस्तनूजः सुरासुरेन्द्राविव बद्धवैरौ।।

tatassamētāvatitīkṣṇavēgau mahābalau tau raṇanirviśaṅkau. kapiśca rakṣōdhipatēstanūjaḥ surāsurēndrāviva baddhavairau৷৷

स तस्य वीरस्य महारथस्य धनुष्मतः संयति सम्मतस्य। शरप्रवेगं व्यहनत्प्रवृद्ध श्चचार मार्गे पितुरप्रमेयः।।

sa tasya vīrasya mahārathasya dhanuṣmataḥ saṅyati sammatasya. śarapravēgaṅ vyahanatpravṛddha ścacāra mārgē piturapramēyaḥ৷৷

ततश्शरानायततीक्ष्णशल्यान् सुपत्रिणः काञ्चनचित्रपुङ्खान्। मुमोच वीरः परवीरहन्ता सुसन्नतान् वज्रनिपातवेगान्।।

tataśśarānāyatatīkṣṇaśalyān supatriṇaḥ kāñcanacitrapuṅkhān. mumōca vīraḥ paravīrahantā susannatān vajranipātavēgān৷৷

ततस्तु तत्स्यन्दननिस्स्वनं च मृदङ्गभेरीपटहस्वनं च। विकृष्यमाणस्य च कार्मुकस्य निशम्य घोषं पुनरुत्पपात।।

tatastu tatsyandananissvanaṅ ca mṛdaṅgabhērīpaṭahasvanaṅ ca. vikṛṣyamāṇasya ca kārmukasya niśamya ghōṣaṅ punarutpapāta৷৷

शराणामन्तरेष्वाशु व्यवर्तत महाकपिः। हरिस्तस्याभिलक्ष्यस्य मोघयन्लक्ष्यसंग्रहम्।।

śarāṇāmantarēṣvāśu vyavartata mahākapiḥ. haristasyābhilakṣyasya mōghayanlakṣyasaṅgraham৷৷

शराणामग्रतस्तस्य पुनः समभिवर्तत। प्रसार्य हस्तौ हनुमानुत्पपातानिलात्मजः।।

śarāṇāmagratastasya punaḥ samabhivartata. prasārya hastau hanumānutpapātānilātmajaḥ৷৷

तावुभौ वेगसम्पन्नौ रणकर्मविशारदौ। सर्वभूतमनोग्राहि चक्रतुर्युद्धमुत्तमम्।।

tāvubhau vēgasampannau raṇakarmaviśāradau. sarvabhūtamanōgrāhi cakraturyuddhamuttamam৷৷

हनुमतो वेद न राक्षसोऽन्तरं न मारुतिस्तस्य महात्मनोऽन्तरम्। परस्परं निर्विषहौ बभूवतुः समेत्य तौ देवसमानविक्रमौ।।

hanumatō vēda na rākṣasō.ntaraṅ na mārutistasya mahātmanō.ntaram. parasparaṅ nirviṣahau babhūvatuḥ samētya tau dēvasamānavikramau৷৷

ततस्तु लक्ष्ये स विहन्यमाने शरेष्वमोघेषु च संपतत्सु। जगाम चिन्तां महतीं महात्मा समाधिसंयोगसमाहितात्मा।।

tatastu lakṣyē sa vihanyamānē śarēṣvamōghēṣu ca saṅpatatsu. jagāma cintāṅ mahatīṅ mahātmā samādhisaṅyōgasamāhitātmā৷৷

ततो मतिं राक्षसराजसूनु श्चकार तस्मिन् हरिवीरमुख्ये। अवध्यतां तस्य कपेस्समीक्ष्य कथं निगच्छेदिति निग्रहार्थम्।।

tatō matiṅ rākṣasarājasūnu ścakāra tasmin harivīramukhyē. avadhyatāṅ tasya kapēssamīkṣya kathaṅ nigacchēditi nigrahārtham৷৷

ततः पैतामहं वीरः सोऽस्त्रमस्त्रविदां वरः। संदधे सुमहत्तेजा: तं हरिप्रवरं प्रति।।

tataḥ paitāmahaṅ vīraḥ sō.stramastravidāṅ varaḥ. saṅdadhē sumahattējā: taṅ haripravaraṅ prati৷৷

अवध्योऽयमिति ज्ञात्वा तमस्त्रेणास्त्रतत्त्ववित्। निजग्राह महाबाहुर्मारुतात्मजमिन्द्रजित्।।

avadhyō.yamiti jñātvā tamastrēṇāstratattvavit. nijagrāha mahābāhurmārutātmajamindrajit৷৷

तेन बद्धस्ततोऽस्त्रेण राक्षसेन स वानरः। अभवन्निर्विचेष्टश्च पपात स महीतले ।।

tēna baddhastatō.strēṇa rākṣasēna sa vānaraḥ. abhavannirvicēṣṭaśca papāta sa mahītalē ৷৷

ततोऽथ बुद्ध्वा स तदस्त्रबन्धं प्रभोः प्रभावाद्विगतात्मवेगः। पितामहानुग्रहमात्मनश्च विचिन्तयामास हरिप्रवीरः।।

tatō.tha buddhvā sa tadastrabandhaṅ prabhōḥ prabhāvādvigatātmavēgaḥ. pitāmahānugrahamātmanaśca vicintayāmāsa haripravīraḥ৷৷

तत स्स्वायम्बुवैर्मन्त्रैर्ब्रह्मास्त्रमभिमन्त्रितम्। हनुमांश्चिन्तयामास वरदानं पितामहात्।।

tata ssvāyambuvairmantrairbrahmāstramabhimantritam. hanumāṅścintayāmāsa varadānaṅ pitāmahāt৷৷

न मेऽस्त्रबन्धस्य च शक्तिरस्ति विमोक्षणे लोकगुरोः प्रभावात्। इत्येव मत्वा विहितोऽस्त्रबन्धो मयात्मयोनेरनुवर्तितव्यः।।

na mē.strabandhasya ca śaktirasti vimōkṣaṇē lōkagurōḥ prabhāvāt. ityēva matvā vihitō.strabandhō mayātmayōnēranuvartitavyaḥ৷৷

स वीर्यमस्त्रस्य कपिर्विचार्य पितामहानुग्रहमात्मनश्च। विमोक्षशक्तिं परिचिन्तयित्वा पितामहाज्ञामनुवर्तते स्म।।

sa vīryamastrasya kapirvicārya pitāmahānugrahamātmanaśca. vimōkṣaśaktiṅ paricintayitvā pitāmahājñāmanuvartatē sma৷৷

अस्त्रेणापि हि बद्धस्य भयं मम न जायते। पितामहमहेन्द्राभ्यां रक्षितस्यानिलेन च।।

astrēṇāpi hi baddhasya bhayaṅ mama na jāyatē. pitāmahamahēndrābhyāṅ rakṣitasyānilēna ca৷৷

ग्रहणे चापि रक्षोभिर्महन्मे गुणदर्शनम्। राक्षसेन्द्रेण संवादस्तस्माद्गृह्णन्तु मां परे।।

grahaṇē cāpi rakṣōbhirmahanmē guṇadarśanam. rākṣasēndrēṇa saṅvādastasmādgṛhṇantu māṅ parē৷৷

स निश्चितार्थः परवीरहन्ता समीक्ष्यकारी विनिवृत्तचेष्टः। परैः प्रसह्याभिगतैर्निगृह्य ननाद तैस्त्रै: परिभर्त्स्यमानः।।

sa niścitārthaḥ paravīrahantā samīkṣyakārī vinivṛttacēṣṭaḥ. paraiḥ prasahyābhigatairnigṛhya nanāda taistrai: paribhartsyamānaḥ৷৷

ततस्तं राक्षसा दृष्ट्वा निर्विचेष्टमरिंदमम्। बबन्धुश्शणवल्कैश्च द्रुमचीरैश्च संहतैः।।

tatastaṅ rākṣasā dṛṣṭvā nirvicēṣṭamariṅdamam. babandhuśśaṇavalkaiśca drumacīraiśca saṅhataiḥ৷৷

स रोचयामास परैश्च बन्धनं प्रसह्य वीरैरभिनिग्रहं च। कौतूहलान्मां यदि राक्षसेन्द्रो द्रष्टुं व्यवस्येदिति निश्चितार्थः।।

sa rōcayāmāsa paraiśca bandhanaṅ prasahya vīrairabhinigrahaṅ ca. kautūhalānmāṅ yadi rākṣasēndrō draṣṭuṅ vyavasyēditi niścitārthaḥ৷৷

स बद्धस्तेन वल्केन विमुक्तोऽस्त्रेण वीर्यवान्। अस्त्रबन्धः स चान्यं हि न बन्धमनुवर्तते।।

sa baddhastēna valkēna vimuktō.strēṇa vīryavān. astrabandhaḥ sa cānyaṅ hi na bandhamanuvartatē৷৷

अथेन्द्रजित्तु द्रुमचीरबद्धं विचार्य वीरः कपिसत्तमं तम्। विमुक्तमस्त्रेण जगाम चिन्तां नान्येन बद्धो ह्यनुवर्ततेऽस्त्रम्।।

athēndrajittu drumacīrabaddhaṅ vicārya vīraḥ kapisattamaṅ tam. vimuktamastrēṇa jagāma cintāṅ nānyēna baddhō hyanuvartatē.stram৷৷

अहो महत्कर्म कृतं निरर्थकम्कं न राक्षसैर्मन्त्रगतिर्विमृष्टा। पुनश्च मन्त्रे विहतेऽस्त्रमन्यत्प्रवर्तते संशयिता स्स्मसर्वे।।

ahō mahatkarma kṛtaṅ nirarthakamkaṅ na rākṣasairmantragatirvimṛṣṭā. punaśca mantrē vihatē.stramanyatpravartatē saṅśayitā ssmasarvē৷৷

अस्त्रेण हनुमान्मुक्तो नात्मानमवबुध्यत। कृष्यमाणस्तु रक्षोभि स्तौश्च बन्धैर्निपीडितः।।

astrēṇa hanumānmuktō nātmānamavabudhyata. kṛṣyamāṇastu rakṣōbhi stauśca bandhairnipīḍitaḥ৷৷

हन्यमानस्ततः क्रूरै राक्षसैः काष्ठमुष्टिभिः। समीपं राक्षसेन्द्रस्य प्राकृष्यत स वानरः।।

hanyamānastataḥ krūrai rākṣasaiḥ kāṣṭhamuṣṭibhiḥ. samīpaṅ rākṣasēndrasya prākṛṣyata sa vānaraḥ৷৷

अथेन्द्रजित्तं प्रसमीक्ष्य मुक्तमस्त्रेण बद्धं द्रुमचीरसूत्रैः। न्यदर्शयत्तत्र महाबलं तं हरिप्रवीरं सगणाय राज्ञे।।

athēndrajittaṅ prasamīkṣya muktamastrēṇa baddhaṅ drumacīrasūtraiḥ. nyadarśayattatra mahābalaṅ taṅ haripravīraṅ sagaṇāya rājñē৷৷

तं मत्तमिव मातङ्गं बद्धं कपिवरोत्तमम्। राक्षसा राक्षसेन्द्राय रावणाय न्यवेदयन्।।

taṅ mattamiva mātaṅgaṅ baddhaṅ kapivarōttamam. rākṣasā rākṣasēndrāya rāvaṇāya nyavēdayan৷৷

कोऽयं कस्य कुतोवात्र किं कार्यं को व्यपाश्रयः। इति राक्षसवीराणां तत्र सञ्जज्ञिरे कथाः।।

kō.yaṅ kasya kutōvātra kiṅ kāryaṅ kō vyapāśrayaḥ. iti rākṣasavīrāṇāṅ tatra sañjajñirē kathāḥ৷৷

हन्यतां दह्यतां वापि भक्ष्यतामिति चापरे। राक्षसास्तत्र सङ्क्रुद्धा: परस्परमथाब्रुवन्।।

hanyatāṅ dahyatāṅ vāpi bhakṣyatāmiti cāparē. rākṣasāstatra saṅkruddhā: parasparamathābruvan৷৷

अतीत्य मार्गं सहसा महात्मा स तत्र रक्षोधिपपादमूले। ददर्श राज्ञः परिचारवृद्धान् गृहं महारत्नविभूषितं च।।

atītya mārgaṅ sahasā mahātmā sa tatra rakṣōdhipapādamūlē. dadarśa rājñaḥ paricāravṛddhān gṛhaṅ mahāratnavibhūṣitaṅ ca৷৷

स ददर्श महातेजा रावणः कपिसत्तमम्। रक्षोभिर्विकृताकारैः कृष्यमाणमितस्ततः।।

sa dadarśa mahātējā rāvaṇaḥ kapisattamam. rakṣōbhirvikṛtākāraiḥ kṛṣyamāṇamitastataḥ৷৷

राक्षसाधिपतिं चापि ददर्श कपिसत्तमः। तेजोबलसमायुक्तं तपन्तमिव भास्करम्।।

rākṣasādhipatiṅ cāpi dadarśa kapisattamaḥ. tējōbalasamāyuktaṅ tapantamiva bhāskaram৷৷

सरोषसम्वर्तितताम्रदृष्टिर्दशाननस्तं कपिमन्ववेक्ष्य। अथोपविष्टान् कुलशीलवृद्धान् समादिशत्तं प्रति मन्त्रिमुख्यान्।।

sarōṣasamvartitatāmradṛṣṭirdaśānanastaṅ kapimanvavēkṣya. athōpaviṣṭān kulaśīlavṛddhān samādiśattaṅ prati mantrimukhyān৷৷

यथाक्रमं तैस्स कपिर्विपृष्टः कार्यार्थमर्धस्य च मूलमादौ। निवेदयामास हरीश्वरस्य दूतः सकाशादहमागतोऽस्मि।।

yathākramaṅ taissa kapirvipṛṣṭaḥ kāryārthamardhasya ca mūlamādau. nivēdayāmāsa harīśvarasya dūtaḥ sakāśādahamāgatō.smi৷৷