अथ तस्य निनादं तं सुग्रीवस्य महात्मनः। शुश्रावान्तः पुर गतो वाली भ्रातुरमर्षणः

atha tasya ninādaṅ taṅ sugrīvasya mahātmanaḥ. śuśrāvāntaḥ pura gatō vālī bhrāturamarṣaṇaḥ

श्रुत्वा तु तस्य निनदं सर्वभूतप्रकम्पनम्। मदश्चैकपदे नष्टः क्रोधश्चापतितो महान्

śrutvā tu tasya ninadaṅ sarvabhūtaprakampanam. madaścaikapadē naṣṭaḥ krōdhaścāpatitō mahān

स तु रोषपरीताङ्गो वाली सन्ध्याकनकप्रभः। उपरक्त इवादित्यस्सद्यो निष्प्रभतां गतः

sa tu rōṣaparītāṅgō vālī sandhyākanakaprabhaḥ. uparakta ivādityassadyō niṣprabhatāṅ gataḥ

वाली दंष्ट्राकरालस्तु क्रोधाद्दीप्ताग्निसन्निभः। भात्युत्पतितपद्मस्तु समृणाळ इव ह्रदः

vālī daṅṣṭrākarālastu krōdhāddīptāgnisannibhaḥ. bhātyutpatitapadmastu samṛṇāḷa iva hradaḥ

शब्दं दुर्मर्षणं श्रुत्वा निष्पपात ततो हरिः। वेगेन चरणन्यासैर्दारयन्निव मेदिनीम्

śabdaṅ durmarṣaṇaṅ śrutvā niṣpapāta tatō hariḥ. vēgēna caraṇanyāsairdārayanniva mēdinīm

तं तु तारा परिष्वज्य स्नेहाद्दर्शितसौहृदाः। उवाच त्रस्तसम्भ्रान्ता हितोदर्कमिदं वचः

taṅ tu tārā pariṣvajya snēhāddarśitasauhṛdāḥ. uvāca trastasambhrāntā hitōdarkamidaṅ vacaḥ

साधु क्रोधमिमं वीर नदीवेगमिवागतम्। शयनादुत्थितः काल्यं त्यज भुक्तामिव स्रजम्

sādhu krōdhamimaṅ vīra nadīvēgamivāgatam. śayanādutthitaḥ kālyaṅ tyaja bhuktāmiva srajam

काल्यमेतेन सङ्ग्रामं करिष्यसि च वानर। वीर ते शत्रुबाहुल्यं फल्गुता वा न विद्यते

kālyamētēna saṅgrāmaṅ kariṣyasi ca vānara!. vīra! tē śatrubāhulyaṅ phalgutā vā na vidyatē

सहसा तव निष्क्रामो मम तावन्न रोचते। श्रूयतां चाभिधास्यामि यन्निमित्तं निवार्यसे

sahasā tava niṣkrāmō mama tāvanna rōcatē. śrūyatāṅ cābhidhāsyāmi yannimittaṅ nivāryasē

पूर्वमापतितः क्रोधात्स त्वामाह्वयते युधि। निष्पत्य च निरस्तस्ते हन्यमानो दिशो गतः

pūrvamāpatitaḥ krōdhātsa tvāmāhvayatē yudhi. niṣpatya ca nirastastē hanyamānō diśō gataḥ

त्वया तस्य निरस्तस्य पीडितस्य विशेषतः। इहैत्य पुनराह्वानं शङ्कां जनयतीव मे

tvayā tasya nirastasya pīḍitasya viśēṣataḥ. ihaitya punarāhvānaṅ śaṅkāṅ janayatīva mē

दर्पश्च व्यवसायश्च यादृशस्तस्य नर्दतः। निनादश्चापि संरम्भो नैतदल्पं हि कारणम्

darpaśca vyavasāyaśca yādṛśastasya nardataḥ. ninādaścāpi saṅrambhō naitadalpaṅ hi kāraṇam

नासहायमहं मन्ये सुग्रीवं तमिहागतम्। अवष्टब्धसहायश्च यमाश्रित्यैष गर्जति

nāsahāyamahaṅ manyē sugrīvaṅ tamihāgatam. avaṣṭabdhasahāyaśca yamāśrityaiṣa garjati

प्रकृत्या निपुणश्चैव बुद्धिमांश्चैव वानरः। अपरीक्षितवीर्येण सुग्रीवस्सहनैष्यति।।

prakṛtyā nipuṇaścaiva buddhimāṅścaiva vānaraḥ. aparīkṣitavīryēṇa sugrīvassahanaiṣyati৷৷

पूर्वमेव मया वीर श्रुतं कथयतो वचः। अङ्गदस्य कुमारस्य वक्ष्यामित्वा हितं वचः

pūrvamēva mayā vīra! śrutaṅ kathayatō vacaḥ. aṅgadasya kumārasya vakṣyāmitvā hitaṅ vacaḥ

अङ्गदस्तु कुमारोऽयं वनान्तमुपनिर्गतः। प्रवृत्तिस्तेन कथिता चारै राप्तैर्निवेदिता

aṅgadastu kumārō.yaṅ vanāntamupanirgataḥ. pravṛttistēna kathitā cārai rāptairnivēditā

अयोध्याधिपतेः पुत्रौ शूरौ समरदुर्जयौ। इक्ष्वाकूणां कुले जातौ प्रथितौ रामलक्ष्मणौ

ayōdhyādhipatēḥ putrau śūrau samaradurjayau. ikṣvākūṇāṅ kulē jātau prathitau rāmalakṣmaṇau

तव भ्रातुर्हि विख्यातस्सहायो रणकर्कशः। रामः परबलामर्दी युगान्ताग्निरिवोत्थितः

tava bhrāturhi vikhyātassahāyō raṇakarkaśaḥ. rāmaḥ parabalāmardī yugāntāgnirivōtthitaḥ

निवासवृक्षः साधूनामापन्नानां परा गतिः। आर्तानां संश्रयश्चैव यशसश्चैकभाजनम्

nivāsavṛkṣaḥ sādhūnāmāpannānāṅ parā gatiḥ. ārtānāṅ saṅśrayaścaiva yaśasaścaikabhājanam

ज्ञानविज्ञानसम्पन्नो निदेशे निरतः पितुः। धातूनामिव शैलेन्द्रो गुणानामाकरो महान्

jñānavijñānasampannō nidēśē nirataḥ pituḥ. dhātūnāmiva śailēndrō guṇānāmākarō mahān

तत्क्षमं न विरोधस्ते सह तेन महात्मना। दुर्जयेनाप्रमेयेन रामेण रणकर्मसु

tatkṣamaṅ na virōdhastē saha tēna mahātmanā. durjayēnāpramēyēna rāmēṇa raṇakarmasu

शूर वक्ष्यामि ते किञ्चिन्न चेच्छाम्यभ्यसूयितुम्। श्रूयतां क्रियतां चैव तव वक्ष्यामि यद्धितम्

śūra! vakṣyāmi tē kiñcinna cēcchāmyabhyasūyitum. śrūyatāṅ kriyatāṅ caiva tava vakṣyāmi yaddhitam

यौवराज्येन सुग्रीवं तूर्णं साध्वभिषेचय। विग्रहं मा कृथा वीर भ्रात्रा राजन्बलीयसा

yauvarājyēna sugrīvaṅ tūrṇaṅ sādhvabhiṣēcaya. vigrahaṅ mā kṛthā vīra! bhrātrā rājanbalīyasā

अहं हि ते क्षमं मन्ये तेन रामेण सौहृदम्। सुग्रीवेण च सम्प्रीतिं वैरमुत्सृज्य दूरतः

ahaṅ hi tē kṣamaṅ manyē tēna rāmēṇa sauhṛdam. sugrīvēṇa ca samprītiṅ vairamutsṛjya dūrataḥ

लालनीयो हि ते भ्राता यवीयानेष वानरः। तत्र वा सन्निहस्थो वा सर्वथा बन्धुरेव ते

lālanīyō hi tē bhrātā yavīyānēṣa vānaraḥ. tatra vā sannihasthō vā sarvathā bandhurēva tē

न हि तेन समं बन्धुं भुवि पश्यामि कञ्चन

na hi tēna samaṅ bandhuṅ bhuvi paśyāmi kañcana

।। दानमानादिसत्कारैः कुरुष्व प्रत्यनन्तरम्। वैरमेतत्समुत्सृज्य तव पार्श्वे स तिष्ठतु

৷৷ dānamānādisatkāraiḥ kuruṣva pratyanantaram. vairamētatsamutsṛjya tava pārśvē sa tiṣṭhatu

सुग्रीवो विपुलग्रीवस्तवबन्धुस्सदा मतः। भ्रातृस्सौहृदमालम्ब नान्या गतिरिहास्ति ते

sugrīvō vipulagrīvastavabandhussadā mataḥ. bhrātṛssauhṛdamālamba nānyā gatirihāsti tē

यदि ते मत्प्रियं कार्यं यदि चावैषि मां हिताम्। याच्यमानः प्रयत्नेन साधु वाक्यं कुरुष्व मे

yadi tē matpriyaṅ kāryaṅ yadi cāvaiṣi māṅ hitām. yācyamānaḥ prayatnēna sādhu vākyaṅ kuruṣva mē

प्रसीद पथ्यं शृणु जल्पितं हि मे न रोष मेवानुविधातुमर्हसि। क्षमो हि ते कोसलराजसूनुना न विग्रहश्शक्रसमानतेजसा

prasīda pathyaṅ śṛṇu jalpitaṅ hi mē na rōṣa mēvānuvidhātumarhasi. kṣamō hi tē kōsalarājasūnunā na vigrahaśśakrasamānatējasā

तदा हि तारा हितमेव वाक्यं तं वालिनं पथ्यमिदं बभाषे। न रोचते तद्वचनं हि तस्य कालाभिपन्नस्य विनाशकाले

tadā hi tārā hitamēva vākyaṅ taṅ vālinaṅ pathyamidaṅ babhāṣē. na rōcatē tadvacanaṅ hi tasya kālābhipannasya vināśakālē