भरते ब्रुवति स्वप्नं दूतास्ते क्लान्तवाहनाः। प्रविश्यासह्यपरिखं रम्यं राजगृहं पुरम्।।

bharatē bruvati svapnaṅ dūtāstē klāntavāhanāḥ. praviśyāsahyaparikhaṅ ramyaṅ rājagṛhaṅ puram৷৷

।। समागम्य तु राज्ञा च राजपुत्रेण चार्चिताः राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तमूचुर्भरतं वचः।।

৷৷ samāgamya tu rājñā ca rājaputrēṇa cārcitāḥ rājñaḥ pādau gṛhītvā tu tamūcurbharataṅ vacaḥ৷৷

पुरोहितस्त्वां कुशलं प्राह सर्वे च मन्त्रिणः। त्वरमाणश्च निर्याहि कृत्यमात्ययिकं त्वया।।

purōhitastvāṅ kuśalaṅ prāha sarvē ca mantriṇaḥ. tvaramāṇaśca niryāhi kṛtyamātyayikaṅ tvayā৷৷

इमानि च महार्हाणि वस्त्राण्याभरणानि च। प्रतिगृह्य विशालक्ष मातुलस्य च दापय।।

imāni ca mahārhāṇi vastrāṇyābharaṇāni ca. pratigṛhya viśālakṣa! mātulasya ca dāpaya৷৷

अत्र विशंतिकोट्यस्तु नृपतेर्मातुलस्य ते। दशकोट्यस्तु सम्पूर्णास्तथैव च नृपात्मज।।

atra viśaṅtikōṭyastu nṛpatērmātulasya tē. daśakōṭyastu sampūrṇāstathaiva ca nṛpātmaja৷৷

प्रतिगृह्य तु तत्सर्वं स्वनुरक्त स्सुहृज्जने। दूतानुवाच भरतः कामैस्सम्प्रतिपूज्य तान्।।

pratigṛhya tu tatsarvaṅ svanurakta ssuhṛjjanē. dūtānuvāca bharataḥ kāmaissampratipūjya tān৷৷

कच्चित्सुकुशली राजा पिता दशरथो मम। कच्चिच्चारोगता रामे लक्ष्मणे च महात्मनि।।

kaccitsukuśalī rājā pitā daśarathō mama. kacciccārōgatā rāmē lakṣmaṇē ca mahātmani৷৷

आर्या च धर्मनिरता धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी। अरोगा चापि कौसल्या माता रामस्य धीमतः।।

āryā ca dharmaniratā dharmajñā dharmadarśinī. arōgā cāpi kausalyā mātā rāmasya dhīmataḥ৷৷

कच्चित्सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या। शत्रुघ्नस्य च वीरस्य साऽरोगा चापि मध्यमा।।

kaccitsumitrā dharmajñā jananī lakṣmaṇasya yā. śatrughnasya ca vīrasya sā.rōgā cāpi madhyamā৷৷

आत्मकामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञमानिनी। अरोगा चापि मे माता कैकेयी किमुवाच ह।।

ātmakāmā sadā caṇḍī krōdhanā prājñamāninī. arōgā cāpi mē mātā kaikēyī kimuvāca ha৷৷

एवमुक्तास्तु ते दूताः भरतेन महात्मना। ऊचुस्सप्रश्रयं वाक्यमिदं तं भरतं तदा।।

ēvamuktāstu tē dūtāḥ bharatēna mahātmanā. ūcussapraśrayaṅ vākyamidaṅ taṅ bharataṅ tadā৷৷

कुशलास्ते नरव्याघ्र येषां कुशलमिच्छसि। श्रीश्च त्वां वृणुते पद्मा युज्यतां चापि ते रथः।।

kuśalāstē naravyāghra! yēṣāṅ kuśalamicchasi. śrīśca tvāṅ vṛṇutē padmā yujyatāṅ cāpi tē rathaḥ৷৷

भरतश्चापि तान् दूतानेवमुक्तोऽभ्यभाषत। आपृच्चेऽहं महाराजं दूतास्सन्त्वरयन्ति माम्।।

bharataścāpi tān dūtānēvamuktō.bhyabhāṣata. āpṛccē.haṅ mahārājaṅ dūtāssantvarayanti mām৷৷

एवमुक्त्वा तु तान् दूतान्भरतः पार्थिवात्मजः। दूतै स्सञ्चोदितो वाक्यं मातामहमुवाच ह।।

ēvamuktvā tu tān dūtānbharataḥ pārthivātmajaḥ. dūtai ssañcōditō vākyaṅ mātāmahamuvāca ha৷৷

राजन् पितुर्गमिष्यामि सकाशं दूतचोदितः। पुनरप्यहमेष्यामि यदा मे त्वं स्मरिष्यसि।।

rājan! piturgamiṣyāmi sakāśaṅ dūtacōditaḥ. punarapyahamēṣyāmi yadā mē tvaṅ smariṣyasi৷৷

भरतेनैवमुक्तस्तु नृपो मातामहस्तदा। तमुवाच शुभं वाक्यं शिरस्याघ्राय राघवम्।।

bharatēnaivamuktastu nṛpō mātāmahastadā. tamuvāca śubhaṅ vākyaṅ śirasyāghrāya rāghavam৷৷

गच्छ तातानुजाने त्वां कैकेयीसुप्रजास्त्वया। मातरं कुशलं ब्रूयाः पितरं च परन्तप।।

gaccha tātānujānē tvāṅ kaikēyīsuprajāstvayā. mātaraṅ kuśalaṅ brūyāḥ pitaraṅ ca parantapa৷৷

पुरोहितं च कुशलं ये चान्ये द्विजसत्तमाः। तौ च तात महेष्वासौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।।

purōhitaṅ ca kuśalaṅ yē cānyē dvijasattamāḥ. tau ca tāta! mahēṣvāsau bhrātarau rāmalakṣmaṇau৷৷

तस्मै हस्त्युत्तमांश्चित्रान्कम्बलानजिनानि च। अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनं ददौ।।

tasmai hastyuttamāṅścitrānkambalānajināni ca. abhisatkṛtya kaikēyō bharatāya dhanaṅ dadau৷৷

रुक्मनिष्कसहस्रे द्वे षोडशाश्वशतानि च। सत्कृत्य कैकयीपुत्रं केकयो धनमादिशत्।।

rukmaniṣkasahasrē dvē ṣōḍaśāśvaśatāni ca. satkṛtya kaikayīputraṅ kēkayō dhanamādiśat৷৷

तथाऽमात्यानभिप्रेतान्विश्वास्यांश्च गुणान्वितान्। ददावश्वपतिः क्षिप्रं भरतायानुयायिनः।।

tathā.mātyānabhiprētānviśvāsyāṅśca guṇānvitān. dadāvaśvapatiḥ kṣipraṅ bharatāyānuyāyinaḥ৷৷

ऐरावतानैन्द्रशिरान्नागान्वै प्रियदर्शनान्। खरान् श्रीघ्रान्सुसंयुक्तान्मातुलोऽस्मै धनं ददौ।।

airāvatānaindraśirānnāgānvai priyadarśanān. kharān śrīghrānsusaṅyuktānmātulō.smai dhanaṅ dadau৷৷

अन्तःपुरेऽति संवृद्धान् व्याघ्रवीर्यबलान्वितान्। दंष्ट्राऽऽयुधान्महाकायान् शुनश्चोपायनं ददौ।।

antaḥpurē.ti saṅvṛddhān vyāghravīryabalānvitān. daṅṣṭrā৷৷yudhānmahākāyān śunaścōpāyanaṅ dadau৷৷

स दत्तं केकयेन्द्रेण धनं तन्नाभ्यनन्दत। भरतः कैकयीपुत्रो गमनत्वरया तदा।।

sa dattaṅ kēkayēndrēṇa dhanaṅ tannābhyanandata. bharataḥ kaikayīputrō gamanatvarayā tadā৷৷

बभूव ह्यस्य हृदये चिन्ता सुमहती तदा। त्वरया चापि दूतानां स्वप्नस्यापि च दर्शनात्।।

babhūva hyasya hṛdayē cintā sumahatī tadā. tvarayā cāpi dūtānāṅ svapnasyāpi ca darśanāt৷৷

स स्ववेश्माभ्यतिक्रम्य नरनागाश्वसंवृतम्। प्रपेदे सुमहच्छ्रीमान्राजमार्गमनुत्तमम्।।

sa svavēśmābhyatikramya naranāgāśvasaṅvṛtam. prapēdē sumahacchrīmānrājamārgamanuttamam৷৷

अभ्यतीत्य ततोऽपश्यदन्तःपुरमुदारधीः। ततस्तद्भरतश्श्रीमानाविवेशानिवारितः।।

abhyatītya tatō.paśyadantaḥpuramudāradhīḥ. tatastadbharataśśrīmānāvivēśānivāritaḥ৷৷

स मातामहमापृच्छ्य मातुलं च युधाजितम्। रथमारुह्य भरतश्शत्रुघ्नसहितो ययौ।।

sa mātāmahamāpṛcchya mātulaṅ ca yudhājitam. rathamāruhya bharataśśatrughnasahitō yayau৷৷

रथान्मण्डल चक्रांश्च योजयित्वा परश्शतम्। उष्ट्र गोऽश्वबलैर्भृत्या भरतं यान्तमन्वयुः।।

rathānmaṇḍala cakrāṅśca yōjayitvā paraśśatam. uṣṭra gō.śvabalairbhṛtyā bharataṅ yāntamanvayuḥ৷৷

बलेन गुप्तो भरतो महात्मा सहार्यकस्याऽत्मसमैरमात्यैः। आदाय शत्रुघ्नमपेतशत्रुर्गृहाद्ययौ सिद्ध इवेन्द्रलोकात्।।

balēna guptō bharatō mahātmā sahāryakasyā.tmasamairamātyaiḥ. ādāya śatrughnamapētaśatrurgṛhādyayau siddha ivēndralōkāt৷৷