अथ रात्र्यां व्यतीतायामवसुप्तमनन्तरम्। प्रबोधयामास शनैर्लक्ष्मणं रघुनन्दनः।।

atha rātryāṅ vyatītāyāmavasuptamanantaram. prabōdhayāmāsa śanairlakṣmaṇaṅ raghunandanaḥ৷৷

सौमित्रे श्रुणु वन्यानां वल्गु व्याहरतां स्वनम्। सम्प्रतिष्ठामहे काल प्रस्थानस्य परन्तप।।

saumitrē! śruṇu vanyānāṅ valgu vyāharatāṅ svanam. sampratiṣṭhāmahē kāla prasthānasya parantapa৷৷

स सुप्तस्समये भ्रात्रा लक्ष्मणः प्रतिबोधितः। जहौ निद्रां च तन्द्रीं च प्रसक्तं च पथि श्रमम्।।

sa suptassamayē bhrātrā lakṣmaṇaḥ pratibōdhitaḥ. jahau nidrāṅ ca tandrīṅ ca prasaktaṅ ca pathi śramam৷৷

तत उत्थाय ते सर्वे स्पृष्ट्वा नद्या श्शिवं जलम्। पन्थानमृषिणाऽदिष्टं चित्रकूटस्य तं ययुः।।

tata utthāya tē sarvē spṛṣṭvā nadyā śśivaṅ jalam. panthānamṛṣiṇā.diṣṭaṅ citrakūṭasya taṅ yayuḥ৷৷

ततस्सम्प्रस्थितः काले रामस्सौमित्रिणा सह। सीतां कमलपत्राक्षीमिदं वचनमब्रवीत्।।

tatassamprasthitaḥ kālē rāmassaumitriṇā saha. sītāṅ kamalapatrākṣīmidaṅ vacanamabravīt৷৷

आदिप्तानिव वैदेहि सर्वतः पुष्पितान्नगान्। स्वैः पुष्पैः किंशुकान् पश्य मालिनशिशिरात्यये।।

ādiptāniva vaidēhi! sarvataḥ puṣpitānnagān. svaiḥ puṣpaiḥ kiṅśukān paśya mālinaśiśirātyayē৷৷

पश्य भल्लातकान् फुल्लान्नरै रनुपसेवितान्। फलपत्रैरवनता न्नूनं शक्ष्याम जीवितुम्।।

paśya bhallātakān phullānnarai ranupasēvitān. phalapatrairavanatā nnūnaṅ śakṣyāma jīvitum৷৷

पश्य द्रोणप्रमाणानि लम्बमानानि लक्ष्मण। मधूनि मधुकारीभि स्सम्भृतानि नगे नगे।।

paśya drōṇapramāṇāni lambamānāni lakṣmaṇa. madhūni madhukārībhi ssambhṛtāni nagē nagē৷৷

एष क्रोशति नत्यूहस्तं शिखी प्रतिकूजति। रमणीये वनोद्देशे पुष्पसंस्तरसङ्कटे।।

ēṣa krōśati natyūhastaṅ śikhī pratikūjati. ramaṇīyē vanōddēśē puṣpasaṅstarasaṅkaṭē৷৷

मातङ्गयूथानुसृतं पक्षिसंङ्घानुनादितम्। चित्रकूटमिमं पश्य प्रवृद्धशिखरं गिरिम्।।

mātaṅgayūthānusṛtaṅ pakṣisaṅṅghānunāditam. citrakūṭamimaṅ paśya pravṛddhaśikharaṅ girim৷৷

समभूमितले रम्ये द्रुमैर्बहुभिरावृते। पुण्ये रंस्यामहे तात चित्रकूटस्य कानने।।

samabhūmitalē ramyē drumairbahubhirāvṛtē. puṇyē raṅsyāmahē tāta! citrakūṭasya kānanē৷৷

ततस्तौ पादचारेण गच्छन्तौ सह सीतया। रम्यमासेदतुश्शैलं चित्रकूटं मनोरमम्।।

tatastau pādacārēṇa gacchantau saha sītayā. ramyamāsēdatuśśailaṅ citrakūṭaṅ manōramam৷৷

तन्तु पर्वतमासाद्य नानापक्षिगणायुतम्। बहुमूलफलं रम्यं सम्पन्नं सरसोदकम्।।

tantu parvatamāsādya nānāpakṣigaṇāyutam. bahumūlaphalaṅ ramyaṅ sampannaṅ sarasōdakam৷৷

मनोज्ञोऽयं गिरिस्सौम्य नानाद्रुमलतायुतः। बहुमूलफलो रम्य स्स्वाजीवः प्रतिभाति मे।।

manōjñō.yaṅ girissaumya! nānādrumalatāyutaḥ. bahumūlaphalō ramya ssvājīvaḥ pratibhāti mē৷৷

मुनयश्च महात्मानो वसन्त्यस्मि शिलोच्चये। अयं वासो भवेत्तावदत्र सौम्य रमेमहि।।

munayaśca mahātmānō vasantyasmi śilōccayē. ayaṅ vāsō bhavēttāvadatra saumya ramēmahi৷৷

इति सीता च रामश्च लक्ष्मणश्च कृताञ्जलिः। अभिगम्याऽश्रमं सर्वे वाल्मीकि मभिवादयन्।।

iti sītā ca rāmaśca lakṣmaṇaśca kṛtāñjaliḥ. abhigamyā.śramaṅ sarvē vālmīki mabhivādayan৷৷

तान्महर्षि प्रमुदितः पूजयामास धर्मवित्। अस्यतामिति चोवाच स्वागन्तु निवेद्य च।।

tānmaharṣi pramuditaḥ pūjayāmāsa dharmavit. asyatāmiti cōvāca svāgantu nivēdya ca৷৷

ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्लक्ष्मणं लक्ष्मणाग्रजः। सन्निवेद्य यथान्याय मात्मानमृषये प्रभुः।।

tatō.bravīnmahābāhurlakṣmaṇaṅ lakṣmaṇāgrajaḥ. sannivēdya yathānyāya mātmānamṛṣayē prabhuḥ৷৷

लक्ष्मणाऽऽनय दारूणि दृढानि च वराणि च। कुरुष्वाऽवसथं सौम्य वासे मेऽभिरतं मनः।।

lakṣmaṇā৷৷naya dārūṇi dṛḍhāni ca varāṇi ca. kuruṣvā.vasathaṅ saumya! vāsē mē.bhirataṅ manaḥ৷৷

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सौमित्रिर्विविधान् द्रुमान्। आजहार तत श्चक्रे पर्णशालामरिन्दमः।।

tasya tadvacanaṅ śrutvā saumitrirvividhān drumān. ājahāra tata ścakrē parṇaśālāmarindamaḥ৷৷

तां निष्ठितां बद्धकटां दृष्ट्वा रामस्सुदर्शनाम्। शुश्रूषमाणमेकाग्रमिदं वचनमब्रवीत्।।

tāṅ niṣṭhitāṅ baddhakaṭāṅ dṛṣṭvā rāmassudarśanām. śuśrūṣamāṇamēkāgramidaṅ vacanamabravīt৷৷

ऐणेयं मांसमाहृत्य शालां यक्ष्यामहे वयम्। कर्तव्यं वास्तुशमनं सौमित्रे चिरजीविभिः।।

aiṇēyaṅ māṅsamāhṛtya śālāṅ yakṣyāmahē vayam. kartavyaṅ vāstuśamanaṅ saumitrē! cirajīvibhiḥ৷৷

मृगं हत्वाऽऽनय क्षिप्रं लक्ष्मणेह शुभेक्षण। कर्तव्य श्शास्त्रदृष्टो हि विधिर्धर्ममनुस्मर।।

mṛgaṅ hatvā৷৷naya kṣipraṅ lakṣmaṇēha śubhēkṣaṇa!. kartavya śśāstradṛṣṭō hi vidhirdharmamanusmara৷৷

भ्रातुर्वचनमाज्ञाय लक्ष्मणः परवीरहा। चकार स यथोक्तं च तं राम पुनरब्रवीत्।।

bhrāturvacanamājñāya lakṣmaṇaḥ paravīrahā. cakāra sa yathōktaṅ ca taṅ rāma punarabravīt৷৷

ऐणेयं श्रपयस्वैतच्छालां यक्ष्यामहे वयम्। त्वर सौम्य मुहूर्तोऽयं ध्रुवश्च दिवसोऽप्ययम्।।

aiṇēyaṅ śrapayasvaitacchālāṅ yakṣyāmahē vayam. tvara saumya! muhūrtō.yaṅ dhruvaśca divasō.pyayam৷৷

स लक्ष्मणः कृष्णमृगं मेध्यं हत्वा प्रतापवान्। अथ चिक्षेप सौमित्रिस्समिद्धे जातवेदसि।।

sa lakṣmaṇaḥ kṛṣṇamṛgaṅ mēdhyaṅ hatvā pratāpavān. atha cikṣēpa saumitrissamiddhē jātavēdasi৷৷

तन्तु पक्वं परिज्ञाय निष्टप्तं छिन्नशोणितम्। लक्ष्मण: पुरुषव्याघ्रमथ राघवमब्रवीत्।।

tantu pakvaṅ parijñāya niṣṭaptaṅ chinnaśōṇitam. lakṣmaṇa: puruṣavyāghramatha rāghavamabravīt৷৷

अयं सर्व: समस्ताग्ङ: श्रृत: कृष्णमृगो मया। देवतां देवसङ्काश यजस्व कुशलो ह्यसि।।

ayaṅ kṛṣṇa ssamāptāṅga śśṛtō kṛṣṇamṛgō yathā. dēvatāṅ dēvasaṅkāśa! yajasva kuśalō hyasi৷৷

राम: स्नात्वा तु नियतो गुणवान् जप्यकोविदः। सङ्ग्रहेणाकरोत् स्रवार्न मन्त्रान् सत्रावसानिकान्।।

rāmassnātvā tu niyatō guṇavān japyakōvidaḥ. saṅgrahēṇākarōtsarvānmantrānsatrāvasānikān৷৷

इष्ट्वा देवगणान्सर्वान्विवेशाऽवसथं शुचिः। बभूव च मनोह्लादो रामस्यामिततेजसः।।

iṣṭvā dēvagaṇānsarvānvivēśā.vasathaṅ śuciḥ. babhūva ca manōhlādō rāmasyāmitatējasaḥ৷৷

वैश्वदेवबलिं कृत्वा रौद्रं वैष्णव मेव च। वास्तुसंशमनीयानि मङ्गलानि प्रवर्तयन्।।

vaiśvadēvabaliṅ kṛtvā raudraṅ vaiṣṇava mēva ca. vāstusaṅśamanīyāni maṅgalāni pravartayan৷৷

।। जपं च न्यायत कृत्वा स्नात्वा नद्यां यथाविधि। पापसंशमनं राम श्चकार बलिमुत्तमम्।।

৷৷ japaṅ ca nyāyata kṛtvā snātvā nadyāṅ yathāvidhi. pāpasaṅśamanaṅ rāma ścakāra balimuttamam৷৷

वेदिस्थलविधानानि चैत्यान्यायतनानि च। आश्रमस्यानुरूपाणि स्थापयामास राघवः।।

vēdisthalavidhānāni caityānyāyatanāni ca. āśramasyānurūpāṇi sthāpayāmāsa rāghavaḥ৷৷

वन्यैर्माल्यैः फलैर्मूलैः पक्वैर्मांसैर्यथाविधि। अद्भिर्जपैश्च वेदोक्तैर्दर्भैश्च ससमित्कुशैः।।

vanyairmālyaiḥ phalairmūlaiḥ pakvairmāṅsairyathāvidhi. adbhirjapaiśca vēdōktairdarbhaiśca sasamitkuśaiḥ৷৷

।। तौ तर्पयित्वा भूतानि राघवौ सह सीतया। तदा विविशतु श्शालां सुशुभां शुभलक्षणौ।।

৷৷ tau tarpayitvā bhūtāni rāghavau saha sītayā. tadā viviśatu śśālāṅ suśubhāṅ śubhalakṣaṇau৷৷

तां वृक्षपर्णच्छदनां मनोज्ञां यथाप्रदेशं सुकृतां निवाताम्। वासाय सर्वे विविशुस्समेतास्सभां यथा देवगणास्सुधर्माम्।।

tāṅ vṛkṣaparṇacchadanāṅ manōjñāṅ yathāpradēśaṅ sukṛtāṅ nivātām. vāsāya sarvē viviśussamētāssabhāṅ yathā dēvagaṇāssudharmām৷৷

अनेकनानामृगपक्षिसङ्कुले विचित्रपत्रस्तबकैर्द्रुमैर्युते। वनोत्तमे व्यालमृगानुनादिते तदा विजह्रु स्सुसुखं जितेन्द्रियाः।।

anēkanānāmṛgapakṣisaṅkulē vicitrapatrastabakairdrumairyutē. vanōttamē vyālamṛgānunāditē tadā vijahru ssusukhaṅ jitēndriyāḥ৷৷

सुरम्यमासाद्य तु चित्रकूटं नदीं च तां माल्यवतीं सुतीर्थाम्। ननन्द हृष्टो मृगपक्षिजुष्टां जहौ च दुखं पुरविप्रवासात्।।

suramyamāsādya tu citrakūṭaṅ nadīṅ ca tāṅ mālyavatīṅ sutīrthām. nananda hṛṣṭō mṛgapakṣijuṣṭāṅ jahau ca dukhaṅ puravipravāsāt৷৷