एवं शृत्वा तु संवादं लक्ष्मणः पूर्वमागतः। बाष्पपर्याकुलमुखः शोकं सोढुमशक्नुवन्।।

ēvaṅ śṛtvā tu saṅvādaṅ lakṣmaṇaḥ pūrvamāgataḥ. bāṣpaparyākulamukhaḥ śōkaṅ sōḍhumaśaknuvan৷৷

।। स भ्रातुश्चरणौ गाढं निपीड्य रघुनन्दनः। सीतामुवाचातियशां राघवं च महाव्रतम्।।

৷৷ sa bhrātuścaraṇau gāḍhaṅ nipīḍya raghunandanaḥ. sītāmuvācātiyaśāṅ rāghavaṅ ca mahāvratam৷৷

यदि गन्तुं कृताबुद्धिर्वनं मृगगजायुतम्। अहं त्वानुगमिष्यामि वनमग्रे धनुर्धरः।।

yadi gantuṅ kṛtābuddhirvanaṅ mṛgagajāyutam. ahaṅ tvānugamiṣyāmi vanamagrē dhanurdharaḥ৷৷

मया समेतोऽरण्यानि बहूनि विचरिष्यसि। पक्षिभिर्मृगयूथैश्च संघुष्टानि समन्ततः।।

mayā samētō.raṇyāni bahūni vicariṣyasi. pakṣibhirmṛgayūthaiśca saṅghuṣṭāni samantataḥ৷৷

न देवलोकाक्रमणं नामरत्वमहं वृणे। ऐश्वर्यं वापि लोकानां कामये न त्वया विना।।

na dēvalōkākramaṇaṅ nāmaratvamahaṅ vṛṇē. aiśvaryaṅ vāpi lōkānāṅ kāmayē na tvayā vinā৷৷

एवं ब्रुवाणस्सौमित्रिर्वनवासाय निश्चितः। रामेण बहुभिस्सान्त्वैर्निषिध्दः पुनरब्रवीत्।।

ēvaṅ bruvāṇassaumitrirvanavāsāya niścitaḥ. rāmēṇa bahubhissāntvairniṣidhdaḥ punarabravīt৷৷

अनुज्ञातश्च भवता पूर्वमेव यदस्म्यहम्। किमिदानीं पुनरिदं क्रियते मन्निवारणम्।।

anujñātaśca bhavatā pūrvamēva yadasmyaham. kimidānīṅ punaridaṅ kriyatē mannivāraṇam৷৷

यदर्थं प्रतिषेधो मे क्रियते गन्तुमिच्छतः। एतदिच्छामि विज्ञातुं संशयो हि ममानघ।।

yadarthaṅ pratiṣēdhō mē kriyatē gantumicchataḥ. ētadicchāmi vijñātuṅ saṅśayō hi mamānagha!৷৷

ततोऽब्रवीन्महातेजा रामो लक्ष्मणमग्रतः। स्थितं प्राग्गामिनं वीरं याचमानं कृताञ्जलिम्।।

tatō.bravīnmahātējā rāmō lakṣmaṇamagrataḥ. sthitaṅ prāggāminaṅ vīraṅ yācamānaṅ kṛtāñjalim৷৷

स्निग्धो धर्मरतो वीरस्सततं सत्पथे स्थितः। प्रियः प्राणसमो वश्यो भ्राता चापि सखा च मे।।

snigdhō dharmaratō vīrassatataṅ satpathē sthitaḥ. priyaḥ prāṇasamō vaśyō bhrātā cāpi sakhā ca mē৷৷

मयाऽद्य सह सौमित्रे त्वयि गच्छति तद्वनम्। को भरिष्यति कौसल्यां सुमित्रां वा यशस्विनीम्।।

mayā.dya saha saumitrē! tvayi gacchati tadvanam. kō bhariṣyati kausalyāṅ sumitrāṅ vā yaśasvinīm৷৷

अभिवर्षति कामैर्यः पर्जन्यः पृथिवीमिव। स कामपाशपर्यस्तो महातेजा महीपतिः।।

abhivarṣati kāmairyaḥ parjanyaḥ pṛthivīmiva. sa kāmapāśaparyastō mahātējā mahīpatiḥ৷৷

सा हि राज्यमिदं प्राप्य नृपस्याश्वपते स्सुता। दुःखितानां सपत्नीनां न करिष्यति शोभनम्।।

sā hi rājyamidaṅ prāpya nṛpasyāśvapatē ssutā. duḥkhitānāṅ sapatnīnāṅ na kariṣyati śōbhanam৷৷

न स्मरिष्यति कौसल्यां सुमित्रां च सुदुःखिताम्। भरतो राज्यमासाद्य कैकेय्यां पर्यवस्थितः।।

na smariṣyati kausalyāṅ sumitrāṅ ca suduḥkhitām. bharatō rājyamāsādya kaikēyyāṅ paryavasthitaḥ৷৷

तामार्यां स्वयमेवेह राजानुग्रहणेन वा। सौमित्रे भर कौशल्यामुक्तमर्थमिमं चर।।

tāmāryāṅ svayamēvēha rājānugrahaṇēna vā. saumitrē! bhara kauśalyāmuktamarthamimaṅ cara৷৷

एवं मम च ते भक्तिर्भविष्यति सुदर्शिता। धर्मज्ञ गुरुपूजायां धर्मश्चाप्यतुलो महान्।।

ēvaṅ mama ca tē bhaktirbhaviṣyati sudarśitā. dharmajña gurupūjāyāṅ dharmaścāpyatulō mahān৷৷

एवं कुरुष्व सौमित्रे मत्कृते रघुनन्दन। अस्माभिर्विप्रहीणाया मातुर्नो न भवेत्सुखम्।।

ēvaṅ kuruṣva saumitrē! matkṛtē raghunandana!. asmābhirviprahīṇāyā māturnō na bhavētsukham৷৷

एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मण श्श्लक्ष्णया गिरा। प्रत्युवाच तदा रामं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम्।।

ēvamuktastu rāmēṇa lakṣmaṇa śślakṣṇayā girā. pratyuvāca tadā rāmaṅ vākyajñō vākyakōvidam৷৷

तवैव तेजसा वीर भरतः पूजयिष्यति। कौसल्यां च सुमित्रां च प्रयतो नात्र संशयः।।

tavaiva tējasā vīra! bharataḥ pūjayiṣyati. kausalyāṅ ca sumitrāṅ ca prayatō nātra saṅśayaḥ৷৷

कौशल्या बिभृयादार्या सहस्रमपि मद्विधान्। यस्यास्सहस्रं ग्रामाणां सम्प्राप्त मुपजीवनम्।।

kauśalyā bibhṛyādāryā sahasramapi madvidhān. yasyāssahasraṅ grāmāṇāṅ samprāpta mupajīvanam৷৷

तदात्मभरणे चैव मम मातुस्तथैव च। पर्याप्ता मद्विधानां च भरणाय यशस्विनी।।

tadātmabharaṇē caiva mama mātustathaiva ca. paryāptā madvidhānāṅ ca bharaṇāya yaśasvinī৷৷

कुरुष्व मामनुचरं वैधर्म्यं नेह विद्यते। कृतार्थोऽहं भविष्यामि तव चार्थः प्रकल्पते।।

kuruṣva māmanucaraṅ vaidharmyaṅ nēha vidyatē. kṛtārthō.haṅ bhaviṣyāmi tava cārthaḥ prakalpatē৷৷

धनुरादाय सशरं खनित्रपिटकाधरः। अग्रतस्ते गमिष्यामि पन्थानमनुदर्शयन्।।

dhanurādāya saśaraṅ khanitrapiṭakādharaḥ. agratastē gamiṣyāmi panthānamanudarśayan৷৷

आहरिष्यामि ते नित्यं मूलानि च फलानि च। वन्यानि यानि चान्यानि स्वाहाराणि तपस्विनाम्।।

āhariṣyāmi tē nityaṅ mūlāni ca phalāni ca. vanyāni yāni cānyāni svāhārāṇi tapasvinām৷৷

भवांस्तु सह वैदेह्या गिरिसानुषु रंस्यते। अहं सर्वं करिष्यामि जाग्रत स्स्वपतश्च ते।।

bhavāṅstu saha vaidēhyā girisānuṣu raṅsyatē. ahaṅ sarvaṅ kariṣyāmi jāgrata ssvapataśca tē৷৷

रामस्त्वनेन वाक्येन सुप्रीतः प्रत्युवाच तम्। व्रजापृच्छस्व सौमित्रे सर्वमेव सुहृज्जनम्।।

rāmastvanēna vākyēna suprītaḥ pratyuvāca tam. vrajāpṛcchasva saumitrē! sarvamēva suhṛjjanam৷৷

ये च राज्ञो ददौ दिव्ये महात्मा वरुण स्स्वयम्। जनकस्य महायज्ञे धनुषी रौद्रदर्शने।।

yē ca rājñō dadau divyē mahātmā varuṇa ssvayam. janakasya mahāyajñē dhanuṣī raudradarśanē৷৷

।। अभेद्यकवचे दिव्ये तूणी चाक्षयसायकौ। आदित्यविमलौ चोभौ खड्गौ हेमपरिष्कृतौ।।

৷৷ abhēdyakavacē divyē tūṇī cākṣayasāyakau. ādityavimalau cōbhau khaḍgau hēmapariṣkṛtau৷৷

।। सत्कृत्य निहितं सर्वमेतदाचार्यसद्मनि। सर्वमायुधमादाय क्षिप्रमाव्रज लक्ष्मण।।

৷৷ satkṛtya nihitaṅ sarvamētadācāryasadmani. sarvamāyudhamādāya kṣipramāvraja lakṣmaṇa!৷৷

स सुहृज्जनमामन्त्र्यवनवासाय निश्चितः। इक्ष्वाकुगुरुमागम्य जग्राहायुधमुत्तमम्।।

sa suhṛjjanamāmantryavanavāsāya niścitaḥ. ikṣvākugurumāgamya jagrāhāyudhamuttamam৷৷

तद्धिव्यं राजशार्दूल सत्कृतं माल्यभूषितम्। रामाय दर्शयामास सौमित्रिस्सर्वमायुधम्।।

taddhivyaṅ rājaśārdūla satkṛtaṅ mālyabhūṣitam. rāmāya darśayāmāsa saumitrissarvamāyudham৷৷

तमुवाचात्मवान् रामः प्रीत्या लक्ष्मणमागतम्। काले त्वमागत सौम्य काङ्क्षिते मम लक्ष्मण।।

tamuvācātmavān rāmaḥ prītyā lakṣmaṇamāgatam. kālē tvamāgata saumya kāṅkṣitē mama lakṣmaṇa!৷৷

अहं प्रदातुमिच्छामि यदिदं मामकं धनम्। ब्राह्मणेभ्यस्तपस्विभ्यस्त्वया सह परन्तप।।

ahaṅ pradātumicchāmi yadidaṅ māmakaṅ dhanam. brāhmaṇēbhyastapasvibhyastvayā saha parantapa!৷৷

वसन्तीह दृढं भक्त्या गुरुषु द्विजसत्तमाः। तेषामपि च मे भूयस्सर्वेषाञ्चोपजीविनाम्।।

vasantīha dṛḍhaṅ bhaktyā guruṣu dvijasattamāḥ. tēṣāmapi ca mē bhūyassarvēṣāñcōpajīvinām৷৷

वशिष्ठपुत्रं तु सुयज्ञमार्यं त्वमानयाशु प्रवरं द्विजानाम्। अभिप्रयास्यामि वनं समस्ता नभ्यर्च्य शिष्टानपरान् द्विजातीन्।।

vaśiṣṭhaputraṅ tu suyajñamāryaṅ tvamānayāśu pravaraṅ dvijānām. abhiprayāsyāmi vanaṅ samastā- nabhyarcya śiṣṭānaparān dvijātīn৷৷