विश्वामित्रवचश्श्रुत्वा राघव स्सहलक्ष्मण:। विस्मयं परमं गत्वा विश्वामित्रमथाब्रवीत्।।

viśvāmitravacaśśrutvā rāghava ssahalakṣmaṇa:. vismayaṅ paramaṅ gatvā viśvāmitramathābravīt৷৷

अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन् कथितं परमं त्वया। गङ्गावतरणं पुण्यं सागरस्यापि पूरणम्।।

atyadbhutamidaṅ brahman kathitaṅ paramaṅ tvayā. gaṅgāvataraṇaṅ puṇyaṅ sāgarasyāpi pūraṇam৷৷

तस्य सा शर्वरी सर्वा सह सौमित्रिणा तदा। जगाम चिन्तयानस्य विश्वामित्रकथां शुभाम् ।।

tasya sā śarvarī sarvā saha saumitriṇā tadā. jagāma cintayānasya viśvāmitrakathāṅ śubhām ৷৷

तत: प्रभाते विमले विश्वामित्रं महामुनिम्। उवाच राघवो वाक्यं कृताह्निकमरिन्दम:।।

tata: prabhātē vimalē viśvāmitraṅ mahāmunim. uvāca rāghavō vākyaṅ kṛtāhnikamarindama:৷৷

गता भगवती रात्रिश्श्रोतव्यं परमं श्रुतम्। क्षणभूतेव नौ रात्रि स्सम्वृत्तेयं महातप:।।

gatā bhagavatī rātriśśrōtavyaṅ paramaṅ śrutam. kṣaṇabhūtēva nau rātri ssamvṛttēyaṅ mahātapa:৷৷

तराम सरितां श्रेष्ठां पुण्यां त्रिपथगां नदीम्।।

tarāma saritāṅ śrēṣṭhāṅ puṇyāṅ tripathagāṅ nadīm৷৷

।। नौरेषा हि सुखास्तीर्णा ऋषीणां पुण्यकर्मणाम्। भगवन्तमिह प्राप्तं ज्ञात्वा त्वरितमागता।।

৷৷ naurēṣā hi sukhāstīrṇā ṛṣīṇāṅ puṇyakarmaṇām. bhagavantamiha prāptaṅ jñātvā tvaritamāgatā৷৷

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राघवस्य महात्मन:। सन्तारं कारयामास सर्षिसङ्घ स्सराघव:।।

tasya tadvacanaṅ śrutvā rāghavasya mahātmana:. santāraṅ kārayāmāsa sarṣisaṅgha ssarāghava:৷৷

उत्तरं तीरमासाद्य सम्पूज्यर्षिगणं तदा। गङ्गाकूले निविष्टास्ते विशालां ददृशु: पुरीम्।।

uttaraṅ tīramāsādya sampūjyarṣigaṇaṅ tadā. gaṅgākūlē niviṣṭāstē viśālāṅ dadṛśu: purīm৷৷

ततो मुनिवरस्तूर्णं जगाम सह राघव: । विशालां नगरीं रम्यां दिव्यां स्वर्गोपमां तदा।।

tatō munivarastūrṇaṅ jagāma saha rāghava: . viśālāṅ nagarīṅ ramyāṅ divyāṅ svargōpamāṅ tadā৷৷

अथ रामो महाप्राज्ञो विश्वामित्रं महामुनिम् । पप्रच्छ प्राञ्जलिर्भूत्वा विशालामुत्तमां पुरीम्।।

atha rāmō mahāprājñō viśvāmitraṅ mahāmunim . papraccha prāñjalirbhūtvā viśālāmuttamāṅ purīm৷৷

कतरो राजवंशोऽयं विशालायां महामुने। श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते परं कौतूहलं हि मे।।.

katarō rājavaṅśō.yaṅ viśālāyāṅ mahāmunē. śrōtumicchāmi bhadraṅ tē paraṅ kautūhalaṅ hi mē৷৷.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रामस्य मुनिपुङ्गव:। आख्यातुं तत्समारेभे विशालस्य पुरातनम्।।

tasya tadvacanaṅ śrutvā rāmasya munipuṅgava:. ākhyātuṅ tatsamārēbhē viśālasya purātanam৷৷

श्रूयतां राम शक्रस्य कथां कथयतश्शुभाम्। अस्मिन् देशे तु यद्वृत्तं तदपि शृणु राघव।।

śrūyatāṅ rāma śakrasya kathāṅ kathayataśśubhām. asmin dēśē tu yadvṛttaṅ tadapi śṛṇu rāghava!৷৷

पूर्वं कृतयुगे राम दिते: पुत्रा महाबला:। अदितेश्च महाभाग वीर्यवन्तस्सुधार्मिका:।।

pūrvaṅ kṛtayugē rāma! ditē: putrā mahābalā:. aditēśca mahābhāga vīryavantassudhārmikā:৷৷

ततस्तेषां नरश्रेष्ठ बुद्धिरासीन्महात्मनाम् । अमरा अजराश्चैव कथं स्याम निरामया:।।

tatastēṣāṅ naraśrēṣṭha buddhirāsīnmahātmanām . amarā ajarāścaiva kathaṅ syāma nirāmayā:৷৷

तेषां चिन्तयतां राम बुद्धिरासीन्महात्मनाम्। क्षीरोदमथनं कृत्वा रसं प्राप्स्याम तत्र वै।।

tēṣāṅ cintayatāṅ rāma buddhirāsīnmahātmanām. kṣīrōdamathanaṅ kṛtvā rasaṅ prāpsyāma tatra vai৷৷

ततो निश्चित्य मथनं योक्त्रं कृत्वा च वासुकिम्। मन्थानं मन्दरं कृत्वा ममन्थुरमितौजस:।।

tatō niścitya mathanaṅ yōktraṅ kṛtvā ca vāsukim. manthānaṅ mandaraṅ kṛtvā mamanthuramitaujasa:৷৷

अथ वर्षसहस्रेण योक्त्रसर्पशिरांसि च। वमन्त्यति विषं तत्र ददंशुर्दशनैश्शिला:।।

atha varṣasahasrēṇa yōktrasarpaśirāṅsi ca. vamantyati viṣaṅ tatra dadaṅśurdaśanaiśśilā:৷৷

उत्पपाताग्निसङ्काशं हालाहलमहाविषम्। तेन दग्धं जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्।।

utpapātāgnisaṅkāśaṅ hālāhalamahāviṣam. tēna dagdhaṅ jagatsarvaṅ sadēvāsuramānuṣam৷৷

अथ देवा महादेवं शङ्करं शरणार्थिन:। जग्मु: पशुपतिं रुद्रं त्राहि त्राहीति तुष्टुवु:।।

atha dēvā mahādēvaṅ śaṅkaraṅ śaraṇārthina:. jagmu: paśupatiṅ rudraṅ trāhi trāhīti tuṣṭuvu:৷৷

एवमुक्तस्ततो देवैर्देवदेवेश्वर: प्रभु:। प्रादुरासीत्ततोऽत्रैव शङ्खचक्रधरो हरि:।।

ēvamuktastatō dēvairdēvadēvēśvara: prabhu:. prādurāsīttatō.traiva śaṅkhacakradharō hari:৷৷

उवाचैनं स्मितं कृत्वा रुद्रं शूलभृतं हरि:। दैवतैर्मथ्यमाने तु यत्पूर्वं समुपस्थितम् ।।

uvācainaṅ smitaṅ kṛtvā rudraṅ śūlabhṛtaṅ hari:. daivatairmathyamānē tu yatpūrvaṅ samupasthitam ৷৷

।। त्वदीयंहि सुरश्रेष्ठ सुराणामग्रजोऽसि यत् । अग्रपूजामिमां मत्वा गृहाणेदं विषं प्रभो।।

৷৷ tvadīyaṅhi suraśrēṣṭha surāṇāmagrajō.si yat . agrapūjāmimāṅ matvā gṛhāṇēdaṅ viṣaṅ prabhō৷৷

इत्युक्त्वा च सुरश्रेष्ठस्तत्रैवान्तरधीयत। देवतानां भयं दृष्टवाश्रुत्वा वाक्यं तु शार्ङ्गिण:। हालाहलविषं घोरं स जग्राहामृतोपमम्।।

ityuktvā ca suraśrēṣṭhastatraivāntaradhīyata. dēvatānāṅ bhayaṅ dṛṣṭavāśrutvā vākyaṅ tu śārṅgiṇa:. hālāhalaviṣaṅ ghōraṅ sa jagrāhāmṛtōpamam৷৷

देवान्विसृज्य देवेशो जगाम भगवान् हर:। ततो देवासुरास्सर्वे ममन्थू रघुनन्दन ।।

dēvānvisṛjya dēvēśō jagāma bhagavān hara:. tatō dēvāsurāssarvē mamanthū raghunandana ৷৷

प्रविवेशाथ पातालं मन्थान: पर्वतोऽनघ। ततो देवास्सगन्धर्वास्तुष्टुवुर्मधुसूदनम्।।

pravivēśātha pātālaṅ manthāna: parvatō.nagha. tatō dēvāssagandharvāstuṣṭuvurmadhusūdanam৷৷

त्वं गति: सर्वभूतानां विशेषेण दिवौकसाम्। पालयास्मान्महाबाहो गिरिमुद्धर्तुमर्हसि।।

tvaṅ gati: sarvabhūtānāṅ viśēṣēṇa divaukasām. pālayāsmānmahābāhō girimuddhartumarhasi৷৷

इति श्रुत्वा हृषीकेश: कामठं रूपमास्थित:। पर्वतं पृष्ठत: कृत्वा शिश्ये तत्रोदधौ हरि:।।

iti śrutvā hṛṣīkēśa: kāmaṭhaṅ rūpamāsthita:. parvataṅ pṛṣṭhata: kṛtvā śiśyē tatrōdadhau hari:৷৷

पर्वताग्रे तु लोकात्मा हस्तेनाक्रम्य केशव:। देवानां मध्यत: स्थित्वा ममन्थ पुरुषोत्तम:।।

parvatāgrē tu lōkātmā hastēnākramya kēśava:. dēvānāṅ madhyata: sthitvā mamantha puruṣōttama:৷৷

अथ वर्षसहस्रेण सदण्डस्सकमण्डलु:। पूर्वं धन्वन्तरिर्नाम अप्सराश्च सुवर्चस:।।

atha varṣasahasrēṇa sadaṇḍassakamaṇḍalu:. pūrvaṅ dhanvantarirnāma apsarāśca suvarcasa:৷৷

अप्सु निर्मथनादेव रसास्तस्माद्वरस्त्रिय:। उत्पेतुर्मनुजश्रेष्ठ तस्मादप्सरसोऽभवन्।।

apsu nirmathanādēva rasāstasmādvarastriya:. utpēturmanujaśrēṣṭha tasmādapsarasō.bhavan৷৷

षष्टि: कोट्योऽभवंस्तासाम् अप्सराणां सुवर्चसाम्। असङ्ख्येयास्तु काकुत्स्थ यास्तासां परिचारिका:।।

ṣaṣṭi: kōṭyō.bhavaṅstāsām apsarāṇāṅ suvarcasām. asaṅkhyēyāstu kākutstha yāstāsāṅ paricārikā:৷৷

न तास्स्म परिगृह्णन्ति सर्वे ते देवदानवा:। अप्रतिग्रहणात्ताश्च सर्वास्साधारणास्स्मृता:।।

na tāssma parigṛhṇanti sarvē tē dēvadānavā:. apratigrahaṇāttāśca sarvāssādhāraṇāssmṛtā:৷৷

वरुणस्य तत: कन्या वारुणी रघुनन्दन । उत्पपात महाभागा मार्गमाणा परिग्रहम्।।

varuṇasya tata: kanyā vāruṇī raghunandana! . utpapāta mahābhāgā mārgamāṇā parigraham৷৷

दिते: पुत्रा न तां राम जगृहुर्वरुणात्मजाम्। अदितेस्तु सुता वीर जगृहुस्तामनिन्दिताम्।।

ditē: putrā na tāṅ rāma! jagṛhurvaruṇātmajām. aditēstu sutā vīra jagṛhustāmaninditām৷৷

असुरास्तेन दैतेयास्सुरास्तेनादितेस्सुता:। हृष्टा: प्रमुदिताश्चासन् वारुणीग्रहणात्सुरा:।।

asurāstēna daitēyāssurāstēnāditēssutā:. hṛṣṭā: pramuditāścāsan vāruṇīgrahaṇātsurā:৷৷

उच्चैश्श्रवा हयश्रेष्ठो मणिरत्नं च कौस्तुभम्। उदतिष्ठन्नरश्रेष्ठ तथैवामृतमुत्तमम्।।

uccaiśśravā hayaśrēṣṭhō maṇiratnaṅ ca kaustubham. udatiṣṭhannaraśrēṣṭha! tathaivāmṛtamuttamam৷৷

अथ तस्य कृते राम महानासीत्कुलक्षय:। अदितेस्तु तत: पुत्रा दिते: पुत्रानसूदयन्।।

atha tasya kṛtē rāma mahānāsītkulakṣaya:. aditēstu tata: putrā ditē: putrānasūdayan৷৷

एकतोऽभ्यागमन् सर्वे ह्यसुरा राक्षसैस्सह। युद्धमासीन्महाघोरं वीर त्रैलोक्यमोहनम्।।

ēkatō.bhyāgaman sarvē hyasurā rākṣasaissaha. yuddhamāsīnmahāghōraṅ vīra! trailōkyamōhanam৷৷

यदा क्षयं गतं सर्वं तदा विष्णुर्महाबल:। अमृतं सोऽहरत्त्तूर्णं मायामास्थाय मोहिनीम्।।

yadā kṣayaṅ gataṅ sarvaṅ tadā viṣṇurmahābala:. amṛtaṅ sō.haratttūrṇaṅ māyāmāsthāya mōhinīm৷৷

ये गताऽभिमुखं विष्णुमक्षयं पुरुषोत्तमम्। सम्पिष्टास्ते तदा युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना।।

yē gatā.bhimukhaṅ viṣṇumakṣayaṅ puruṣōttamam. sampiṣṭāstē tadā yuddhē viṣṇunā prabhaviṣṇunā৷৷

अदितेरात्मजा वीरा दिते: पुत्रान्निजघ्निरे। तस्मिन् घोरे महायुद्धे दैतेयादित्ययोर्भृशम्।।

aditērātmajā vīrā ditē: putrānnijaghnirē. tasmin ghōrē mahāyuddhē daitēyādityayōrbhṛśam৷৷

निहत्य दितिपुत्रांश्च राज्यं प्राप्य पुरन्दर:। शशास मुदितो लोकान् सर्षिसङ्घान् सचारणान्।।

nihatya ditiputrāṅśca rājyaṅ prāpya purandara:. śaśāsa muditō lōkān sarṣisaṅghān sacāraṇān৷৷