Chapter 14
अध्यायः 14
Amsha IV — Vamsha (Dynasties), Chapter 14
Shlokas (13)
+ Add ShlokaKrishna kills the demon Arishta, in the form of a bull - Verse 1
Vishnu Purana (GRETIL; M. M. Pathak critical edition) · Chapter 4 · Verse 14.1
अनमित्रस्य सुतः शिनिर नामाभवत। तस्यापि सत्यकः सत्यकात सात्यकिर युयुधाननामा। तस्माद अप्य असङ्गस तत्पुत्रश च तूणिस तूणेर युगंधरः। इति शैनेयाः।।
anamitrasya sutaḥ śinir nāmābhavat| tasyāpi satyakaḥ satyakāt sātyakir yuyudhānanāmā| tasmād apy asaṅgas tatputraś ca tūṇis tūṇer yugaṃdharaḥ| iti śaineyāḥ||
The son of Anamitra was named Shinir. From him, Satyaka was born, and from Satyaka, Yuyudhana was born. Therefore, even from him, the son was Tūṇis, the Yugaṅdhara.
Krishna kills the demon Arishta, in the form of a bull - Verse 3
Vishnu Purana (GRETIL; M. M. Pathak critical edition) · Chapter 4 · Verse 14.3
अनमित्रस्यैवान्वये वृष्णिः। तस्माच च श्वफल्कस तत्प्रभावः कथित एव। श्वफल्कस्य कनीयांश चित्रको नामाभवद भ्राता। श्वफल्काद अक्रूरो गान्दिन्याम अभवत। तथोपमद्गुर उपमद्गोर मृदुरविशारिमेजयगिरिक्षत्रोपक्षत्रशत्रुघ्नारिमर्दनधर्मदृग्दृष्टवर्मगन्धमोजवाहप्रतिवाहाख्याः पुत्राः सुताराख्या च कन्या। देववान उपदेवश चाक्रूरपुत्रौ। पृथुविपृथुप्रमुखाश चित्रकस्य पुत्रा बहवो ऽभवन कुकुरभजमानशुचिकम्बलबर्हिषाख्यास तथान्धकस्य चत्वारः पुत्राः।।
anamitrasyaivānvaye vṛṣṇiḥ| tasmāc ca śvaphalkas tatprabhāvaḥ kathita eva| śvaphalkasya kanīyāṃś citrako nāmābhavad bhrātā| śvaphalkād akrūro gāndinyām abhavat| tathopamadgur upamadgor mṛduraviśārimejayagirikṣatropakṣatraśatrughnārimardanadharmadṛgdṛṣṭavarmagandhamojavāhaprativāhākhyāḥ putrāḥ sutārākhyā ca kanyā| devavān upadevaś cākrūraputrau| pṛthuvipṛthupramukhāś citrakasya putrā bahavo 'bhavan kukurabhajamānaśucikambalabarhiṣākhyās tathāndhakasya catvāraḥ putrāḥ||
In the lineage of Anamitra, there was Vṛṣṇi. From him, the glory of Śvaphalka is indeed stated. The younger brother of Śvaphalka was named Citrako. From Śvaphalka, Akrura was born in the Gāndinīya clan. Thus, Upamadguru, Upamadgora, Mridura, Viśārim, Ejaya, Girikṣatra, Upakṣatra, Śatrughna, Arimardana, Dharmadṛk, Dṛṣṭavarma, Gandhamoja, and Prativāha were his sons, and Sutārā was his daughter. Devavān and Upadeva were the sons of Akrura. Many sons of Citraka were born, including Kukurabhajamana, Śucikambala, and Barhiṣa, and four sons of Andhaka.
Krishna kills the demon Arishta, in the form of a bull - Verse 4
Vishnu Purana (GRETIL; M. M. Pathak critical edition) · Chapter 4 · Verse 14.4
कुकुराद धृष्टस तस्माच च कपोतरोमा ततश च विलोमा। तस्माद अपि तुम्बुरुसखा भवसंज्ञश चन्दनोदकदुन्दुभिः। ततश चाभिजित ततः पुनर्वसुः। तस्याप्य आहुकः पुत्र आहुकी च कन्या।।
kukurād dhṛṣṭas tasmāc ca kapotaromā tataś ca vilomā| tasmād api tumburusakhā bhavasaṃjñaś candanodakadundubhiḥ| tataś cābhijit tataḥ punarvasuḥ| tasyāpy āhukaḥ putra āhukī ca kanyā||
From a dog, a bold one was born; from that, a pigeon with a feathered body; and then a reverse one. From that, the friend of Tumburu, known as Chandana, was born with the sound of drums. Then, Abhijit was born, and thereafter, Punavasu. From him, a son named Ahuka and a daughter named Ahukī were born.
Krishna kills the demon Arishta, in the form of a bull - Verse 5
Vishnu Purana (GRETIL; M. M. Pathak critical edition) · Chapter 4 · Verse 14.5
आहुकस्य देवकोग्रसेनौ द्वौ पुत्रौ। देववान उपदेवः सहदेवो देवरक्षितो देवकस्यापि चत्वारः पुत्राः। तेषां च वृकदेवोपदेवा देवरक्षिता श्रीदेवा शान्तिदेवा सहदेवा देवकी च सप्त भगिन्यः। ताश च सर्वा एव वसुदेव उपयेमे। उग्रसेनस्यापि कंसन्यग्रोधसुनामकङ्कशङ्कुसुभूमिराष्ट्रपालयुद्धमुष्टितुष्टिमत्संज्ञाः पुत्राः। कंसा कंसवती सुतनू राष्ट्रपाली कङ्की च उग्रसेनतनूजाः। भजमानाच च विदूरथः पुत्रो ऽभवत। विदूरथाच छूरः शूराच छमी शमिनः प्रतिक्षत्रः। तस्मात स्वयंभोजस ततश च हृदिकः।।
āhukasya devakograsenau dvau putrau| devavān upadevaḥ sahadevo devarakṣito devakasyāpi catvāraḥ putrāḥ| teṣāṃ ca vṛkadevopadevā devarakṣitā śrīdevā śāntidevā sahadevā devakī ca sapta bhaginyaḥ| tāś ca sarvā eva vasudeva upayeme| ugrasenasyāpi kaṃsanyagrodhasunāmakaṅkaśaṅkusubhūmirāṣṭrapālayuddhamuṣṭituṣṭimatsaṃjñāḥ putrāḥ| kaṃsā kaṃsavatī sutanū rāṣṭrapālī kaṅkī ca ugrasenatanūjāḥ| bhajamānāc ca vidūrathaḥ putro 'bhavat| vidūrathāc chūraḥ śūrāc chamī śaminaḥ pratikṣatraḥ| tasmāt svayaṃbhojas tataś ca hṛdikaḥ||
Ahuka had two sons, Devakograseṇa and another. Devavān, Upadeva, Sahadeva, and Devarakṣita were also four sons of Devaka. Among them, Vṛkadeva, Upadeva, Devarakṣita, Śrīdeva, Śāntideva, Sahadeva, and Devakī were seven sisters. All of them were married to Vasudeva. Ugrasena also had sons named Kaṃsa, Nyagrodha, Sunāma, Kaṅka, and Śaṅku, who were warriors. Kaṃsa, Kaṃsavatī, Sutanū, Rāṣṭrapālī, and Kaṅkī were the daughters of Ugrasena. From Bhajamānā, Vidūratha was born. From Vidūratha, Śūra, Śūrā, Chamī, and Śamina were born. From them, Svayaṃbhoja and then Hṛdika were born.
Krishna kills the demon Arishta, in the form of a bull - Verse 6
Vishnu Purana (GRETIL; M. M. Pathak critical edition) · Chapter 4 · Verse 14.6
तस्यापि कृतवर्मशतधनुर्देवमीढुषाख्याः पुत्रा बभूवुः।।
tasyāpi kṛtavarmaśatadhanurdevamīḍhuṣākhyāḥ putrā babhūvuḥ||
From him, the sons named Kṛtavarma, Shatadhanur, and Devamīḍhu were born.
Krishna kills the demon Arishta, in the form of a bull - Verse 7
Vishnu Purana (GRETIL; M. M. Pathak critical edition) · Chapter 4 · Verse 14.7
देवमीढुषस्य शूरस्य मारिषा नाम पत्न्य अभवत।।
devamīḍhuṣasya śūrasya māriṣā nāma patny abhavat||
The wife of the brave Devamīḍhu was named Māriṣā.
Krishna kills the demon Arishta, in the form of a bull - Verse 8
Vishnu Purana (GRETIL; M. M. Pathak critical edition) · Chapter 4 · Verse 14.8
तस्यां चासौ दश पुत्रान अजनयद वसुदेवपूर्वान। वसुदेवस्य जातमात्रस्यैव तद्गृहे भगवदंशावतारम अव्याहतदृष्ट्या पश्यद्भिर देवैर दिव्यानकदुन्दुभयश च वादिताः। ततस तदैवानकदुन्दुभिसंज्ञाम अवाप। तस्यापि देवभागदेवश्रवानाधृष्टिकरुन्धकवत्सबालकसृञ्जयश्यामशमीकगण्डूषसंज्ञा नव भ्रातरो बभूवुः। पृथा श्रुतदेवा श्रुतकीर्तिः श्रुतश्रवा राजाधिदेवी च वसुदेवादीनां पञ्च भगिन्यो ऽभवन।।
tasyāṃ cāsau daśa putrān ajanayad vasudevapūrvān| vasudevasya jātamātrasyaiva tadgṛhe bhagavadaṃśāvatāram avyāhatadṛṣṭyā paśyadbhir devair divyānakadundubhayaś ca vāditāḥ| tatas tadaivānakadundubhisaṃjñām avāpa| tasyāpi devabhāgadevaśravānādhṛṣṭikarundhakavatsabālakasṛñjayaśyāmaśamīkagaṇḍūṣasaṃjñā nava bhrātaro babhūvuḥ| pṛthā śrutadevā śrutakīrtiḥ śrutaśravā rājādhidevī ca vasudevādīnāṃ pañca bhaginyo 'bhavan||
From her, he had ten sons, who were the previous Vasudevas. As soon as Vasudeva was born, in that house, the divine incarnation of the Lord was seen by the gods, accompanied by the sound of divine drums. Then, he received the name Anakadundubhi. From her, the sons named Devabhāga, Devaśravā, Adhṛṣṭikara, Undhakavatsa, Bālakasṛñjaya, and Śyāmaśamīka were born, making nine brothers. Pṛthā, Śrutadevī, Śrutakīrti, Śrutaśravā, and Rājādhidevī were the five sisters of Vasudeva.
Krishna kills the demon Arishta, in the form of a bull - Verse 9
Vishnu Purana (GRETIL; M. M. Pathak critical edition) · Chapter 4 · Verse 14.9
शूरस्य कुन्तिर नाम सखाभवत। तस्मै चापुत्राय पृथाम आत्मजां विधिना शूरो दत्तवान। तां च पाण्डुर उवाह। तस्यां च धर्मानिलशक्रैर युधिष्ठिरभीमार्जुनाख्यास त्रयः पुत्राः समुत्पादिताः। पूर्वम अनूढायाश च भगवता भास्वता कानीनः कर्णो नाम पुत्रो ऽजन्यत।।
śūrasya kuntir nāma sakhābhavat| tasmai cāputrāya pṛthām ātmajāṃ vidhinā śūro dattavān| tāṃ ca pāṇḍur uvāha| tasyāṃ ca dharmānilaśakrair yudhiṣṭhirabhīmārjunākhyās trayaḥ putrāḥ samutpāditāḥ| pūrvam anūḍhāyāś ca bhagavatā bhāsvatā kānīnaḥ karṇo nāma putro 'janyata||
The son of the brave was named Kunti. To him, the brave one gave his daughter Pritha as a daughter-in-law. He also married Pandu. From her, three sons named Yudhishthira, Bhima, and Arjuna were born, endowed with the qualities of Dharma, wind, and Indra. Earlier, the son named Karna was born to her by the divine light.
Krishna kills the demon Arishta, in the form of a bull - Verse 10
Vishnu Purana (GRETIL; M. M. Pathak critical edition) · Chapter 4 · Verse 14.10
तस्याश च सपत्नी माद्री नामाभवत। नासत्यदस्राभ्यां तस्याम अपि नकुलसहदेवौ पाण्डोः पुत्रौ जनितौ। श्रुतदेवां तु वृद्धशर्मा नाम कारूश उपयेमे। तस्यां दन्तवक्रो नाम महासुरो जज्ञे। श्रुतकीर्तिम अपि कैकेयराज उपयेमे। तस्यां संतर्दनादयः कैकेयाः पञ्च पुत्रा बभूवुः। राजाधिदेव्याम आवन्त्यौ विन्दानुविन्दौ जज्ञाते। श्रुतश्रवसम अपि चेदिराजो दमघोषनामोपयेमे। तस्यां शिशुपालम उत्पादयाम आस। स हि पूर्वम अप्य अनाचारविक्रमसंपन्नो दैत्यानाम आदिपुरुषो हिरण्यकशिपुर अभूत।।
tasyāś ca sapatnī mādrī nāmābhavat| nāsatyadasrābhyāṃ tasyām api nakulasahadevau pāṇḍoḥ putrau janitau| śrutadevāṃ tu vṛddhaśarmā nāma kārūśa upayeme| tasyāṃ dantavakro nāma mahāsuro jajñe| śrutakīrtim api kaikeyarāja upayeme| tasyāṃ saṃtardanādayaḥ kaikeyāḥ pañca putrā babhūvuḥ| rājādhidevyām āvantyau vindānuvindau jajñāte| śrutaśravasam api cedirājo damaghoṣanāmopayeme| tasyāṃ śiśupālam utpādayām āsa| sa hi pūrvam apy anācāravikramasaṃpanno daityānām ādipuruṣo hiraṇyakaśipur abhūt||
And his co-wife named Madri was born. From her, the sons Nakula and Sahadeva were born to Pandu. From the elder Sharma, the son of Shrutadeva, was born. A great demon named Dantavakra was born from her. Also, from the king Kaikeyi, the son named Shrutakirti was born. From her, five sons named Santardana and others were born. In the royal family, the twins named Vindana and Anuvinda were born. From the king Cedi, the son named Damaghosha was born. From her, Shishupala was born. He was previously endowed with the qualities of misdeeds and valor, and he was the original person of the demons, Hiranyakashipu.
Krishna kills the demon Arishta, in the form of a bull - Verse 11
Vishnu Purana (GRETIL; M. M. Pathak critical edition) · Chapter 4 · Verse 14.11
यश च भगवता सकललोकगुरुणा घातितः। पुनर अप्य अक्षतवीर्यशौर्यसंपत्पराक्रमगुणः समाक्रान्तसकलत्रैलोक्येश्वरप्रतापो दशाननो ऽभवत।।
yaś ca bhagavatā sakalalokaguruṇā ghātitaḥ| punar apy akṣatavīryaśauryasaṃpatparākramaguṇaḥ samākrāntasakalatrailokyeśvarapratāpo daśānano 'bhavat||
The one who was killed by the Lord, the teacher of all worlds, was indeed the one who possessed invincible valor and qualities of heroism, and he became the ten-faced one.
Krishna kills the demon Arishta, in the form of a bull - Verse 12
Vishnu Purana (GRETIL; M. M. Pathak critical edition) · Chapter 4 · Verse 14.12
बहुकालोपभुक्तभगवत्सकाशाद अवाप्तशरीरपातोद्भवपुण्यफलो ऽथ भगवताएव राघवरूपिणा सो ऽपि निधनम उपपादितः। चेदिराजदमघोषात्मजश चेदिपतिः शिशुपालनामाभवत।।
bahukālopabhuktabhagavatsakāśād avāptaśarīrapātodbhavapuṇyaphalo 'tha bhagavatāeva rāghavarūpiṇā so 'pi nidhanam upapāditaḥ| cedirājadamaghoṣātmajaś cedipatiḥ śiśupālanāmābhavat||
Having enjoyed the body obtained from the grace of the Lord for a long time, the fruit of his virtuous deeds was that he was also brought to death by the Lord in the form of Rama. The son of Cedi, named Damaghosha, was born.
Krishna kills the demon Arishta, in the form of a bull - Verse 13
Vishnu Purana (GRETIL; M. M. Pathak critical edition) · Chapter 4 · Verse 14.13
शिशुपालत्वे ऽपि भगवतो भूभारावतारणायावतीर्णांशस्य पुण्डरीकनयनाख्यस्योपरि द्वेषानुबन्धम अतितराञ चकार। भगवता च निधनम उपनीतस तत्रैव परमात्मभूते मनसस तदेकाग्रतया तत्रैव सायुज्यम अवाप।।
śiśupālatve 'pi bhagavato bhūbhārāvatāraṇāyāvatīrṇāṃśasya puṇḍarīkanayanākhyasyopari dveṣānubandham atitarāñ cakāra| bhagavatā ca nidhanam upanītas tatraiva paramātmabhūte manasas tadekāgratayā tatraiva sāyujyam avāpa||
Even in the state of Shishupala, the Lord, who descended to relieve the burden of the earth, created a strong bond of enmity. The Lord, having met his end, attained union with the Supreme Soul there with a focused mind.
Krishna kills the demon Arishta, in the form of a bull - Verse 14
Vishnu Purana (GRETIL; M. M. Pathak critical edition) · Chapter 4 · Verse 14.14
भगवान हि प्रसन्नो यथाभिलषितं ददात्य अप्रसन्नो ऽपि निघ्नन दिव्यम अनुपमं स्थानं प्रयच्छतीति।।
bhagavān hi prasanno yathābhilaṣitaṃ dadāty aprasanno 'pi nighnan divyam anupamaṃ sthānaṃ prayacchatīti||
The Lord, indeed, when pleased, grants what is desired; when displeased, He bestows a divine and unparalleled position.