उपमन्युरुवाच ॥ नित्यनैमित्तिकात्काम्याद्या सिद्धिरिह कीर्तिता ॥ सा सर्वा लभ्येत सद्यो लिंगबेरप्रतिष्ठया ॥ १ ॥

upamanyuruvAca ॥ nityanaimittikAtkAmyAdyA siddhiriha kIrtitA ॥ sA sarvA labhyeta sadyo liMgaberapratiSThayA ॥ 1 ॥

सर्वो लिंगमयो लोकस्सर्वं लिंगे प्रतिष्ठितम् ॥ तस्मात्प्रतिष्ठिते लिंगे भवेत्सर्वं पतिष्ठितम् ॥ २ ॥

sarvo liMgamayo lokassarvaM liMge pratiSThitam ॥ tasmAtpratiSThite liMge bhavetsarvaM patiSThitam ॥ 2 ॥

ब्रह्मणा विष्णुना वापि रुद्रेणान्येन केन वा ॥ लिंगप्रतिष्ठामुत्सृज्य क्रियते स्वपदस्थितिः ॥ ३ ॥

brahmaNA viSNunA vApi rudreNAnyena kena vA ॥ liMgapratiSThAmutsRjya kriyate svapadasthitiH ॥ 3 ॥

किमन्यदिह वक्तव्यं प्रतिष्ठां प्रति कारणम् ॥ पर्तिष्ठितं शिवेनापि लिंगं वैश्वेश्वरं यतः ॥ ४ ॥

kimanyadiha vaktavyaM pratiSThAM prati kAraNam ॥ partiSThitaM zivenApi liMgaM vaizvezvaraM yataH ॥ 4 ॥

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन परत्रेह च शर्मणे ॥ स्थापयेत्परमेशस्य लिंगं बेरमथापि वा ॥ ५ ॥

tasmAtsarvaprayatnena paratreha ca zarmaNe ॥ sthApayetparamezasya liMgaM beramathApi vA ॥ 5 ॥

श्रीकृष्ण उवाच ॥ किमिदं लिंगमाख्यातं कथं लिंगी महेश्वरः ॥ कथं च लिंगभावो ऽस्य कस्मादस्मिञ्छिवो ऽर्च्यते ॥ ६ ॥

zrIkRSNa uvAca ॥ kimidaM liMgamAkhyAtaM kathaM liMgI mahezvaraH ॥ kathaM ca liMgabhAvo 'sya kasmAdasmiJchivo 'rcyate ॥ 6 ॥

उपमन्युरुवाच ॥ अव्यक्तं लिंगमाख्यातं त्रिगुणप्रभवाप्ययम् ॥ अनाद्यनंतं विश्वस्य यदुपादानकारणम् ॥ ७ ॥

upamanyuruvAca ॥ avyaktaM liMgamAkhyAtaM triguNaprabhavApyayam ॥ anAdyanaMtaM vizvasya yadupAdAnakAraNam ॥ 7 ॥

तदेव मूलप्रकृतिर्माया च गगनात्मिका ॥ तत एव समुत्पन्नं जगदेतच्चराचरम् ॥ ८ ॥

tadeva mUlaprakRtirmAyA ca gaganAtmikA ॥ tata eva samutpannaM jagadetaccarAcaram ॥ 8 ॥

अशुद्धं चैव शुद्धं यच्छुद्धाशुद्धं च तत्त्रिधा ॥ ततः शिवो महेशश्च रुद्रो विष्णुः पितामहः ॥ ९ ॥

azuddhaM caiva zuddhaM yacchuddhAzuddhaM ca tattridhA ॥ tataH zivo mahezazca rudro viSNuH pitAmahaH ॥ 9 ॥

भूतानि चेन्द्रियैर्जाता लीयन्ते ऽत्र शिवाज्ञया ॥ अत एव शिवो लिंगो लिंगमाज्ञापयेद्यतः ॥ १० ॥

bhUtAni cendriyairjAtA lIyante 'tra zivAjJayA ॥ ata eva zivo liMgo liMgamAjJApayedyataH ॥ 10 ॥

यतो न तदनाज्ञातं कार्याय प्रभवेत्स्वतः ॥ ततो जातस्य विश्वस्य तत्रैव विलयो यतः ॥ ११ ॥

yato na tadanAjJAtaM kAryAya prabhavetsvataH ॥ tato jAtasya vizvasya tatraiva vilayo yataH ॥ 11 ॥

अनेन लिंगतां तस्य भवेन्नान्येन केनचित् ॥ लिंगं च शिवयोर्देहस्ताभ्यां यस्मादधिष्ठितम् ॥ १२ ॥

anena liMgatAM tasya bhavennAnyena kenacit ॥ liMgaM ca zivayordehastAbhyAM yasmAdadhiSThitam ॥ 12 ॥

अतस्तत्र शिवः साम्बो नित्यमेव समर्चयेत् ॥ लिंगवेदी महादेवी लिंगं साक्षान्महेश्वरः ॥ १३ ॥

atastatra zivaH sAmbo nityameva samarcayet ॥ liMgavedI mahAdevI liMgaM sAkSAnmahezvaraH ॥ 13 ॥

तयोः संपूजनादेव स च सा च समर्चितौ ॥ न तयोर्लिंगदेहत्वं विद्यते परमार्थतः ॥ १४ ॥

tayoH saMpUjanAdeva sa ca sA ca samarcitau ॥ na tayorliMgadehatvaM vidyate paramArthataH ॥ 14 ॥

यतस्त्वेतौ विशुद्धौ तौ देहस्तदुपचारतः ॥ तदेव परमा शक्तिः शिवस्य परमात्मनः ॥ १५ ॥

yatastvetau vizuddhau tau dehastadupacArataH ॥ tadeva paramA zaktiH zivasya paramAtmanaH ॥ 15 ॥

शक्तिराज्ञां यदादत्ते प्रसूते तच्चराचरम् ॥ न तस्य महिमा शक्यो वक्तुं वर्षशतैरपि ॥ १६ ॥

zaktirAjJAM yadAdatte prasUte taccarAcaram ॥ na tasya mahimA zakyo vaktuM varSazatairapi ॥ 16 ॥

येनादौ मोहितौ स्यातां ब्रह्मनारायणावपि ॥ पुरा त्रिभुवनस्यास्य प्रलये समुपस्थिते ॥ १७ ॥

yenAdau mohitau syAtAM brahmanArAyaNAvapi ॥ purA tribhuvanasyAsya pralaye samupasthite ॥ 17 ॥

वारिशय्यागतो विष्णुः सुष्वापानाकुलः सुखम् ॥ यदृच्छया गतस्तत्र ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १८ ॥

vArizayyAgato viSNuH suSvApAnAkulaH sukham ॥ yadRcchayA gatastatra brahmA lokapitAmahaH ॥ 18 ॥

ददर्श पुण्डरीकाक्षं स्वपन्तं तमनाकुलम् ॥ मायया मोहितः शम्भोर्विष्णुमाह पितामहः ॥ १९ ॥

dadarza puNDarIkAkSaM svapantaM tamanAkulam ॥ mAyayA mohitaH zambhorviSNumAha pitAmahaH ॥ 19 ॥

कस्त्वं वदेत्यमर्षेण प्रहृत्योत्थाप्य माधवम् ॥ स तु हस्तप्रहारेण तीव्रेणाभिहतः क्षणात् ॥ २० ॥

kastvaM vadetyamarSeNa prahRtyotthApya mAdhavam ॥ sa tu hastaprahAreNa tIvreNAbhihataH kSaNAt ॥ 20 ॥

प्रबुद्धोत्थाय शयनाद्ददर्श परमेष्ठिनम् ॥ तमाह चांतस्संक्रुद्धः स्वयमक्रुद्धवद्धरिः ॥ २१ ॥

prabuddhotthAya zayanAddadarza parameSThinam ॥ tamAha cAMtassaMkruddhaH svayamakruddhavaddhariH ॥ 21 ॥

कुतस्त्वमागतो वत्स कस्मात्त्वं व्याकुलो वद ॥ इति विष्णुवचः श्रुत्वा प्रभुत्वगुणसूचकम् ॥ २२ ॥

kutastvamAgato vatsa kasmAttvaM vyAkulo vada ॥ iti viSNuvacaH zrutvA prabhutvaguNasUcakam ॥ 22 ॥

रजसा बद्धवैरस्तं ब्रह्मा पुनरभाषत ॥ वत्सेति मां कुतो ब्रूषे गुरुः शिष्यमिवात्मनः ॥ २३ ॥

rajasA baddhavairastaM brahmA punarabhASata ॥ vatseti mAM kuto brUSe guruH ziSyamivAtmanaH ॥ 23 ॥

मां न जानासि किं नाथं प्रपञ्चो यस्य मे कृतिः ॥ त्रिधात्मानं विभज्येदं सृष्ट्वाथ परिपाल्यते ॥ २४ ॥

mAM na jAnAsi kiM nAthaM prapaJco yasya me kRtiH ॥ tridhAtmAnaM vibhajyedaM sRSTvAtha paripAlyate ॥ 24 ॥

संहरामि नमे कश्चित्स्रष्टा जगति विद्यते ॥ इत्युक्ते सति सो ऽप्याह ब्रह्माणं विष्णुरव्ययः ॥ २५ ॥

saMharAmi name kazcitsraSTA jagati vidyate ॥ ityukte sati so 'pyAha brahmANaM viSNuravyayaH ॥ 25 ॥

अहमेवादिकर्तास्य हर्ता च परिपालकः ॥ भवानपि ममैवांगादवतीर्णः पुराव्ययात् ॥ २६ ॥

ahamevAdikartAsya hartA ca paripAlakaH ॥ bhavAnapi mamaivAMgAdavatIrNaH purAvyayAt ॥ 26 ॥

मन्नियोगात्त्वमात्मानं त्रिधा कृत्वा जगत्त्रयम् ॥ सृजस्यवसि चांते तत्पुनः प्रतिसृजस्यपि ॥ २७ ॥

manniyogAttvamAtmAnaM tridhA kRtvA jagattrayam ॥ sRjasyavasi cAMte tatpunaH pratisRjasyapi ॥ 27 ॥

विस्मृतोसि जगन्नाथं नारायणमनामयम् ॥ तवापि जनकं साक्षान्मामेवमवमन्यसे ॥ २८ ॥

vismRtosi jagannAthaM nArAyaNamanAmayam ॥ tavApi janakaM sAkSAnmAmevamavamanyase ॥ 28 ॥

तवापराधो नास्त्यत्र भ्रांतोसि मम मायया ॥ मत्प्रसादादियं भ्रांतिरपैष्यति तवाचिरात् ॥ २९ ॥

tavAparAdho nAstyatra bhrAMtosi mama mAyayA ॥ matprasAdAdiyaM bhrAMtirapaiSyati tavAcirAt ॥ 29 ॥

शृणु सत्यं चतुर्वक्त्र सर्वदेवेश्वरो ह्यहम् ॥ कर्ता भर्ता च हर्ता च न मयास्ति समो विभुः ॥ ३० ॥

zRNu satyaM caturvaktra sarvadevezvaro hyaham ॥ kartA bhartA ca hartA ca na mayAsti samo vibhuH ॥ 30 ॥

एवमेव विवादोभूद्ब्रह्मविष्ण्वोः परस्परम् ॥ अभवच्च महायुद्धं भैरवं रोमहर्षणम् ॥ ३१ ॥

evameva vivAdobhUdbrahmaviSNvoH parasparam ॥ abhavacca mahAyuddhaM bhairavaM romaharSaNam ॥ 31 ॥

मुष्टिभिर्न्निघ्नतोस्तीव्रं रजसा बद्धवैरयोः ॥ तयोर्दर्पापहाराय प्रबोधाय च देवयोः ॥ ३२ ॥

muSTibhirnnighnatostIvraM rajasA baddhavairayoH ॥ tayordarpApahArAya prabodhAya ca devayoH ॥ 32 ॥

मध्ये समाविरभवल्लिंगमैश्वरमद्भुतम् ॥ ज्वालामालासहस्राढ्यमप्रमेयमनौपमम् ॥ ३३ ॥

madhye samAvirabhavalliMgamaizvaramadbhutam ॥ jvAlAmAlAsahasrADhyamaprameyamanaupamam ॥ 33 ॥

क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तमादिमध्यांतवर्जितम् ॥ तस्य ज्वालासहस्रेण ब्रह्मविष्णू विमोहितौ ॥ ३४ ॥

kSayavRddhivinirmuktamAdimadhyAMtavarjitam ॥ tasya jvAlAsahasreNa brahmaviSNU vimohitau ॥ 34 ॥

विसृज्य युद्धं किं त्वेतदित्यचिंतयतां तदा ॥ न तयोस्तस्य याथात्म्यं प्रबुद्धमभवद्यदा ॥ ३५ ॥

visRjya yuddhaM kiM tvetadityaciMtayatAM tadA ॥ na tayostasya yAthAtmyaM prabuddhamabhavadyadA ॥ 35 ॥

तदा समुद्यतौ स्यातां तस्याद्यंतं परीक्षितुम् ॥ ३६ ॥

tadA samudyatau syAtAM tasyAdyaMtaM parIkSitum ॥ 36 ॥

तत्र हंसाकृतिर्ब्रह्मा विश्वतः पक्षसंयुतः ॥ मनोनिलजवो भूत्वा गतस्तूर्ध्वं प्रयत्नतः ॥ ३७ ॥

tatra haMsAkRtirbrahmA vizvataH pakSasaMyutaH ॥ manonilajavo bhUtvA gatastUrdhvaM prayatnataH ॥ 37 ॥

नारायणोपि विश्वात्मा लीलाञ्जनचयोपमम् ॥ वाराहममितं रूपमस्थाय गतवानधः ॥ ३८ ॥

nArAyaNopi vizvAtmA lIlAJjanacayopamam ॥ vArAhamamitaM rUpamasthAya gatavAnadhaH ॥ 38 ॥

एवं वर्षसहस्रं तु त्वरन् विष्णुरधोगतः ॥ नापश्यदल्पमप्यस्य मूलं लिंगस्य सूकरः ॥ ३९ ॥

evaM varSasahasraM tu tvaran viSNuradhogataH ॥ nApazyadalpamapyasya mUlaM liMgasya sUkaraH ॥ 39 ॥

तावत्कालं गतश्चोर्ध्वं तस्यांतं ज्ञातुमिच्छया ॥ श्रांतोत्यंतमदृष्ट्वांतं पापताधः पितामहः ॥ ४० ॥

tAvatkAlaM gatazcordhvaM tasyAMtaM jJAtumicchayA ॥ zrAMtotyaMtamadRSTvAMtaM pApatAdhaH pitAmahaH ॥ 40 ॥

तथैव भगवान् विष्णुः श्रांतः संविग्नलोचनः ॥ क्लेशेन महता तूर्णमधस्तादुत्थितो ऽभवत् ॥ ४१ ॥

tathaiva bhagavAn viSNuH zrAMtaH saMvignalocanaH ॥ klezena mahatA tUrNamadhastAdutthito 'bhavat ॥ 41 ॥

समागतावथान्योन्यं विस्मयस्मेरवीक्षणौ ॥ मायया मोहितौ शंभोः कृत्याकृत्यं न जग्मतुः ॥ ४२ ॥

samAgatAvathAnyonyaM vismayasmeravIkSaNau ॥ mAyayA mohitau zaMbhoH kRtyAkRtyaM na jagmatuH ॥ 42 ॥

पृष्ठतः पार्श्वतस्तस्य चाग्रतश्च स्थितावुभौ ॥ प्रणिपत्य किमात्मेदमित्यचिंतयतां तदा ॥ ४३ ॥

pRSThataH pArzvatastasya cAgratazca sthitAvubhau ॥ praNipatya kimAtmedamityaciMtayatAM tadA ॥ 43 ॥