व्यपोहनस्तवं पुण्यं श्रुतमस्माभिर आदरात। प्रसंगाल्लिङ्गदानस्य व्रतान्यपि वदस्व नः।।

vyapohanastavaṃ puṇyaṃ śrutamasmābhir ādarāt| prasaṃgālliṅgadānasya vratānyapi vadasva naḥ||

व्रतानि वः प्रवक्ष्यामि शुभानि मुनिसत्तमाः। नन्दिना कथितानीह ब्रह्मपुत्राय धीमते।।

vratāni vaḥ pravakṣyāmi śubhāni munisattamāḥ| nandinā kathitānīha brahmaputrāya dhīmate||

तानि व्यासादुपश्रुत्य युष्माकं प्रवदाम्यहम। अष्टम्यां च चतुर्दश्यां पक्षयोरुभयोरपि।।

tāni vyāsādupaśrutya yuṣmākaṃ pravadāmyaham| aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ pakṣayorubhayorapi||

वर्षमेकं तु भुञ्जानो नक्तं यः पूजयेच्छिवम। सर्वयज्ञफलं प्राप्य स याति परमां गतिम।।

varṣamekaṃ tu bhuñjāno naktaṃ yaḥ pūjayecchivam| sarvayajñaphalaṃ prāpya sa yāti paramāṃ gatim||

पृथिवीं भाजनं कृत्वा भुक्त्वा पर्वसु मानवः। अहोरात्रेण चैकेन त्रिरात्रफलमश्नुते।।

pṛthivīṃ bhājanaṃ kṛtvā bhuktvā parvasu mānavaḥ| ahorātreṇa caikena trirātraphalamaśnute||

द्वयोर मासस्य पञ्चम्योर द्वयोः प्रतिपदोर्नरः। क्षीरधाराव्रतं कुर्यात सो ऽश्वमेधफलं लभेत।।

dvayor māsasya pañcamyor dvayoḥ pratipadornaraḥ| kṣīradhārāvrataṃ kuryāt so 'śvamedhaphalaṃ labhet||

कृष्णाष्टम्यां तु नक्तेन यावत्कृष्णचतुर्दशी। भुञ्जन्भोगानवाप्नोति ब्रह्मलोकं च गच्छति।।

kṛṣṇāṣṭamyāṃ tu naktena yāvatkṛṣṇacaturdaśī| bhuñjanbhogānavāpnoti brahmalokaṃ ca gacchati||

यो ऽब्दमेकं प्रकुर्वीत नक्तं पर्वसु पर्वसु। ब्रह्मचारी जितक्रोधः शिवध्यानपरायणः।।

yo 'bdamekaṃ prakurvīta naktaṃ parvasu parvasu| brahmacārī jitakrodhaḥ śivadhyānaparāyaṇaḥ||

संवत्सरान्ते विप्रेन्द्रान भोजयेद्विधिपूर्वकम। स याति शाङ्करं लोकं नात्र कार्या विचारणा।।

saṃvatsarānte viprendrān bhojayedvidhipūrvakam| sa yāti śāṅkaraṃ lokaṃ nātra kāryā vicāraṇā||

उपवासात परं भैक्ष्यं भैक्ष्यात परम अयाचितम। अयाचितात परं नक्तं तस्मान नक्तेन वर्तयेत।।

upavāsāt paraṃ bhaikṣyaṃ bhaikṣyāt param ayācitam| ayācitāt paraṃ naktaṃ tasmān naktena vartayet||

देवैर्भुक्तं तु पूर्वाह्णे मध्याह्ने ऋषिभिस तथा। अपराह्णे च पितृभिः संध्यायां गुह्यकादिभिः।।

devairbhuktaṃ tu pūrvāhṇe madhyāhne ṛṣibhis tathā| aparāhṇe ca pitṛbhiḥ saṃdhyāyāṃ guhyakādibhiḥ||

सर्ववेलामतिक्रम्य नक्तभोजनमुत्तमम। हविष्यभोजनं स्नानं सत्यमाहारलाघवम।।

sarvavelāmatikramya naktabhojanamuttamam| haviṣyabhojanaṃ snānaṃ satyamāhāralāghavam||

अग्निकार्यमधःशय्यां नक्तभोजी समाचरेत। प्रतिमासं प्रवक्ष्यामि शिवव्रतमनुत्तमम।।

agnikāryamadhaḥśayyāṃ naktabhojī samācaret| pratimāsaṃ pravakṣyāmi śivavratamanuttamam||

धर्मकामार्थमोक्षार्थं सर्वपापविशुद्धये। पुष्यमासे च सम्पूज्य यः कुर्यान्नक्तभोजनम।।

dharmakāmārthamokṣārthaṃ sarvapāpaviśuddhaye| puṣyamāse ca sampūjya yaḥ kuryānnaktabhojanam||

सत्यवादी जितक्रोधः शालिगोधूमगोरसैः। पक्षयोरष्टमीं यत्नाद उपवासेन वर्तयेत।।

satyavādī jitakrodhaḥ śāligodhūmagorasaiḥ| pakṣayoraṣṭamīṃ yatnād upavāsena vartayet||

भूमिशय्यां च मासान्ते पौर्णमास्यां घृतादिभिः। स्नाप्य रुद्रं महादेवं सम्पूज्य विधिपूर्वकम।।

bhūmiśayyāṃ ca māsānte paurṇamāsyāṃ ghṛtādibhiḥ| snāpya rudraṃ mahādevaṃ sampūjya vidhipūrvakam||

यावकं चौदनं दत्त्वा सक्षीरं सघृतं द्विजाः। भोजयेद ब्राह्मणाञ्शिष्टाञ जपेच्छान्तिं विशेषतः।।

yāvakaṃ caudanaṃ dattvā sakṣīraṃ saghṛtaṃ dvijāḥ| bhojayed brāhmaṇāñśiṣṭāñ japecchāntiṃ viśeṣataḥ||

तथा गोमिथुनं चैव कपिलं विनिवेदयेत। भवाय देवदेवाय शिवाय परमेष्ठिने।।

tathā gomithunaṃ caiva kapilaṃ vinivedayet| bhavāya devadevāya śivāya parameṣṭhine||

स याति मुनिशार्दूल वाह्नेयं लोकमुत्तमम। भुक्त्वा स विपुलान लोकान तत्रैव स विमुच्यते।।

sa yāti muniśārdūla vāhneyaṃ lokamuttamam| bhuktvā sa vipulān lokān tatraiva sa vimucyate||

माघमासे तु सम्पूज्य यः कुर्यान नक्तभोजनम। कृशरं घृतसंयुक्तं भुञ्जानः संयतेन्द्रियः।।

māghamāse tu sampūjya yaḥ kuryān naktabhojanam| kṛśaraṃ ghṛtasaṃyuktaṃ bhuñjānaḥ saṃyatendriyaḥ||

सोपवासं चतुर्दश्यां भवेदुभयपक्षयोः। रुद्राय पौर्णमास्यां तु दद्याद्वै घृतकम्बलम।।

sopavāsaṃ caturdaśyāṃ bhavedubhayapakṣayoḥ| rudrāya paurṇamāsyāṃ tu dadyādvai ghṛtakambalam||

कृष्णं गोमिथुनं दद्यात पूजयेच्चैव शंकरम। भोजयेद्ब्राह्मणांश्चैव यथाविभवविस्तरम।।

kṛṣṇaṃ gomithunaṃ dadyāt pūjayeccaiva śaṃkaram| bhojayedbrāhmaṇāṃścaiva yathāvibhavavistaram||

याम्यमासाद्य वै लोकं यमेन सह मोदते। फाल्गुने चैव सम्प्राप्ते कुर्याद्वै नक्तभोजनम।।

yāmyamāsādya vai lokaṃ yamena saha modate| phālgune caiva samprāpte kuryādvai naktabhojanam||

श्यामाकान्नघृतक्षीरैर जितक्रोधो जितेन्द्रियः। चतुर्दश्यामथाष्टम्याम उपवासं च कारयेत।।

śyāmākānnaghṛtakṣīrair jitakrodho jitendriyaḥ| caturdaśyāmathāṣṭamyām upavāsaṃ ca kārayet||

पौर्णमास्यां महादेवं स्नाप्य सम्पूज्य शङ्करम। दद्याद्गोमिथुनं वापि ताम्राभं शूलपाणये।।

paurṇamāsyāṃ mahādevaṃ snāpya sampūjya śaṅkaram| dadyādgomithunaṃ vāpi tāmrābhaṃ śūlapāṇaye||

ब्राह्मणान भोजयित्वा तु प्रार्थयेत्परमेश्वरम। स याति चन्द्रसायुज्यं नात्र कार्या विचारणा।।

brāhmaṇān bhojayitvā tu prārthayetparameśvaram| sa yāti candrasāyujyaṃ nātra kāryā vicāraṇā||

चैत्रे ऽपि रुद्रमभ्यर्च्य कुर्याद्वै नक्तभोजनम। शाल्यन्नं पयसा युक्तं घृतेन च यथासुखम।।

caitre 'pi rudramabhyarcya kuryādvai naktabhojanam| śālyannaṃ payasā yuktaṃ ghṛtena ca yathāsukham||

गोष्ठशायी मुनिश्रेष्ठाः क्षितौ निशि भवं स्मरेत। पौर्णमास्यां शिवं स्नाप्य दद्याद्गोमिथुनं सितम।।

goṣṭhaśāyī muniśreṣṭhāḥ kṣitau niśi bhavaṃ smaret| paurṇamāsyāṃ śivaṃ snāpya dadyādgomithunaṃ sitam||

ब्राह्मणान भोजयेच्चैव निरृतेः स्थानमाप्नुयात। वैशाखे च तथा मासे कृत्वा वै नक्तभोजनम।।

brāhmaṇān bhojayeccaiva nirṛteḥ sthānamāpnuyāt| vaiśākhe ca tathā māse kṛtvā vai naktabhojanam||

पौर्णमास्यां भवं स्नाप्य पञ्चगव्यघृतादिभिः। श्वेतं गोमिथुनं दत्त्वा सो ऽश्वमेधफलं लभेत।।

paurṇamāsyāṃ bhavaṃ snāpya pañcagavyaghṛtādibhiḥ| śvetaṃ gomithunaṃ dattvā so 'śvamedhaphalaṃ labhet||

ज्येष्ठे मासे च देवेशं भवं शर्वमुमापतिम। सम्पूज्य श्रद्धया भक्त्या कृत्वा वै नक्तभोजनम।।

jyeṣṭhe māse ca deveśaṃ bhavaṃ śarvamumāpatim| sampūjya śraddhayā bhaktyā kṛtvā vai naktabhojanam||

रक्तशाल्यन्नमध्वा च अद्भिः पूतं घृतादिभिः। वीरासनो निशार्धं च गवां शुश्रूषणे रतः।।

raktaśālyannamadhvā ca adbhiḥ pūtaṃ ghṛtādibhiḥ| vīrāsano niśārdhaṃ ca gavāṃ śuśrūṣaṇe rataḥ||

पौर्णमास्यां तु सम्पूज्य देवदेवमुमापतिम। स्नाप्य शक्त्या यथान्यायं चरुं दद्याच च शूलिने।।

paurṇamāsyāṃ tu sampūjya devadevamumāpatim| snāpya śaktyā yathānyāyaṃ caruṃ dadyāc ca śūline||

ब्राह्मणान भोजयित्वा च यथाविभवविस्तरम। धूम्रं गोमिथुनं दत्त्वा वायुलोके महीयते।।

brāhmaṇān bhojayitvā ca yathāvibhavavistaram| dhūmraṃ gomithunaṃ dattvā vāyuloke mahīyate||

आषाढे मासि चाप्येवं नक्तभोजनतत्परः। भूरिखण्डाज्यसंमिश्रं सक्तुभिश्चैव गोरसम।।

āṣāḍhe māsi cāpyevaṃ naktabhojanatatparaḥ| bhūrikhaṇḍājyasaṃmiśraṃ saktubhiścaiva gorasam||

पौर्णमास्यां घृताद्यैस्तु स्नाप्य पूज्य यथाविधि। ब्राह्मणान भोजयित्वा च श्रोत्रियान वेदपारगान।।

paurṇamāsyāṃ ghṛtādyaistu snāpya pūjya yathāvidhi| brāhmaṇān bhojayitvā ca śrotriyān vedapāragān||

दद्याद्गोमिथुनं गौरं वारुणं लोकमाप्नुयात। श्रावणे च द्विजा मासे कृत्वा वै नक्तभोजनम।।

dadyādgomithunaṃ gauraṃ vāruṇaṃ lokamāpnuyāt| śrāvaṇe ca dvijā māse kṛtvā vai naktabhojanam||

क्षीरषष्टिकभक्तेन सम्पूज्य वृषभध्वजम। पौर्णमास्यां घृताद्यैस्तु स्नाप्य पूज्य यथाविधि।।

kṣīraṣaṣṭikabhaktena sampūjya vṛṣabhadhvajam| paurṇamāsyāṃ ghṛtādyaistu snāpya pūjya yathāvidhi||

ब्राह्मणान भोजयित्वा च श्रोत्रियान वेदपारगान। श्वेताग्रपादं पौण्ड्रं च दद्याद्गोमिथुनं पुनः।।

brāhmaṇān bhojayitvā ca śrotriyān vedapāragān| śvetāgrapādaṃ pauṇḍraṃ ca dadyādgomithunaṃ punaḥ||

स याति वायुसायुज्यं वायुवत्सर्वगो भवेत। प्राप्ते भाद्रपदे मासे कृत्वैवं नक्तभोजनम।।

sa yāti vāyusāyujyaṃ vāyuvatsarvago bhavet| prāpte bhādrapade māse kṛtvaivaṃ naktabhojanam||

हुतशेषं च विप्रेन्द्रान वृक्षमूलाश्रितो दिवा। पौर्णमास्यां तु देवेशं स्नाप्य सम्पूज्य शङ्करम।।

hutaśeṣaṃ ca viprendrān vṛkṣamūlāśrito divā| paurṇamāsyāṃ tu deveśaṃ snāpya sampūjya śaṅkaram||

नीलस्कन्धं वृषं गां च दत्त्वा भक्त्या यथाविधि। ब्राह्मणान भोजयित्वा च वेदवेदाङ्गपारगान।।

nīlaskandhaṃ vṛṣaṃ gāṃ ca dattvā bhaktyā yathāvidhi| brāhmaṇān bhojayitvā ca vedavedāṅgapāragān||

यक्षलोकमनुप्राप्य यक्षराजो भवेन्नरः। ततश्चाश्वयुजे मासि कृत्वैवं नक्तभोजनम।।

yakṣalokamanuprāpya yakṣarājo bhavennaraḥ| tataścāśvayuje māsi kṛtvaivaṃ naktabhojanam||

सघृतं शङ्करं पूज्य पौर्णमास्यां च पूर्ववत। ब्राह्मणान भोजयित्वा च शिवभक्तान सदा शुचीन।।

saghṛtaṃ śaṅkaraṃ pūjya paurṇamāsyāṃ ca pūrvavat| brāhmaṇān bhojayitvā ca śivabhaktān sadā śucīn||

वृषभं नीलवर्णाभम उरोदेशसमुन्नतम। गां च दत्त्वा यथान्यायम ऐशानं लोकमाप्नुयात।।

vṛṣabhaṃ nīlavarṇābham urodeśasamunnatam| gāṃ ca dattvā yathānyāyam aiśānaṃ lokamāpnuyāt||

कार्तिके च तथा मासे कृत्वा वै नक्तभोजनम। क्षीरौदनेन साज्येन सम्पूज्य च भवं प्रभुम।।

kārtike ca tathā māse kṛtvā vai naktabhojanam| kṣīraudanena sājyena sampūjya ca bhavaṃ prabhum||

पौर्णमास्यां च विधिवत स्नाप्य दत्त्वा चरुं पुनः। ब्राह्मणान भोजयित्वा च यथाविभवविस्तरम।।

paurṇamāsyāṃ ca vidhivat snāpya dattvā caruṃ punaḥ| brāhmaṇān bhojayitvā ca yathāvibhavavistaram||

दत्त्वा गोमिथुनं चैव कापिलं पूर्ववद द्विजाः। सूर्यसायुज्यमाप्नोति नात्र कार्या विचारणा।।

dattvā gomithunaṃ caiva kāpilaṃ pūrvavad dvijāḥ| sūryasāyujyamāpnoti nātra kāryā vicāraṇā||

मार्गशीर्षे च मासे ऽपि कृत्वैवं नक्तभोजनम। यवान्नेन यथान्यायम आज्यक्षीरादिभिः समम।।

mārgaśīrṣe ca māse 'pi kṛtvaivaṃ naktabhojanam| yavānnena yathānyāyam ājyakṣīrādibhiḥ samam||

पौर्णमास्यां च पूर्वोक्तं कृत्वा शर्वाय शंभवे। ब्राह्मणान भोजयित्वा च दरिद्रान्वेदपारगान।।

paurṇamāsyāṃ ca pūrvoktaṃ kṛtvā śarvāya śaṃbhave| brāhmaṇān bhojayitvā ca daridrānvedapāragān||

दत्त्वा गोमिथुनं चैव पाण्डुरं विधिपूर्वकम। सोमलोकमनुप्राप्य सोमेन सह मोदते।।

dattvā gomithunaṃ caiva pāṇḍuraṃ vidhipūrvakam| somalokamanuprāpya somena saha modate||

अहिंसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्यं क्षमा दया। त्रिःस्नानं चाग्निहोत्रं च भूशय्या नक्तभोजनम।।

ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryaṃ kṣamā dayā| triḥsnānaṃ cāgnihotraṃ ca bhūśayyā naktabhojanam||

पक्षयोरुपवासं च चतुर्दश्यष्टमीषु च।।

pakṣayorupavāsaṃ ca caturdaśyaṣṭamīṣu ca||

इत्येतदखिलं प्रोक्तं प्रतिमासं शिवव्रतम।।

ityetadakhilaṃ proktaṃ pratimāsaṃ śivavratam||

कुर्याद्वर्षं क्रमेणैव व्युत्क्रमेणापि वा द्विजाः। स याति शिवसायुज्यं ज्ञानयोगमवाप्नुयात।।

kuryādvarṣaṃ krameṇaiva vyutkrameṇāpi vā dvijāḥ| sa yāti śivasāyujyaṃ jñānayogamavāpnuyāt||