उषित्वा तत्र भगवान कपर्देशान्तिके पुनः। द्रष्टुं ययौ मध्यमेशं बहुवर्षगणान प्रभुः।।

uṣitvā tatra bhagavān kapardeśāntike punaḥ| draṣṭuṃ yayau madhyameśaṃ bahuvarṣagaṇān prabhuḥ||

सुरापस्तु सुरां तप्तामग्निवर्णां स्वयं पिबेत। तया स काये निर्दग्धे मुच्यते तु द्विजोत्तमः।।

surāpastu surāṃ taptāmagnivarṇāṃ svayaṃ pibet| tayā sa kāye nirdagdhe mucyate tu dvijottamaḥ||

तत्र मन्दाकिनीं पुण्यामृषिसङ्गनिषेविताम। नदीं विमलपानीयां दृष्ट्वा हृष्टो ऽभवन्मुनिः।।

tatra mandākinīṃ puṇyāmṛṣisaṅganiṣevitām| nadīṃ vimalapānīyāṃ dṛṣṭvā hṛṣṭo 'bhavanmuniḥ||

गोमूत्रमग्निवर्णं वा गोशकृद्रसमेव वा। पयो घृतं जलं वाथ मुच्यते पातकात ततः।।

gomūtramagnivarṇaṃ vā gośakṛdrasameva vā| payo ghṛtaṃ jalaṃ vātha mucyate pātakāt tataḥ||

जलार्द्रवासाः प्रयतो ध्यात्वा नारायणं हरिम। ब्रह्महत्याव्रतं चाथ चरेत तत्पापशान्तये।।

jalārdravāsāḥ prayato dhyātvā nārāyaṇaṃ harim| brahmahatyāvrataṃ cātha caret tatpāpaśāntaye||

स तामन्वीक्ष्य मुनिभिः सह द्वैपायनः प्रभुः। चकार भावपूतात्मा स्नानं स्नानविधानवित।।

sa tāmanvīkṣya munibhiḥ saha dvaipāyanaḥ prabhuḥ| cakāra bhāvapūtātmā snānaṃ snānavidhānavit||

संतर्प्य विधिवद देवानृषीन पितृगणांस्तथा। पूजयामास लोकादिं पुष्पैर्नानाविधैर्भवम।।

saṃtarpya vidhivad devānṛṣīn pitṛgaṇāṃstathā| pūjayāmāsa lokādiṃ puṣpairnānāvidhairbhavam||

सुवर्णस्तेयकृद विप्रो राजानमभिगम्य तु। स्वकर्म ख्यापयन ब्रूयान्मां भवाननुशास्त्विति।।

suvarṇasteyakṛd vipro rājānamabhigamya tu| svakarma khyāpayan brūyānmāṃ bhavānanuśāstviti||

गृहीत्वा मुसलं राजा सकृद हन्यात ततः स्वयम। वधे तु शुद्ध्यते स्तेनो ब्राह्मणस्तपसैव वा।।

gṛhītvā musalaṃ rājā sakṛd hanyāt tataḥ svayam| vadhe tu śuddhyate steno brāhmaṇastapasaiva vā||

प्रविश्य शिष्यप्रवरैः सार्धं सत्यवतीसुतः। मध्यमेश्वरमीशानमर्चयामास शूलिनम।।

praviśya śiṣyapravaraiḥ sārdhaṃ satyavatīsutaḥ| madhyameśvaramīśānamarcayāmāsa śūlinam||

ततः पाशुपताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः। द्रष्टुं समागता रुद्रं मध्यमेश्वरमीश्वरम।।

tataḥ pāśupatāḥ śāntā bhasmoddhūlitavigrahāḥ| draṣṭuṃ samāgatā rudraṃ madhyameśvaramīśvaram||

स्कन्धेनादाय मुसलं लकुटं वापि खादिरम। शक्तिं चोभयतस्तीक्ष्णामायसं दण्डमेव वा।।

skandhenādāya musalaṃ lakuṭaṃ vāpi khādiram| śaktiṃ cobhayatastīkṣṇāmāyasaṃ daṇḍameva vā||

राजा तेन च गन्तव्यो मुक्तकेशेन धावता। आचक्षाणेन तत्पापमेवङ्कर्मास्मि शाधि माम।।

rājā tena ca gantavyo muktakeśena dhāvatā| ācakṣāṇena tatpāpamevaṅkarmāsmi śādhi mām||

ओङ्कारासक्तमनसो वेदाध्ययनतत्पराः। जटिला मुण्डिताश्चापि शुक्लयज्ञोपवीतिनः।।

oṅkārāsaktamanaso vedādhyayanatatparāḥ| jaṭilā muṇḍitāścāpi śuklayajñopavītinaḥ||

कौपीनवसनाः केचिदपरे चाप्यवाससः। ब्रह्मचर्यरताः शान्ता वेदान्तज्ञानतत्पराः।।

kaupīnavasanāḥ kecidapare cāpyavāsasaḥ| brahmacaryaratāḥ śāntā vedāntajñānatatparāḥ||

शासनाद वा विमोक्षाद वा स्तेनः स्तेयाद विमुच्यते। अशासित्वा तु तं राजास्तेनस्याप्नोति किल्बिषम।।

śāsanād vā vimokṣād vā stenaḥ steyād vimucyate| aśāsitvā tu taṃ rājāstenasyāpnoti kilbiṣam||

दृष्ट्वा द्वैपायनं विप्राः शिष्यैः परिवृतं मुनिम। पूजयित्वा यथान्यायमिदं वचनमब्रुवन।।

dṛṣṭvā dvaipāyanaṃ viprāḥ śiṣyaiḥ parivṛtaṃ munim| pūjayitvā yathānyāyamidaṃ vacanamabruvan||

तपसापनुनुत्सुस्तु सुवर्णस्तेयजं मलम। चीरवासा द्विजो ऽरण्ये चरेद ब्रह्महणो व्रतम।।

tapasāpanunutsustu suvarṇasteyajaṃ malam| cīravāsā dvijo 'raṇye cared brahmahaṇo vratam||

को भवान कुत आयातः सह शिष्यैर्महामुने। प्रोचुः पैलादयः शिष्यास्तानृषीन ब्रह्मभावितान।।

ko bhavān kuta āyātaḥ saha śiṣyairmahāmune| procuḥ pailādayaḥ śiṣyāstānṛṣīn brahmabhāvitān||

स्नात्वाश्वमेधावभृथे पूतः स्यादथवा द्विजः। प्रदद्याद वाथ विप्रेभ्यः स्वात्मतुल्यं हिरण्यकम।।

snātvāśvamedhāvabhṛthe pūtaḥ syādathavā dvijaḥ| pradadyād vātha viprebhyaḥ svātmatulyaṃ hiraṇyakam||

चरेद वा वत्सरं कृच्छ्रं ब्रह्मचर्यपरायणः। ब्राह्मणः स्वर्णहारी तु तत्पापस्यापनुत्तये।।

cared vā vatsaraṃ kṛcchraṃ brahmacaryaparāyaṇaḥ| brāhmaṇaḥ svarṇahārī tu tatpāpasyāpanuttaye||

अयं सत्यवतीसूनुः कृष्णद्वैपायनो मुनिः। व्यासः स्वयं हृषीकेशो येन वेदाः पृथक कृताः।।

ayaṃ satyavatīsūnuḥ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ| vyāsaḥ svayaṃ hṛṣīkeśo yena vedāḥ pṛthak kṛtāḥ||

गुरोर्भार्यां समारुह्य ब्राह्मणः काममोहितः। अवगूहेत स्त्रियं तप्तां दीप्तां कार्ष्णायसीं कृताम।।

gurorbhāryāṃ samāruhya brāhmaṇaḥ kāmamohitaḥ| avagūhet striyaṃ taptāṃ dīptāṃ kārṣṇāyasīṃ kṛtām||

यस्य देवो महादेवः साक्षादेव पिनाकधृक। अंशांशेनाभवत पुत्रो नाम्ना शुक इति प्रभुः।।

yasya devo mahādevaḥ sākṣādeva pinākadhṛk| aṃśāṃśenābhavat putro nāmnā śuka iti prabhuḥ||

यः स साक्षान्महादेवं सर्वभावेन शङ्करम। प्रपन्नः परया भक्त्या यस्य तज्ज्ञानमैश्वरम।।

yaḥ sa sākṣānmahādevaṃ sarvabhāvena śaṅkaram| prapannaḥ parayā bhaktyā yasya tajjñānamaiśvaram||

स्वयं वा शिश्नवृषणावुत्कृत्याधाय चाञ्चलौ। आतिष्ठेद दक्षिणामाशामानिपातादजिह्मगः।।

svayaṃ vā śiśnavṛṣaṇāvutkṛtyādhāya cāñcalau| ātiṣṭhed dakṣiṇāmāśāmānipātādajihmagaḥ||

गुर्वर्थं वा हतः शुद्ध्येच्चरेद वा ब्रह्महा व्रतम। शाखां वा कण्टकोपेतां परिष्वज्याथ वत्सरम। अधः शयीत नियतो मुच्यते गुरुतल्पगः।।

gurvarthaṃ vā hataḥ śuddhyeccared vā brahmahā vratam| śākhāṃ vā kaṇṭakopetāṃ pariṣvajyātha vatsaram| adhaḥ śayīta niyato mucyate gurutalpagaḥ||

ततः पाशुपताः सर्वे हृष्टसर्वतनूरुहाः। नेमुरव्यग्रमनसः प्रोचुः सत्यवतीसुतम।।

tataḥ pāśupatāḥ sarve hṛṣṭasarvatanūruhāḥ| nemuravyagramanasaḥ procuḥ satyavatīsutam||

भगवन भवता ज्ञातं विज्ञानं परमेष्ठिनः। प्रिसादाद देवदेवस्य यत तन्माहेश्वरं परम।।

bhagavan bhavatā jñātaṃ vijñānaṃ parameṣṭhinaḥ| prisādād devadevasya yat tanmāheśvaraṃ param||

कृच्छ्रं वाब्दं चरेद विप्रश्चीरवासाः समाहितः। अश्वमेधावभृथके स्नात्वा वा शुद्ध्यते नरः।।

kṛcchraṃ vābdaṃ cared vipraścīravāsāḥ samāhitaḥ| aśvamedhāvabhṛthake snātvā vā śuddhyate naraḥ||

काले ऽष्टमे वा भुञ्जानो ब्रह्मचारी सदाव्रती। स्थानासनाभ्यां विहरंस्त्रिरह्नो ऽभ्युपयन्नपः।।

kāle 'ṣṭame vā bhuñjāno brahmacārī sadāvratī| sthānāsanābhyāṃ viharaṃstrirahno 'bhyupayannapaḥ||

तद्वदास्माकमव्यक्तं रहस्यं गुह्यमुत्तमम। क्षिप्रं पश्येम तं देवं श्रुत्वा भगवतो मुखात।।

tadvadāsmākamavyaktaṃ rahasyaṃ guhyamuttamam| kṣipraṃ paśyema taṃ devaṃ śrutvā bhagavato mukhāt||

अधः शायी त्रिभिर्वर्षैस्तद व्यपोहति पातकम। चान्द्रायणानि वा कुर्यात पञ्च चत्वारि वा पुनः।।

adhaḥ śāyī tribhirvarṣaistad vyapohati pātakam| cāndrāyaṇāni vā kuryāt pañca catvāri vā punaḥ||

विसर्जयित्वा ताञ्छिष्यान सुमन्तुप्रमुखांस्ततः। प्रोवाच तत्परं ज्ञानं योगिभ्यो योगवित्तमः।।

visarjayitvā tāñchiṣyān sumantupramukhāṃstataḥ| provāca tatparaṃ jñānaṃ yogibhyo yogavittamaḥ||

तत्क्षणादेव विमलं संभूतं ज्योतिरुत्तमम। लीनास्तत्रैव ते विप्राः क्षणादन्तरधीयत।।

tatkṣaṇādeva vimalaṃ saṃbhūtaṃ jyotiruttamam| līnāstatraiva te viprāḥ kṣaṇādantaradhīyata||

पतितैः संप्रयुक्तानामथ वक्ष्यामि निष्कृतिम। पतितेन तु संसर्गं यो येन कुरुते द्विजः। स तत्पापापनोदार्थं तस्यैव व्रतमाचरेत।।

patitaiḥ saṃprayuktānāmatha vakṣyāmi niṣkṛtim| patitena tu saṃsargaṃ yo yena kurute dvijaḥ| sa tatpāpāpanodārthaṃ tasyaiva vratamācaret||

ततः शिष्यान समाहूय भगवान ब्रह्मवित्तमः। प्रोवाच मध्यमेशस्य माहात्म्यं पैलपूर्वकान।।

tataḥ śiṣyān samāhūya bhagavān brahmavittamaḥ| provāca madhyameśasya māhātmyaṃ pailapūrvakān||

तप्तकृच्छ्रं चरेद वाथ संवत्सरमतन्द्रितः। षाण्मासिके तु संसर्गे प्रायश्चित्तार्धमर्हति।।

taptakṛcchraṃ cared vātha saṃvatsaramatandritaḥ| ṣāṇmāsike tu saṃsarge prāyaścittārdhamarhati||

एभिर्व्रतैरपोहन्ति महापातकिनो मलम। पुण्यतीर्थाभिगमनात पृथिव्यां वाथ निष्कृतिः।।

ebhirvratairapohanti mahāpātakino malam| puṇyatīrthābhigamanāt pṛthivyāṃ vātha niṣkṛtiḥ||

अस्मिन स्थाने स्वयं देवो देव्या सह महेश्वरः। रमते भगवान नित्यं रुद्रैश्च परिवारितः।।

asmin sthāne svayaṃ devo devyā saha maheśvaraḥ| ramate bhagavān nityaṃ rudraiśca parivāritaḥ||

अत्र पूर्वं हृषीकेशो विश्वात्मा देवकीसुतः। उवास वत्सरं कृष्णः सदा पाशुपतैर्वृतः।।

atra pūrvaṃ hṛṣīkeśo viśvātmā devakīsutaḥ| uvāsa vatsaraṃ kṛṣṇaḥ sadā pāśupatairvṛtaḥ||

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः। कृत्वा तैश्चापि संसर्गं ब्राह्मणः कामकारतः।।

brahmahatyā surāpānaṃ steyaṃ gurvaṅganāgamaḥ| kṛtvā taiścāpi saṃsargaṃ brāhmaṇaḥ kāmakārataḥ||

भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गो रुद्राध्ययनतत्परः। आराधयन हरिः शंभुं कृत्वा पाशुपतं व्रतम।।

bhasmoddhūlitasarvāṅgo rudrādhyayanatatparaḥ| ārādhayan hariḥ śaṃbhuṃ kṛtvā pāśupataṃ vratam||

कुर्यादनशनं विप्रः पुण्यतीर्थे समाहितः। ज्वलन्तं वा विशेदग्निं ध्यात्वा देवं कपर्दिनम।।

kuryādanaśanaṃ vipraḥ puṇyatīrthe samāhitaḥ| jvalantaṃ vā viśedagniṃ dhyātvā devaṃ kapardinam||

तस्य ते बहवः शिष्या ब्रह्मचर्यपरायणाः। लब्ध्वा तद्वचनाज्ज्ञानं दृष्टवन्तो महेश्वरम।।

tasya te bahavaḥ śiṣyā brahmacaryaparāyaṇāḥ| labdhvā tadvacanājjñānaṃ dṛṣṭavanto maheśvaram||

न ह्यन्या निष्कृतिर्दृष्टा मुनिभिर्धर्मवादिभिः। तस्मात पुण्येषु तीर्थेषु दहेद वापि स्वदेहकम।।

na hyanyā niṣkṛtirdṛṣṭā munibhirdharmavādibhiḥ| tasmāt puṇyeṣu tīrtheṣu dahed vāpi svadehakam||

गत्वा दुहितरं विप्रः स्वसारं वा स्नुषामपि। प्रविशेज्ज्वलनं दीप्तं मतिपूर्वमिति स्थितिः।।

gatvā duhitaraṃ vipraḥ svasāraṃ vā snuṣāmapi| praviśejjvalanaṃ dīptaṃ matipūrvamiti sthitiḥ||

तस्य देवो महादेवः प्रत्यक्षं नीललोहितः। ददौ कृष्णास्य भगवान वरदो वरमुत्तमम।।

tasya devo mahādevaḥ pratyakṣaṃ nīlalohitaḥ| dadau kṛṣṇāsya bhagavāna varado varamuttamam||

येरऽचयिष्यन्ति गोविन्दं मद्भक्ता विधिपूर्वकम। तेषां तदैश्वरं ज्ञानमुत्पत्स्यति जगन्मय।।

yer'cayiṣyanti govindaṃ madbhaktā vidhipūrvakam| teṣāṃ tadaiśvaraṃ jñānamutpatsyati jaganmaya||

मातृष्वसां मातुलानीं तथैव च पितृष्वसाम। भागिनेयीं समारुह्य कुर्यात कृच्छ्रातिकृच्छ्रकौ।।

mātṛṣvasāṃ mātulānīṃ tathaiva ca pitṛṣvasām| bhāgineyīṃ samāruhya kuryāt kṛcchrātikṛcchrakau||

चान्द्रायणं च कुर्वोत तस्य पापस्य शान्तये। ध्यायन देवं जगद्योनिमनादिनिधनं परम।।

cāndrāyaṇaṃ ca kurvota tasya pāpasya śāntaye| dhyāyan devaṃ jagadyonimanādinidhanaṃ param||

नमस्योरऽचयितव्यश्च ध्यातव्यो मत्परैर्जनैः। भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद द्विजातिभिः।।

namasyor'cayitavyaśca dhyātavyo matparairjanaiḥ| bhaviṣyasi na saṃdeho matprasādād dvijātibhiḥ||

भ्रातृभार्यां समारुह्य कुर्यात तत्पापशान्तये। चान्द्रायणानि चत्वारि पञ्च वा सुसमाहितः।।

bhrātṛbhāryāṃ samāruhya kuryāt tatpāpaśāntaye| cāndrāyaṇāni catvāri pañca vā susamāhitaḥ||

ये ऽत्र द्रक्ष्यन्ति देवेशं स्नात्वा रुद्रं पिनाकिनम। ब्रह्महत्यादिकं पापं तेषामाशु विनश्यति।।

ye 'tra drakṣyanti deveśaṃ snātvā rudraṃ pinākinam| brahmahatyādikaṃ pāpaṃ teṣāmāśu vinaśyati||

प्राणांस्त्यजन्ति ये मर्त्याः पापकर्मरता अपि। ते यान्ति तत परं स्थानं नात्र कार्या विचारणा।।

prāṇāṃstyajanti ye martyāḥ pāpakarmaratā api| te yānti tat paraṃ sthānaṃ nātra kāryā vicāraṇā||

पैतृष्वस्त्रेयीं गत्वा तु स्वस्त्रेयां मातुरेव च। मातुलस्य सुतां वापि गत्वा चान्द्रायणं चरेत।।

paitṛṣvastreyīṃ gatvā tu svastreyāṃ mātureva ca| mātulasya sutāṃ vāpi gatvā cāndrāyaṇaṃ caret||

सखिभार्यां समारुह्य गत्वा श्यालीं तथैव च। अहोरात्रोषितो भूत्वा तप्तकृच्छ्रं समाचरेत।।

sakhibhāryāṃ samāruhya gatvā śyālīṃ tathaiva ca| ahorātroṣito bhūtvā taptakṛcchraṃ samācaret||

धन्यास्तु खलु ते विप्रा मन्दाकिन्यां कृतोदकाः। अर्चयन्ति महादेवं मध्यमेश्वरमीश्वरम।।

dhanyāstu khalu te viprā mandākinyāṃ kṛtodakāḥ| arcayanti mahādevaṃ madhyameśvaramīśvaram||

स्नानं दानं तपः श्राद्धं पिण्डनिर्वपणं त्विह। एकैकशः कृतं विप्राः पुनात्यासप्तमं कुलम।।

snānaṃ dānaṃ tapaḥ śrāddhaṃ piṇḍanirvapaṇaṃ tviha| ekaikaśaḥ kṛtaṃ viprāḥ punātyāsaptamaṃ kulam||

उदक्यागमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुध्यति। चाण्डालीगमने चैव तप्तकृच्छ्रत्रयं विदुः। सह सांतपनेनास्य नान्यथा निष्कृतिः स्मृता।।

udakyāgamane viprastrirātreṇa viśudhyati| cāṇḍālīgamane caiva taptakṛcchratrayaṃ viduḥ| saha sāṃtapanenāsya nānyathā niṣkṛtiḥ smṛtā||

मातृगोत्रां समासाद्य समानप्रवरां तथा। चाद्रायणेन शुध्येत प्रयतात्मा समाहितः।।

mātṛgotrāṃ samāsādya samānapravarāṃ tathā| cādrāyaṇena śudhyeta prayatātmā samāhitaḥ||

संनिहत्यामुपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे। यत फलं लभते मर्त्यस्तस्माद दशगुणं त्विह।।

saṃnihatyāmupaspṛśya rāhugraste divākare| yat phalaṃ labhate martyastasmād daśaguṇaṃ tviha||

एवमुक्त्वा महायोगी मध्यमेशान्ति के प्रभुः। उवास सुचिरं कालं पूजयन वै महेश्वरम।।

evamuktvā mahāyogī madhyameśānti ke prabhuḥ| uvāsa suciraṃ kālaṃ pūjayan vai maheśvaram||

ब्राह्मणो ब्राह्मणीं गत्वा गृच्छ्रमेकं समाचरेत। कन्यकां दूषयित्वा तु चरेच्चान्द्रायणव्रतम।।

brāhmaṇo brāhmaṇīṃ gatvā gṛcchramekaṃ samācaret| kanyakāṃ dūṣayitvā tu careccāndrāyaṇavratam||

अमानुषीषु पुरुष उदक्यायामयोनिषु। रेतः सिक्त्वा जले चैव कृच्छ्रं सान्तपनं चरेत।।

amānuṣīṣu puruṣa udakyāyāmayoniṣu| retaḥ siktvā jale caiva kṛcchraṃ sāntapanaṃ caret||

बन्धकीगमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति। गवि भथुनमासेव्य चरेच्चान्द्रायणव्रतम।।

bandhakīgamane viprastrirātreṇa viśuddhyati| gavi bhathunamāsevya careccāndrāyaṇavratam||

अजावी मैथुनं कृत्वा प्राजापत्यं चरेद द्विजः। पतितां च स्त्रियं गत्वा त्रिभिः कृच्छ्रै र्विशुद्ध्यति।।

ajāvī maithunaṃ kṛtvā prājāpatyaṃ cared dvijaḥ| patitāṃ ca striyaṃ gatvā tribhiḥ kṛcchrai rviśuddhyati||

पुल्कसीगमने चैव क्रच्छ्रं चान्द्रायणं चरेत। नटीं शैलूषकीं चैव रजकीं वेणुजीविनीम। गत्वा चान्द्रायणं कुर्यात तथा चर्मोपजीविनीम।।

pulkasīgamane caiva kracchraṃ cāndrāyaṇaṃ caret| naṭīṃ śailūṣakīṃ caiva rajakīṃ veṇujīvinīm| gatvā cāndrāyaṇaṃ kuryāt tathā carmopajīvinīm||

ब्रहामचारी स्त्रियं गच्छेत कथञ्चित्काममोहितः। सप्तगारं चरेद भैक्षं वसित्वा गर्दभाजिनम।।

brahāmacārī striyaṃ gacchet kathañcitkāmamohitaḥ| saptagāraṃ cared bhaikṣaṃ vasitvā gardabhājinam||

उपस्पृशेत त्रिषवणं स्वपापं परिकीर्तयन। संवत्सरेण चैकेन तस्मात पापात प्रमुच्यते।।

upaspṛśet triṣavaṇaṃ svapāpaṃ parikīrtayan| saṃvatsareṇa caikena tasmāt pāpāt pramucyate||

ब्रह्महत्याव्रतं वापि षण्मासानाचरेद यमी। मुच्यते ह्यवकीर्णो तु ब्राह्मणानुमते स्थितः।।

brahmahatyāvrataṃ vāpi ṣaṇmāsānācared yamī| mucyate hyavakīrṇo tu brāhmaṇānumate sthitaḥ||

सप्तरात्रमकृत्वा तु भैक्षचर्याग्निपूजनम। रेतसश्च समुत्सर्गे प्रायश्चित्तं समाचरेत।।

saptarātramakṛtvā tu bhaikṣacaryāgnipūjanam| retasaśca samutsarge prāyaścittaṃ samācaret||

ओङ्कारपूर्विकाभिस्तु महाव्याहृतिभिः सदा। संवत्सरं तु भुञ्जानो नक्तं भिक्षाशनः शुचिः।।

oṅkārapūrvikābhistu mahāvyāhṛtibhiḥ sadā| saṃvatsaraṃ tu bhuñjāno naktaṃ bhikṣāśanaḥ śuciḥ||

सावित्रीं च जपेच्चैव नित्यं क्रोधविवर्जितः। नदीतीरेषु तीर्थेषु तस्मात पापाद विमुच्यते।।

sāvitrīṃ ca japeccaiva nityaṃ krodhavivarjitaḥ| nadītīreṣu tīrtheṣu tasmāt pāpād vimucyate||

हत्वा तु क्षत्रियं विप्रः कुर्याद ब्रह्महणो व्रतम। अकामतो वै षण्मासान दद्यान पञ्चशतं गवाम।।

hatvā tu kṣatriyaṃ vipraḥ kuryād brahmahaṇo vratam| akāmato vai ṣaṇmāsān dadyān pañcaśataṃ gavām||

अब्दं चरेत नियतो वनवासी समाहितः। प्राजापत्यं सान्तपनं तप्तकृच्छ्रं तु वा स्वयम।।

abdaṃ careta niyato vanavāsī samāhitaḥ| prājāpatyaṃ sāntapanaṃ taptakṛcchraṃ tu vā svayam||

प्रमाप्याकामतो वैश्यं कुर्यात संवत्सरद्वयम। गोसहस्रं सपादं च दद्याद ब्रह्महणो व्रतम। कृच्छ्रातिकृच्छ्रौ वा कुर्याच्चान्द्रायणमथावि वा।।

pramāpyākāmato vaiśyaṃ kuryāt saṃvatsaradvayam| gosahasraṃ sapādaṃ ca dadyād brahmahaṇo vratam| kṛcchrātikṛcchrau vā kuryāccāndrāyaṇamathāvi vā||

संवत्सरं व्रतं कुर्याच्छूद्रं हत्वा प्रमादतः। गोसहस्रार्धपादं च दद्यात तत्पापशान्तये।।

saṃvatsaraṃ vrataṃ kuryācchūdraṃ hatvā pramādataḥ| gosahasrārdhapādaṃ ca dadyāt tatpāpaśāntaye||

अष्टौ वर्षाणि षट त्रीणि कुर्याद ब्रह्महणो व्रतम। हत्वा तु क्षत्रियं वैश्यं शूद्रं चैव यथाक्रमम।।

aṣṭau varṣāṇi ṣaṭ trīṇi kuryād brahmahaṇo vratam| hatvā tu kṣatriyaṃ vaiśyaṃ śūdraṃ caiva yathākramam||

निहत्य ब्राह्मणीं विप्रस्त्वष्टवर्षं व्रतं चरेत। राजन्यां वर्षषट्कं तु वैश्यां संवत्सरत्रयम। वत्सरेण विशुद्ध्येत शूद्रां हत्वा द्विजोत्तमः।।

nihatya brāhmaṇīṃ viprastvaṣṭavarṣaṃ vrataṃ caret| rājanyāṃ varṣaṣaṭkaṃ tu vaiśyāṃ saṃvatsaratrayam| vatsareṇa viśuddhyeta śūdrāṃ hatvā dvijottamaḥ||

वैश्यां हत्वा प्रमादेन किञ्चिद दद्याद द्विजातये। अन्त्यजानां वधे चैव कुर्याच्चान्द्रायणं व्रतम। पराकेणाथवा शुद्धिरित्याह भगवानजः।।

vaiśyāṃ hatvā pramādena kiñcid dadyād dvijātaye| antyajānāṃ vadhe caiva kuryāccāndrāyaṇaṃ vratam| parākeṇāthavā śuddhirityāha bhagavānajaḥ||

मण्डूकं नकुलं काकं दन्दशूकं च मूषिकम। श्वानं हत्वा द्विजः कुर्यात षोडशांशं व्रतं ततः।।

maṇḍūkaṃ nakulaṃ kākaṃ dandaśūkaṃ ca mūṣikam| śvānaṃ hatvā dvijaḥ kuryāt ṣoḍaśāṃśaṃ vrataṃ tataḥ||

पयः पिबेत त्रिरात्रं तु श्वानं हत्वा सुयन्त्रितः। मार्जारं वाथ नकुलं योजनं वाध्वनो व्रजेत। कृच्छ्रं द्वादशरात्रं तु कुर्यादश्ववधे द्विजः।।

payaḥ pibet trirātraṃ tu śvānaṃ hatvā suyantritaḥ| mārjāraṃ vātha nakulaṃ yojanaṃ vādhvano vrajet| kṛcchraṃ dvādaśarātraṃ tu kuryādaśvavadhe dvijaḥ||

अभ्रीं कार्ष्णायसीं दद्यात सर्पं हत्वा द्विजोत्तमः। पलालभारं षण्डं च सैसकं चैकमाषकम।।

abhrīṃ kārṣṇāyasīṃ dadyāt sarpaṃ hatvā dvijottamaḥ| palālabhāraṃ ṣaṇḍaṃ ca saisakaṃ caikamāṣakam||

धृतकुम्भं वराहं च तिलद्रोणं च तित्तिरिम। शुकं द्विहायनं वत्सं क्रौञ्चं हत्वा त्रिहायनम।।

dhṛtakumbhaṃ varāhaṃ ca tiladroṇaṃ ca tittirim| śukaṃ dvihāyanaṃ vatsaṃ krauñcaṃ hatvā trihāyanam||

हत्वा हंसं बलाकां च बकं बर्हिणमेव च। वानरं श्येनभासौ च स्पर्शयेद ब्राह्मणाय गाम।।

hatvā haṃsaṃ balākāṃ ca bakaṃ barhiṇameva ca| vānaraṃ śyenabhāsau ca sparśayed brāhmaṇāya gām||

क्रव्यादांस्तु मृगान हत्वा धेनुं दद्यात पयस्विनीम। अक्रव्यादान वत्सतरीमुष्ट्रं हत्वा तु कृष्णलम।।

kravyādāṃstu mṛgān hatvā dhenuṃ dadyāt payasvinīm| akravyādān vatsatarīmuṣṭraṃ hatvā tu kṛṣṇalam||

किञ्चिदेव तु विप्राय दद्यादस्थिमतां वधे। अनस्थ्नां चैव हिंसायां प्राणायामेन शुध्यति।।

kiñcideva tu viprāya dadyādasthimatāṃ vadhe| anasthnāṃ caiva hiṃsāyāṃ prāṇāyāmena śudhyati||

फलदानां तु वृक्षाणां छेदने जप्यमृक्शतम। गुल्मवल्लीलतानां तु पुष्पितानां च वीरुधाम।।

phaladānāṃ tu vṛkṣāṇāṃ chedane japyamṛkśatam| gulmavallīlatānāṃ tu puṣpitānāṃ ca vīrudhām||

अन्येषां चैव वृक्षाणां सरसानां च सर्वशः। फलपुष्पोद्भवानां च घृतप्राशो विशोधनम।।

anyeṣāṃ caiva vṛkṣāṇāṃ sarasānāṃ ca sarvaśaḥ| phalapuṣpodbhavānāṃ ca ghṛtaprāśo viśodhanam||

हस्तिनां च वधे दृष्टं तप्तकृच्छ्रं विशोधनम। चान्द्रायणं पराकं वा गां हत्वा तु प्रमादतः। मतिपूर्वं वधे चास्याः प्रायश्चित्तं न विद्यते।।

hastināṃ ca vadhe dṛṣṭaṃ taptakṛcchraṃ viśodhanam| cāndrāyaṇaṃ parākaṃ vā gāṃ hatvā tu pramādataḥ| matipūrvaṃ vadhe cāsyāḥ prāyaścittaṃ na vidyate||