दशाहं प्राहुराशौचं सपिण्डेषु विपश्चितः। मृतेषु वाथ जातेषु ब्राह्मणानां द्विजोत्तमाः।।

daśāhaṃ prāhurāśaucaṃ sapiṇḍeṣu vipaścitaḥ| mṛteṣu vātha jāteṣu brāhmaṇānāṃ dvijottamāḥ||

क्रोष्टोरेको ऽभवत पुत्रो वृजिनीवानिति श्रुतिः। तस्य पुत्रो महान स्वातिरुशद्गुस्तत्सुतो ऽभवत।।

kroṣṭoreko 'bhavat putro vṛjinīvāniti śrutiḥ| tasya putro mahān svātiruśadgustatsuto 'bhavat||

उशद्गोरभवत पुत्रो नाम्ना चित्ररथो बली। अथ चैत्ररथिर्लोके शशबिन्दुरिति स्मृतः।।

uśadgorabhavat putro nāmnā citraratho balī| atha caitrarathirloke śaśabinduriti smṛtaḥ||

नित्यानि चैव कर्माणि काम्यानि च विशेषतः। नकुर्याद विहितं किञ्चित स्वाध्यायं मनसापिच।।

nityāni caiva karmāṇi kāmyāni ca viśeṣataḥ| nakuryād vihitaṃ kiñcit svādhyāyaṃ manasāpica||

शुचीनक्रोधनान भूम्यान शालाग्नौ भावयेद द्विजान। शुष्कान्नेन फलैर्वापि वैतानं जुहुयात तथा।।

śucīnakrodhanān bhūmyān śālāgnau bhāvayed dvijān| śuṣkānnena phalairvāpi vaitānaṃ juhuyāt tathā||

तस्य पुत्रः पृथुयशा राजाभूद धर्मतत्परः। पृथुकर्मा च तत्पुत्रस्तस्मात पृथुजयो ऽभवत।।

tasya putraḥ pṛthuyaśā rājābhūd dharmatatparaḥ| pṛthukarmā ca tatputrastasmāt pṛthujayo 'bhavat||

पृथुकीर्तिरभूत तस्मात पृथुदानस्ततो ऽभवत। पृथुश्रवास्तस्य पुत्रस्तस्यासीत पृथुसत्तमः।।

pṛthukīrtirabhūt tasmāt pṛthudānastato 'bhavat| pṛthuśravāstasya putrastasyāsīt pṛthusattamaḥ||

न स्पृशेयुरिमानन्ये न च तेभ्यः समाहरेत। चतुर्थे पञ्चमे वाह्नि संस्पर्शः कथितो बुधैः।।

na spṛśeyurimānanye na ca tebhyaḥ samāharet| caturthe pañcame vāhni saṃsparśaḥ kathito budhaiḥ||

सूतके तु सपिण्डानां संस्पर्शो न प्रदुष्यति। सूतकं सूतिकां चैव वर्जयित्वा नृणां पुनः।।

sūtake tu sapiṇḍānāṃ saṃsparśo na praduṣyati| sūtakaṃ sūtikāṃ caiva varjayitvā nṛṇāṃ punaḥ||

उशना तस्य पुत्रो ऽबूत सितेषुस्तत्सुतो ऽभवत। तस्याभूद रुक्मकवचः परावृत तस्य सत्तमाः।।

uśanā tasya putro 'būt siteṣustatsuto 'bhavat| tasyābhūd rukmakavacaḥ parāvṛt tasya sattamāḥ||

परावृतः सुतो जज्ञे ज्यामघो लोकविश्रुतः। तस्माद विदर्भः संजज्ञे विदर्भात क्रथकैशिकौ।।

parāvṛtaḥ suto jajñe jyāmagho lokaviśrutaḥ| tasmād vidarbhaḥ saṃjajñe vidarbhāt krathakaiśikau||

अधीयानस्तथा यज्वा वेदविच्च पिता भवेत। संस्पृश्याः सर्व एवैते स्नानान्माता दशाहतः।।

adhīyānastathā yajvā vedavicca pitā bhavet| saṃspṛśyāḥ sarva evaite snānānmātā daśāhataḥ||

दशाहं निर्गुणे प्रोक्तमशौचं चातिनिर्गुणे। एकद्वित्रिगुणैर्युक्तं चतुस्त्र्येकदिनैः शुचिः।।

daśāhaṃ nirguṇe proktamaśaucaṃ cātinirguṇe| ekadvitriguṇairyuktaṃ catustryekadinaiḥ śuciḥ||

रोमपादस्तृतीयस्तु बभ्रुस्तस्यात्मजो नृपः। धृतिस्तस्याभवत पुत्रः संस्तस्तस्याप्यभूत सुतः।।

romapādastṛtīyastu babhrustasyātmajo nṛpaḥ| dhṛtistasyābhavat putraḥ saṃstastasyāpyabhūt sutaḥ||

दशाहात तु परं सम्यगधीयीत जुहोति च। चतुर्थे तस्य संस्पर्शं मनुराह प्रजापतिः।।

daśāhāt tu paraṃ samyagadhīyīta juhoti ca| caturthe tasya saṃsparśaṃ manurāha prajāpatiḥ||

संस्तस्य पुत्रो बलवान नाम्ना विश्वसहस्तु सः। तस्य पुत्रो महावीर्यः प्रजावान कौशिकस्ततः। अभूत तस्य सुतो धीमान सुमन्तुस्तत्सुतो ऽनलः।।

saṃstasya putro balavān nāmnā viśvasahastu saḥ| tasya putro mahāvīryaḥ prajāvān kauśikastataḥ| abhūt tasya suto dhīmān sumantustatsuto 'nalaḥ||

कैशिकस्य सुतश्चेदिश्चैद्यास्तस्याभवन सुताः। तेषां प्रधानो ज्योतिष्मान वपुष्मांस्तत्सुतो ऽभवत।।

kaiśikasya sutaścediścaidyāstasyābhavan sutāḥ| teṣāṃ pradhāno jyotiṣmān vapuṣmāṃstatsuto 'bhavat||

क्रियाहीनस्य मूर्खस्य महारोगिण एव च। यथेष्टाचरणस्याहुर्मरणान्तमशौवकम।।

kriyāhīnasya mūrkhasya mahārogiṇa eva ca| yatheṣṭācaraṇasyāhurmaraṇāntamaśauvakam||

त्रिरात्रं दशरात्रं वा ब्राह्मणानामशौचकम। प्राक्संस्कारात त्रिरात्रं स्यात तस्मादूर्ध्वं दशाहकम।।

trirātraṃ daśarātraṃ vā brāhmaṇānāmaśaucakam| prāksaṃskārāt trirātraṃ syāt tasmādūrdhvaṃ daśāhakam||

वपुष्मतो बृहन्मेधा श्रीदेवस्तत्सुतो ऽभवत। तस्य वीतरथो विप्रा रुद्रभक्तो महाबलः।।

vapuṣmato bṛhanmedhā śrīdevastatsuto 'bhavat| tasya vītaratho viprā rudrabhakto mahābalaḥ||

क्रथस्याप्यभवत कुन्ती वृष्णी तस्याभवत सुतः। वृष्णेर्निवृत्तिरुत्पन्नो दशार्हस्तस्य तु द्विजाः।।

krathasyāpyabhavat kuntī vṛṣṇī tasyābhavat sutaḥ| vṛṣṇernivṛttirutpanno daśārhastasya tu dvijāḥ||

ऊनद्विवार्षिके प्रेते मातापित्रोस्तदिष्यते। त्रिरात्रेण शुचिस्त्वन्यो यदि ह्यत्यन्तनिर्गुणः।।

ūnadvivārṣike prete mātāpitrostadiṣyate| trirātreṇa śucistvanyo yadi hyatyantanirguṇaḥ||

अदन्तजातमरणे पित्रोरेकाहमिष्यते। जातदन्ते त्रिरात्रं स्याद यदि स्यातां तु निर्गुणौ।।

adantajātamaraṇe pitrorekāhamiṣyate| jātadante trirātraṃ syād yadi syātāṃ tu nirguṇau||

दशार्हपुत्रोप्यारोहो जीमूतस्तत्सुतो ऽभवत। जैमूतिरभवद वीरो विकृतिः परवीरहा।।

daśārhaputropyāroho jīmūtastatsuto 'bhavat| jaimūtirabhavad vīro vikṛtiḥ paravīrahā||

आदन्तजननात सद्य आचौलादेकरात्रकम। त्रिरात्रमौपनयनात सपिण्डानामुदाहृतम।।

ādantajananāt sadya ācaulādekarātrakam| trirātramaupanayanāt sapiṇḍānāmudāhṛtam||

तस्य भीमरथः पुत्रः तस्मान्नवरथो ऽभवत। दानधर्मरतो नित्यं सम्यक्शीलपरायणः।।

tasya bhīmarathaḥ putraḥ tasmānnavaratho 'bhavat| dānadharmarato nityaṃ samyakśīlaparāyaṇaḥ||

कदाचिन्मृगयां यातो दृष्ट्वा राक्षसमूर्जितम। दुद्राव महातविष्टो भयेन मुनिपुङ्गवाः।।

kadācinmṛgayāṃ yāto dṛṣṭvā rākṣasamūrjitam| dudrāva mahātaviṣṭo bhayena munipuṅgavāḥ||

जातमात्रस्य बालस्य यदि स्यान्मरणं पितुः। मातुश्च सूतकं तत स्यात पिता स्यात स्पृश्य एव च।।

jātamātrasya bālasya yadi syānmaraṇaṃ pituḥ| mātuśca sūtakaṃ tat syāt pitā syāt spṛśya eva ca||

अन्वधावत संक्रुद्धो राक्षसस्तं महाबलः। दुर्योधनो ऽग्निसंकाशः शूलासक्तमहाकरः।।

anvadhāvata saṃkruddho rākṣasastaṃ mahābalaḥ| duryodhano 'gnisaṃkāśaḥ śūlāsaktamahākaraḥ||

सद्यः शौचं सपिण्डानां कर्तव्यं सोदरस्य च। ऊर्ध्वं दशाहादेकाहं सोदरो यदि निर्गुणः।।

sadyaḥ śaucaṃ sapiṇḍānāṃ kartavyaṃ sodarasya ca| ūrdhvaṃ daśāhādekāhaṃ sodaro yadi nirguṇaḥ||

अथोर्ध्वं दन्तजननात सपिण्डानामशौचकम। एकरात्रं निर्गुणानां चैलादूर्ध्वं त्रिरात्रकम।।

athordhvaṃ dantajananāt sapiṇḍānāmaśaucakam| ekarātraṃ nirguṇānāṃ cailādūrdhvaṃ trirātrakam||

राजा नवरथो भीत्या नातिदूरादनुत्तमम। अपश्यत परमं स्थानं सरस्वत्या सुगोपितम।।

rājā navaratho bhītyā nātidūrādanuttamam| apaśyat paramaṃ sthānaṃ sarasvatyā sugopitam||

अदन्तजातमरणं संभवेद यदि सत्तमाः। एकरात्रं सपिण्डानां यदि ते ऽत्यन्तनिर्गुणाः।।

adantajātamaraṇaṃ saṃbhaved yadi sattamāḥ| ekarātraṃ sapiṇḍānāṃ yadi te 'tyantanirguṇāḥ||

स तद्वेगेन महता संप्राप्य मतिमान नृपः। ववन्दे शिरसा दृष्ट्वा साक्षाद देवीं सरस्वतीम।।

sa tadvegena mahatā saṃprāpya matimān nṛpaḥ| vavande śirasā dṛṣṭvā sākṣād devīṃ sarasvatīm||

तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिर्बद्धाञ्जलिरमित्रजित। पपात दण्डवद भूमौ त्वामहं शरणं गतः।।

tuṣṭāva vāgbhiriṣṭābhirbaddhāñjaliramitrajit| papāta daṇḍavad bhūmau tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ||

व्रतादेशात सपिण्डानामर्वाक स्नानं विधीयते। सर्वेषामेव गुणिनामूर्ध्वं तु विषमं पुनः।।

vratādeśāt sapiṇḍānāmarvāk snānaṃ vidhīyate| sarveṣāmeva guṇināmūrdhvaṃ tu viṣamaṃ punaḥ||

अर्वाक षण्मासतः स्त्रीणां यदि स्याद गर्भसंस्त्रवः। तदा माससमैस्तासामशौचं दिवसैः स्मृतम।।

arvāk ṣaṇmāsataḥ strīṇāṃ yadi syād garbhasaṃstravaḥ| tadā māsasamaistāsāmaśaucaṃ divasaiḥ smṛtam||

नमस्यामि महादेवीं साक्षाद देवीं सरस्वतीम। वाग्देवतामनाद्यन्तामीश्वरीं ब्रह्मचारिणीम।।

namasyāmi mahādevīṃ sākṣād devīṃ sarasvatīm| vāgdevatāmanādyantāmīśvarīṃ brahmacāriṇīm||

नमस्ये जगतां योनिं योगिनीं परमां कलाम। हिरण्यगर्भमहिषीं त्रिनेत्रां चन्द्रशेखराम।।

namasye jagatāṃ yoniṃ yoginīṃ paramāṃ kalām| hiraṇyagarbhamahiṣīṃ trinetrāṃ candraśekharām||

तत ऊर्ध्वं तु पतने स्त्रीणां द्वादशरात्रिकम। सद्यः शौचं सपिण्डानां गर्भस्त्रावाच्च वा ततः।।

tata ūrdhvaṃ tu patane strīṇāṃ dvādaśarātrikam| sadyaḥ śaucaṃ sapiṇḍānāṃ garbhastrāvācca vā tataḥ||

गर्भच्युतावहोरात्रं सपिण्डे ऽत्यन्तनिर्गुणे। यथेष्टाचरणे ज्ञातौ त्रिरात्रमिति निश्चयः।।

garbhacyutāvahorātraṃ sapiṇḍe 'tyantanirguṇe| yatheṣṭācaraṇe jñātau trirātramiti niścayaḥ||

नमस्ये परमानन्दां चित्कलां ब्रह्मरूपिणीम। पाहि मां परमेशानि भीतं शरणमागतम।।

namasye paramānandāṃ citkalāṃ brahmarūpiṇīm| pāhi māṃ parameśāni bhītaṃ śaraṇamāgatam||

एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो राजानं राक्षसेश्वरः। हन्तुं समागतः स्थानं यत्र देवी सरस्वती।।

etasminnantare kruddho rājānaṃ rākṣaseśvaraḥ| hantuṃ samāgataḥ sthānaṃ yatra devī sarasvatī||

यदि स्यात सूतके सूतिर्मरणे वा मृतिर्भवेत। शेषेणैव भवेच्छुद्धिरहः शेषे त्रिरात्रकम।।

yadi syāt sūtake sūtirmaraṇe vā mṛtirbhavet| śeṣeṇaiva bhavecchuddhirahaḥ śeṣe trirātrakam||

समुद्यम्य तदा शूलं प्रवेष्टुं बलदर्पितः। त्रिलोकमातुस्तत्स्थानं शशाङ्कादित्यसंन्निभम।।

samudyamya tadā śūlaṃ praveṣṭuṃ baladarpitaḥ| trilokamātustatsthānaṃ śaśāṅkādityasaṃnnibham||

मरणोत्पत्तियोगे तु मरणाच्छुद्धिरिष्यते। अघवृद्धिमदाशौचमूर्घ्वं चेत तेन शुध्यति।।

maraṇotpattiyoge tu maraṇācchuddhiriṣyate| aghavṛddhimadāśaucamūrghvaṃ cet tena śudhyati||

अथ चेत पञ्चमीरात्रिमतीत्य परतो भवेत। अघवृद्धिमदाशौचं तदा पूर्वेण शुध्यति।।

atha cet pañcamīrātrimatītya parato bhavet| aghavṛddhimadāśaucaṃ tadā pūrveṇa śudhyati||

तदन्तरे महद भूतं युगान्तादित्यसन्निभम। शूलेनोरसि निर्भिद्य पातयामास तं भुवि।।

tadantare mahad bhūtaṃ yugāntādityasannibham| śūlenorasi nirbhidya pātayāmāsa taṃ bhuvi||

गच्छेत्याह महाराज न स्थातव्यं त्वया पुनः। इदानीं निर्भयस्तूर्णं स्थाने ऽस्मिन राक्षसो हतः।।

gacchetyāha mahārāja na sthātavyaṃ tvayā punaḥ| idānīṃ nirbhayastūrṇaṃ sthāne 'smin rākṣaso hataḥ||

देशान्तरगतं श्रुत्वा सूतकं शावमेव तु। तावदप्रयतो मर्त्यो यावच्छेषः समाप्यते।।

deśāntaragataṃ śrutvā sūtakaṃ śāvameva tu| tāvadaprayato martyo yāvaccheṣaḥ samāpyate||

ततः प्रणम्य हृष्टात्मा राजा नवरथः पराम। पुरीं जगाम विप्रेन्द्राः पुरन्दरपुरोपमाम।।

tataḥ praṇamya hṛṣṭātmā rājā navarathaḥ parām| purīṃ jagāma viprendrāḥ purandarapuropamām||

अतीते सूतके प्रोक्तं सपिण्डानां त्रिरात्रकम। तथैव मरणे स्नानमूर्ध्वं संवत्सराद यदि।।

atīte sūtake proktaṃ sapiṇḍānāṃ trirātrakam| tathaiva maraṇe snānamūrdhvaṃ saṃvatsarād yadi||

वेदान्तविच्चाधीयानो यो ऽग्निमान वृत्तिकर्षितः। सद्यः शौचं भवेत तस्य सर्वावस्थासु सर्वदा।।

vedāntaviccādhīyāno yo 'gnimān vṛttikarṣitaḥ| sadyaḥ śaucaṃ bhavet tasya sarvāvasthāsu sarvadā||

स्थापयामास देवेशीं तत्र भक्तिसमन्वितः। ईजे च विविधैर्यज्ञैर्हेमैर्देवीं सरस्वतीम।।

sthāpayāmāsa deveśīṃ tatra bhaktisamanvitaḥ| īje ca vividhairyajñairhemairdevīṃ sarasvatīm||

तस्य चासीद दशरथः पुत्रः परमधार्मिकः। देव्या भक्तो महातेजाः शकुनिस्तस्य चात्मजः।।

tasya cāsīd daśarathaḥ putraḥ paramadhārmikaḥ| devyā bhakto mahātejāḥ śakunistasya cātmajaḥ||

स्त्रीणामसंस्कृतानां तु प्रदानात पूर्वतः सदा। सपिण्डानां त्रिरात्रं स्यात संस्कारे भर्तुरेव हि।।

strīṇāmasaṃskṛtānāṃ tu pradānāt pūrvataḥ sadā| sapiṇḍānāṃ trirātraṃ syāt saṃskāre bhartureva hi||

अहस्त्वदत्तकन्यानामशौचं मरणे स्मृतम। ऊनद्विवर्षान्मरणे सद्यः शौचमुदाहृतम।।

ahastvadattakanyānāmaśaucaṃ maraṇe smṛtam| ūnadvivarṣānmaraṇe sadyaḥ śaucamudāhṛtam||

तस्मात करम्भः संभूतो देवरातो ऽभवत ततः। ईजे स चाश्वमेधेन देवक्षत्रश्च तत्सुतः।।

tasmāt karambhaḥ saṃbhūto devarāto 'bhavat tataḥ| īje sa cāśvamedhena devakṣatraśca tatsutaḥ||

मधुस्तस्य तु दायादस्तस्मात कुरुवशो ऽभवत। पुत्रद्वयमभूत तस्य सुत्रामा चानुरेव च।।

madhustasya tu dāyādastasmāt kuruvaśo 'bhavat| putradvayamabhūt tasya sutrāmā cānureva ca||

आदन्तात सोदरे सद्य आचौलादेकरात्रकम। आप्रदानात त्रिरात्रं स्याद दशरात्रमतः परम।।

ādantāt sodare sadya ācaulādekarātrakam| āpradānāt trirātraṃ syād daśarātramataḥ param||

मातामहानां मरणे त्रिरात्रं स्यादशौचकम। एकोदकानां मरणे सूतके चैतदेव हि।।

mātāmahānāṃ maraṇe trirātraṃ syādaśaucakam| ekodakānāṃ maraṇe sūtake caitadeva hi||

अनोस्तु पुरुकुत्सो ऽभूदंशुस्तस्य च रिक्थभाक। अथांशोः सत्त्वतो नाम विष्णुभक्तः प्रतापवान। महात्मा दाननिरतो धनुर्वेदविदां वरः।।

anostu purukutso 'bhūdaṃśustasya ca rikthabhāk| athāṃśoḥ sattvato nāma viṣṇubhaktaḥ pratāpavān| mahātmā dānanirato dhanurvedavidāṃ varaḥ||

स नारदस्य वचनाद वासुदेवार्चनान्वितम। शास्त्रं प्रवर्तयामास कुण्डगोलादिभिः श्रुतम।।

sa nāradasya vacanād vāsudevārcanānvitam| śāstraṃ pravartayāmāsa kuṇḍagolādibhiḥ śrutam||

पक्षिणी योनिसम्बन्धे बान्धवेषु तथैव च। एकरात्रं समुद्दिष्टं गुरौ सब्रह्मचारिणि।।

pakṣiṇī yonisambandhe bāndhaveṣu tathaiva ca| ekarātraṃ samuddiṣṭaṃ gurau sabrahmacāriṇi||

प्रेते राजनि सज्योतिर्यस्य स्याद विषये स्थितिः। गृहे मृतासु दत्तासु कन्यकासु त्र्यहं पितुः।।

prete rājani sajyotiryasya syād viṣaye sthitiḥ| gṛhe mṛtāsu dattāsu kanyakāsu tryahaṃ pituḥ||

तस्य नाम्ना तु विख्यातं सात्त्वतं नाम शोभनम। प्रवर्तते महाशास्त्रं कुण्डादीनां हितावहम।।

tasya nāmnā tu vikhyātaṃ sāttvataṃ nāma śobhanam| pravartate mahāśāstraṃ kuṇḍādīnāṃ hitāvaham||

सात्त्वतस्तस्य पुत्रो ऽभूत सर्वशास्त्रविशारदः। पुण्यश्लोको महाराजस्तेन वै तत्प्रवर्तितम।।

sāttvatastasya putro 'bhūt sarvaśāstraviśāradaḥ| puṇyaśloko mahārājastena vai tatpravartitam||

परपूर्वासु भार्यासु पुत्रेषु कृतकेषु च। त्रिरात्रं स्यात तथाचार्ये स्वभार्यास्वन्यगासु च।।

parapūrvāsu bhāryāsu putreṣu kṛtakeṣu ca| trirātraṃ syāt tathācārye svabhāryāsvanyagāsu ca||

आचार्यपुत्रे पत्न्यां च अहोरात्रमुदाहृतम। एकाहं स्यादुपाध्याये स्वग्रामे श्रोत्रिये ऽपि च।।

ācāryaputre patnyāṃ ca ahorātramudāhṛtam| ekāhaṃ syādupādhyāye svagrāme śrotriye 'pi ca||

सात्त्वतः सत्त्वसंपन्नः कौशल्यां सुषुवे सुतान। अन्धकं वै महाभोजं वृष्णिं देवावृधं नृपम। ज्येष्ठं च भजमानाख्यं धनुर्वेदविदां वरम।।

sāttvataḥ sattvasaṃpannaḥ kauśalyāṃ suṣuve sutān| andhakaṃ vai mahābhojaṃ vṛṣṇiṃ devāvṛdhaṃ nṛpam| jyeṣṭhaṃ ca bhajamānākhyaṃ dhanurvedavidāṃ varam||

त्रिरात्रमसपिण्डेषु स्वगृहे संस्थितेषु च। एकाहं चास्ववर्ये स्यादेकरात्रं तदिष्यते।।

trirātramasapiṇḍeṣu svagṛhe saṃsthiteṣu ca| ekāhaṃ cāsvavarye syādekarātraṃ tadiṣyate||

तेषां देवावृधो राजा चचार परमं तपः। पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति प्रभुः।।

teṣāṃ devāvṛdho rājā cacāra paramaṃ tapaḥ| putraḥ sarvaguṇopeto mama bhūyāditi prabhuḥ||

तस्य बभ्रुरिति ख्यातः पुण्यश्लोको ऽभवन्नृपः। धार्मिको रूपसंपन्नस्तत्त्वज्ञानरतः सदा।।

tasya babhruriti khyātaḥ puṇyaśloko 'bhavannṛpaḥ| dhārmiko rūpasaṃpannastattvajñānarataḥ sadā||

त्रिरात्रं श्वश्रूमरणे श्वशुरे वै तदेव हि। सद्यः शौचं समुद्दिष्टं सगोत्रे संस्थिते सति।।

trirātraṃ śvaśrūmaraṇe śvaśure vai tadeva hi| sadyaḥ śaucaṃ samuddiṣṭaṃ sagotre saṃsthite sati||

शुद्ध्येद विप्रो दशाहेन द्वादशाहेन भूमिपः। वैश्यः पञ्चदशाहेन शूद्रो मासेन शुद्यति।।

śuddhyed vipro daśāhena dvādaśāhena bhūmipaḥ| vaiśyaḥ pañcadaśāhena śūdro māsena śudyati||

भजमानस्य सृञ्जय्यां भजमाना विजज्ञिरे। तेषां प्रधानौ विख्यातौ निमिः कृकण एव च।।

bhajamānasya sṛñjayyāṃ bhajamānā vijajñire| teṣāṃ pradhānau vikhyātau nimiḥ kṛkaṇa eva ca||

महाभोजकुले जाता भोजा वैमार्तिकास्तथा। वृष्णेः सुमित्रो बलवाननमित्रः शिनस्तथा।।

mahābhojakule jātā bhojā vaimārtikāstathā| vṛṣṇeḥ sumitro balavānanamitraḥ śinastathā||

क्षत्रविट्शूद्रदायादा ये स्युर्विप्रस्य बान्धवाः। तेषामशौचे विप्रस्य दशाहाच्छुद्धिरिष्यते।।

kṣatraviṭśūdradāyādā ye syurviprasya bāndhavāḥ| teṣāmaśauce viprasya daśāhācchuddhiriṣyate||

अनमित्रादभून्निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः। प्रसेनस्तु महाभागः सत्राजिन्नाम चोत्तमः।।

anamitrādabhūnnighno nighnasya dvau babhūvatuḥ| prasenastu mahābhāgaḥ satrājinnāma cottamaḥ||

राजन्यवैश्यावप्येवं हीनवर्णासु योनिषु। स्वमेव शौचं कुर्यातां विशुद्ध्यर्थमसंशयम।।

rājanyavaiśyāvapyevaṃ hīnavarṇāsu yoniṣu| svameva śaucaṃ kuryātāṃ viśuddhyarthamasaṃśayam||

अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे कनिष्ठाद वृष्णिनन्दनात। सत्यवान सत्यसंपन्नः सत्यकस्तत्सुतो ऽभवत।।

anamitrācchinirjajñe kaniṣṭhād vṛṣṇinandanāt| satyavān satyasaṃpannaḥ satyakastatsuto 'bhavat||

सर्वे तूत्तरवर्णानामशौचं कुर्युरादृताः। तद्वर्णविधिदृष्टेन स्वं तु शौचं स्वयोनिषु।।

sarve tūttaravarṇānāmaśaucaṃ kuryurādṛtāḥ| tadvarṇavidhidṛṣṭena svaṃ tu śaucaṃ svayoniṣu||

षड्रात्रं वा त्रिरात्रं स्यादेकरात्रं क्रमेण हि। वैश्यक्षत्रियविप्राणां शूद्रेष्वाशौचमेव तु।।

ṣaḍrātraṃ vā trirātraṃ syādekarātraṃ krameṇa hi| vaiśyakṣatriyaviprāṇāṃ śūdreṣvāśaucameva tu||

सात्यकिर्युयुधानस्तु तस्यासङ्गो ऽभवत सुतः। कुणिस्तस्य सुतो धीमांस्तस्य पुत्रो युगन्धरः।।

sātyakiryuyudhānastu tasyāsaṅgo 'bhavat sutaḥ| kuṇistasya suto dhīmāṃstasya putro yugandharaḥ||

माद्रया वृष्णेः सुतो जज्ञे पृश्निर्वै यदुनन्दनः। जज्ञाते तनयौ पृश्नेः श्वफल्कश्चित्रकश्च ह।।

mādrayā vṛṣṇeḥ suto jajñe pṛśnirvai yadunandanaḥ| jajñāte tanayau pṛśneḥ śvaphalkaścitrakaśca ha||

अर्धमासो ऽथ षड्रात्रं त्रिरात्रं द्विजपुङ्गवाः। शूद्रक्षत्रियविप्राणां वैश्येष्वाशौचमिष्यते।।

ardhamāso 'tha ṣaḍrātraṃ trirātraṃ dvijapuṅgavāḥ| śūdrakṣatriyaviprāṇāṃ vaiśyeṣvāśaucamiṣyate||

षड्रात्रं वै दशाहं च विप्राणां वैश्यशूद्रयोः। अशौचं क्षत्रिये प्रोक्तं क्रमेण द्विजपुङ्गवाः।।

ṣaḍrātraṃ vai daśāhaṃ ca viprāṇāṃ vaiśyaśūdrayoḥ| aśaucaṃ kṣatriye proktaṃ krameṇa dvijapuṅgavāḥ||

श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्यामविन्दत। तस्यामजनयत पुत्रमक्रूरं नाम धार्मिकम। उपमङ्गुस्तथा मङ्गुरन्ये च बहवः सुताः।।

śvaphalkaḥ kāśirājasya sutāṃ bhāryāmavindata| tasyāmajanayat putramakrūraṃ nāma dhārmikam| upamaṅgustathā maṅguranye ca bahavaḥ sutāḥ||

अक्रूरस्य स्मृतः पुत्रो देववानिति विश्रुतः। उपदेवश्च पुण्यात्मा तयोर्विश्वप्रमाथिनौ।।

akrūrasya smṛtaḥ putro devavāniti viśrutaḥ| upadevaśca puṇyātmā tayorviśvapramāthinau||

शूद्रविट्क्षत्रियाणां तु ब्राह्मणे संस्थिते सति। दशरात्रेण शुद्धिः स्यादित्याह कमलोद्भवः।।

śūdraviṭkṣatriyāṇāṃ tu brāhmaṇe saṃsthite sati| daśarātreṇa śuddhiḥ syādityāha kamalodbhavaḥ||

चित्रकस्याभवत पुत्रः पृथुर्विपृथुरेव च। अश्वग्रीवः सुबाहुश्च सुपार्श्वकगवेषणौ।।

citrakasyābhavat putraḥ pṛthurvipṛthureva ca| aśvagrīvaḥ subāhuśca supārśvakagaveṣaṇau||

असपिण्डं द्विजं प्रेतं विप्रो निर्हृत्य बन्धुवत। अशित्वा च सहोषित्वा दशरात्रेण शुध्यति।।

asapiṇḍaṃ dvijaṃ pretaṃ vipro nirhṛtya bandhuvat| aśitvā ca sahoṣitvā daśarātreṇa śudhyati||

यद्यन्नमत्ति तेषां तु त्रिरात्रेण ततः शुचिः। अनदन्नन्नमह्नैव न च तस्मिन गृहे वसेत।।

yadyannamatti teṣāṃ tu trirātreṇa tataḥ śuciḥ| anadannannamahnaiva na ca tasmin gṛhe vaset||

अन्धकात काश्यदुहिता लेभे च चतुरः सुतान। कुकुरं भजमानं च शुचिं कम्बलबर्हिषम।।

andhakāt kāśyaduhitā lebhe ca caturaḥ sutān| kukuraṃ bhajamānaṃ ca śuciṃ kambalabarhiṣam||

कुकुरस्य सुतो वृष्णिर्वृष्णेस्तु तनयो ऽभवत। कपोतरोमा विपुलस्तस्य पुत्रो विलोमकः।।

kukurasya suto vṛṣṇirvṛṣṇestu tanayo 'bhavat| kapotaromā vipulastasya putro vilomakaḥ||

सोदकेष्वेतदेव स्यान्मातुराप्तेषु बन्धुषु। दशाहेन शवस्पर्शे सपिण्डश्चैव शुध्यति।।

sodakeṣvetadeva syānmāturāpteṣu bandhuṣu| daśāhena śavasparśe sapiṇḍaścaiva śudhyati||

यदि निर्हरति प्रेतं प्रोलभाक्रान्तमानसः। दशाहेन द्विजः शुध्येद द्वादशाहेन भूमिपः।।

yadi nirharati pretaṃ prolabhākrāntamānasaḥ| daśāhena dvijaḥ śudhyed dvādaśāhena bhūmipaḥ||

तस्यासीत तुम्बुरुसखा विद्वान पुत्रो नलः किल। ख्यायते तस्य नामानुरनोरानकदुन्दुभिः।।

tasyāsīt tumburusakhā vidvān putro nalaḥ kila| khyāyate tasya nāmānuranorānakadundubhiḥ||

अर्धमासेन वैश्यस्तु शूद्रो मासेन शुध्यति। षड्रात्रेणाथवा सर्वे त्रिरात्रेणाथवा पुनः।।

ardhamāsena vaiśyastu śūdro māsena śudhyati| ṣaḍrātreṇāthavā sarve trirātreṇāthavā punaḥ||

स गोवर्धनमासाद्य तताप विपुलं तपः। वरं तस्मै ददौ देवो ब्रह्मा लोकमहेश्वरः।।

sa govardhanamāsādya tatāpa vipulaṃ tapaḥ| varaṃ tasmai dadau devo brahmā lokamaheśvaraḥ||

वंशस्य चाक्षयां कीर्ति गानयोगमनुत्तमम। गुरोरभ्यधिकं विप्राः कामरूपित्वमेव च।।

vaṃśasya cākṣayāṃ kīrti gānayogamanuttamam| gurorabhyadhikaṃ viprāḥ kāmarūpitvameva ca||

अनाथं चैव निर्हृत्य ब्राह्मणं धनवर्जितम। स्नात्वा संप्राश्य तु घृतं शुध्यन्ति ब्राह्मणादयः।।

anāthaṃ caiva nirhṛtya brāhmaṇaṃ dhanavarjitam| snātvā saṃprāśya tu ghṛtaṃ śudhyanti brāhmaṇādayaḥ||

अवरश्चेद वरं वर्णमवरं वा वरो यदि। अशौचे संस्पृशेत स्नेहात तदाशौचेन शुध्यति।।

avaraśced varaṃ varṇamavaraṃ vā varo yadi| aśauce saṃspṛśet snehāt tadāśaucena śudhyati||

स लब्ध्वा वरमव्यग्रो वरेण्यं वृषवाहनम। पूजयामास गानेन स्थाणुं त्रिदशपूजितम।।

sa labdhvā varamavyagro vareṇyaṃ vṛṣavāhanam| pūjayāmāsa gānena sthāṇuṃ tridaśapūjitam||

तस्य गानरतस्याथ भगवानम्बिकापतिः। कन्यारत्नं ददौ देवो दुर्लभं त्रिदशैरपि।।

tasya gānaratasyātha bhagavānambikāpatiḥ| kanyāratnaṃ dadau devo durlabhaṃ tridaśairapi||

प्रेतीभूतं द्विजं विप्रो यो ऽनुगच्छत कामतः। स्नात्वा सचैलं स्पृष्ट्वाग्निं घृतं प्राश्य विशुध्यति।।

pretībhūtaṃ dvijaṃ vipro yo 'nugacchata kāmataḥ| snātvā sacailaṃ spṛṣṭvāgniṃ ghṛtaṃ prāśya viśudhyati||

एकाहात क्षत्रिये शुद्धिर्वैश्ये स्याच्च द्व्यहेन तु। शूद्रे दिनत्रयं प्रोक्तं प्राणायामशतं पुनः।।

ekāhāt kṣatriye śuddhirvaiśye syācca dvyahena tu| śūdre dinatrayaṃ proktaṃ prāṇāyāmaśataṃ punaḥ||

तया स सङ्गतो राजा गानयोगमनुत्तमम। अशिक्षयदमित्रघ्नः प्रियां तां भ्रान्तलोचनाम।।

tayā sa saṅgato rājā gānayogamanuttamam| aśikṣayadamitraghnaḥ priyāṃ tāṃ bhrāntalocanām||

तस्यामुत्पादयामास सुभुजं नाम शोभनम। रूपलावण्यसंपन्नां ह्रीमतीमपि कन्यकाम।।

tasyāmutpādayāmāsa subhujaṃ nāma śobhanam| rūpalāvaṇyasaṃpannāṃ hrīmatīmapi kanyakām||

अनस्थिसंचिते शूद्रे रौति चेद ब्राह्मणः स्वकैः। त्रिरात्रं स्यात तथाशौचमेकाहं त्वन्यथा स्मृतम।।

anasthisaṃcite śūdre rauti ced brāhmaṇaḥ svakaiḥ| trirātraṃ syāt tathāśaucamekāhaṃ tvanyathā smṛtam||

ततस्तं जननी पुत्रं बाल्ये वयसि शोभनम। शिक्षयामास विधिवद गानविद्यां च कन्यकाम।।

tatastaṃ jananī putraṃ bālye vayasi śobhanam| śikṣayāmāsa vidhivad gānavidyāṃ ca kanyakām||

अस्थिसंचयनादर्वागेकाहं क्षत्रवैश्ययोः। अन्यथा चैव सज्योतिर्ब्राह्मणे स्नानमेव तु।।

asthisaṃcayanādarvāgekāhaṃ kṣatravaiśyayoḥ| anyathā caiva sajyotirbrāhmaṇe snānameva tu||

कृतोपनयनो वेदानधीत्य विधिवद गुरोः। उद्ववाहात्मजां कन्यां गन्धर्वाणां तु मानसीम।।

kṛtopanayano vedānadhītya vidhivad guroḥ| udvavāhātmajāṃ kanyāṃ gandharvāṇāṃ tu mānasīm||

अनस्थिसंचित विप्रे ब्राह्मणो रौति चेत तदा। स्नानेनैव भवेच्छुद्धिः सचैलेन न संशयः।।

anasthisaṃcit vipre brāhmaṇo rauti cet tadā| snānenaiva bhavecchuddhiḥ sacailena na saṃśayaḥ||

तस्यामुत्पादयामास पञ्च पुत्राननुत्तमान। वीणावादनतत्त्वज्ञान गानशास्त्रविशारदान।।

tasyāmutpādayāmāsa pañca putrānanuttamān| vīṇāvādanatattvajñān gānaśāstraviśāradān||

यस्तैः सहाशनं कुर्याच्छयनादीनि चैव हि। बान्धवो वापरो वापि स दशाहेन शुध्यति।।

yastaiḥ sahāśanaṃ kuryācchayanādīni caiva hi| bāndhavo vāparo vāpi sa daśāhena śudhyati||

यस्तेषामन्नमश्नाति सकृदेवापि कामतः। तदाशौचे निवृत्ते ऽसौ स्नानं कृत्वा विशुध्यति।।

yasteṣāmannamaśnāti sakṛdevāpi kāmataḥ| tadāśauce nivṛtte 'sau snānaṃ kṛtvā viśudhyati||

पुत्रैः पौत्रैः सपत्नीको राजा गानविशारदः। पूजयामास गानेन देवं त्रिपुरनाशनम।।

putraiḥ pautraiḥ sapatnīko rājā gānaviśāradaḥ| pūjayāmāsa gānena devaṃ tripuranāśanam||

यावत्तदन्नमश्नाति दुर्भिक्षोपहतो नरः। तावन्त्यहान्यशौचं स्यात प्रायश्चित्तं ततश्चरेत।।

yāvattadannamaśnāti durbhikṣopahato naraḥ| tāvantyahānyaśaucaṃ syāt prāyaścittaṃ tataścaret||

ह्रीमती चापि या कन्या श्रीरिवायतलोचना। सुबाहुर्नाम गन्धर्वस्तामादाय ययौ पुरीम।।

hrīmatī cāpi yā kanyā śrīrivāyatalocanā| subāhurnāma gandharvastāmādāya yayau purīm||

तस्यामप्यभवन पुत्रा गन्धर्वस्य सुतेजसः। सुषेणवीरसुग्रीवसुभोजनरवाहनाः।।

tasyāmapyabhavan putrā gandharvasya sutejasaḥ| suṣeṇavīrasugrīvasubhojanaravāhanāḥ||

दाहाद्यशौचं कर्तव्यं द्विजानामग्निहोत्रिणाम। सपिण्डानां तु मरणे मरणादितरेषु च।।

dāhādyaśaucaṃ kartavyaṃ dvijānāmagnihotriṇām| sapiṇḍānāṃ tu maraṇe maraṇāditareṣu ca||

अथासीदभिजित पुत्रो वीरस्त्वानकदुन्दुभेः। पुनर्वसुश्चाभिजितः संबभूवाहुकः सुतः।।

athāsīdabhijit putro vīrastvānakadundubheḥ| punarvasuścābhijitaḥ saṃbabhūvāhukaḥ sutaḥ||

सपिण्डता च पुरुषे सप्तमे विनिवर्तते। समानोदकभावस्तु जन्मनाम्नोरवेदने।।

sapiṇḍatā ca puruṣe saptame vinivartate| samānodakabhāvastu janmanāmnoravedane||

आहुकस्योग्रसेनश्च देवकश्च द्विजोत्तमाः। देवकस्य सुता वीरा जज्ञिरे त्रिदशोपमाः।।

āhukasyograsenaśca devakaśca dvijottamāḥ| devakasya sutā vīrā jajñire tridaśopamāḥ||

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः। लेपभाजस्त्रयश्चात्मा सापिण्ड्यं साप्तपौरुषण।।

pitā pitāmahaścaiva tathaiva prapitāmahaḥ| lepabhājastrayaścātmā sāpiṇḍyaṃ sāptapauruṣaṇ||

देववानुपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः। तेषां स्वसारः सप्तासन वसुदेवाय ता ददौ।।

devavānupadevaśca sudevo devarakṣitaḥ| teṣāṃ svasāraḥ saptāsan vasudevāya tā dadau||

अप्रत्तानां तथा स्त्रीणां सापिण्ड्यं साप्तपौरुषम। ऊढानां भर्तुसापिण्ड्यं प्राह देवः पितामहः।।

aprattānāṃ tathā strīṇāṃ sāpiṇḍyaṃ sāptapauruṣam| ūḍhānāṃ bhartusāpiṇḍyaṃ prāha devaḥ pitāmahaḥ||

ये चैकजाता बहवो भिन्नयोनय एव च। भिन्नवर्णास्तु सापिण्ड्यं भवेत तेषां त्रिपूरुषम।।

ye caikajātā bahavo bhinnayonaya eva ca| bhinnavarṇāstu sāpiṇḍyaṃ bhavet teṣāṃ tripūruṣam||

वृकदेवोपदेवा च तथान्या देवरक्षिता। श्रीदेवा शान्तिदेवा च सहदेवा सहदेवा च सुव्रता। देवकी चापि तासां तु वरिष्ठाभूत सुमध्यमा।।

vṛkadevopadevā ca tathānyā devarakṣitā| śrīdevā śāntidevā ca sahadevā sahadevā ca suvratā| devakī cāpi tāsāṃ tu variṣṭhābhūt sumadhyamā||

अग्रसेनस्य पुत्रो ऽभून्न्यग्रोधः कंस एव च। सुभूमी राष्ट्रपालश्च तुष्टिमाञ्छङ्कुरेव च।।

agrasenasya putro 'bhūnnyagrodhaḥ kaṃsa eva ca| subhūmī rāṣṭrapālaśca tuṣṭimāñchaṅkureva ca||

कारवः शिल्पिनो वैद्या दासीदासास्तथैव च। दातारो नियमी चैव ब्रह्मविद्ब्रह्मचारिणौ।।

kāravaḥ śilpino vaidyā dāsīdāsāstathaiva ca| dātāro niyamī caiva brahmavidbrahmacāriṇau||

सत्रिणो व्रतिनस्तावत सद्यः शौचा उदाहृताः। राजा चैवाभिषिक्तश्च प्राणसत्रिण एव च।।

satriṇo vratinastāvat sadyaḥ śaucā udāhṛtāḥ| rājā caivābhiṣiktaśca prāṇasatriṇa eva ca||

भजमानादबूत पुत्रः प्रख्यातो ऽसौ विदूरथः। तस्य शूरः शमिस्तस्मात प्रतिक्षत्रस्ततो ऽभवत।।

bhajamānādabūt putraḥ prakhyāto 'sau vidūrathaḥ| tasya śūraḥ śamistasmāt pratikṣatrastato 'bhavat||

स्वयंभोजस्ततस्तस्माद हृदिकः शत्रुतापनः। कृतवर्माथ तत्पुत्रो देवरस्तत्सुतः स्मृतः। स शूरस्तत्सुतो धीमान वसुदेवो ऽथ तत्सुतः।।

svayaṃbhojastatastasmād hṛdikaḥ śatrutāpanaḥ| kṛtavarmātha tatputro devarastatsutaḥ smṛtaḥ| sa śūrastatsuto dhīmān vasudevo 'tha tatsutaḥ||

यज्ञे विवाहकाले च देवयागे तथैव च। सद्यः शौचं समाख्यातं दुर्भिक्षे चाप्युपद्रवे।।

yajñe vivāhakāle ca devayāge tathaiva ca| sadyaḥ śaucaṃ samākhyātaṃ durbhikṣe cāpyupadrave||

डिम्बाहवहतानां च विद्युता पार्थिवैर्द्विजैः। सद्यः शौचं समाख्यातं सर्पादिमरणे तथा।।

ḍimbāhavahatānāṃ ca vidyutā pārthivairdvijaiḥ| sadyaḥ śaucaṃ samākhyātaṃ sarpādimaraṇe tathā||

वसुदेवावन्महाबाहुर्वासुदेवो जगद्गुरुः। बभूव देवकीपुत्रो देवैरभ्यर्थितो हरिः।।

vasudevāvanmahābāhurvāsudevo jagadguruḥ| babhūva devakīputro devairabhyarthito hariḥ||

अग्नौ मरुप्रपतने वीराध्वन्यप्यनाशके। ब्राह्मणार्थे च संन्यस्ते सद्यः शौचं विधीयते।।

agnau maruprapatane vīrādhvanyapyanāśake| brāhmaṇārthe ca saṃnyaste sadyaḥ śaucaṃ vidhīyate||

रोहिणी च महाभागा वसुदेवस्य शोभना। असूत पत्नी संकर्षं रामं ज्येष्ठं हलायुधम।।

rohiṇī ca mahābhāgā vasudevasya śobhanā| asūta patnī saṃkarṣaṃ rāmaṃ jyeṣṭhaṃ halāyudham||

स एव परमात्मासौ वासुदेवो जगन्मयः। हलायुधः स्वयं साक्षाच्छेषः संकर्षणः प्रभुः।।

sa eva paramātmāsau vāsudevo jaganmayaḥ| halāyudhaḥ svayaṃ sākṣāccheṣaḥ saṃkarṣaṇaḥ prabhuḥ||

नैष्ठिकानां वनस्थानां यतीनां ब्रह्मचारिणाम। नाशौचं कीर्त्यते सद्भिः पतिते च तथा मृते।।

naiṣṭhikānāṃ vanasthānāṃ yatīnāṃ brahmacāriṇām| nāśaucaṃ kīrtyate sadbhiḥ patite ca tathā mṛte||

भृगुशापच्छलेनैव मानयन मानुषीं तनुम। बभूत तस्यां देवक्यां रोहिण्यामपि माधवः।।

bhṛguśāpacchalenaiva mānayan mānuṣīṃ tanum| babhūta tasyāṃ devakyāṃ rohiṇyāmapi mādhavaḥ||

पतितानां न दाहः स्यान्नान्त्येष्टिर्नास्थिसंचयः। न चाश्रुपातपिण्डौ वा कार्यं श्राद्धादि कङ्क्वचित।।

patitānāṃ na dāhaḥ syānnāntyeṣṭirnāsthisaṃcayaḥ| na cāśrupātapiṇḍau vā kāryaṃ śrāddhādi kaṅkvacit||

व्यापादयेत तथात्मानं स्वयं यो ऽग्निविषादिभिः। विहितं तस्य नाशौचं नाग्निर्नाप्युदकादिकम।।

vyāpādayet tathātmānaṃ svayaṃ yo 'gniviṣādibhiḥ| vihitaṃ tasya nāśaucaṃ nāgnirnāpyudakādikam||

उमादेहसमुद्भूता योगनिद्रा च कौशीकी। नियोगाद वासुदेवस्य यशोदातनया ह्यभूत।।

umādehasamudbhūtā yoganidrā ca kauśīkī| niyogād vāsudevasya yaśodātanayā hyabhūt||

अथ कश्चित प्रमादेन म्रियते ऽग्निविषादिभिः। तस्याशौचं विधातव्यं कार्यं चैवोदकादिकम।।

atha kaścit pramādena mriyate 'gniviṣādibhiḥ| tasyāśaucaṃ vidhātavyaṃ kāryaṃ caivodakādikam||

ये चान्ये वसुदेवस्य वासुदेवाग्रजाः सुताः। प्रागेव कंसस्तान सर्वान जघान मुनिपुङ्गवाः।।

ye cānye vasudevasya vāsudevāgrajāḥ sutāḥ| prāgeva kaṃsastān sarvān jaghāna munipuṅgavāḥ||

जाते कुमारे तदहः कामं कुर्यात प्रतिग्रहम। हिरण्यधान्यगोवासस्तिलान्नगुडसर्पिषाम।।

jāte kumāre tadahaḥ kāmaṃ kuryāt pratigraham| hiraṇyadhānyagovāsastilānnaguḍasarpiṣām||

सुषेणश्च तथोदायी भद्रसेनो महाबलः। ऋजुदासो भद्रदासः कीर्तिमानपि पूर्वजः।।

suṣeṇaśca tathodāyī bhadraseno mahābalaḥ| ṛjudāso bhadradāsaḥ kīrtimānapi pūrvajaḥ||

फलानि पुष्पं शाकं च लवणं काष्ठमेव च। तोयं दधि घृतं तैलमौषधं क्षीरमेव च। आशौचिनां गृहाद ग्राह्यं शुष्कान्नं चैव नित्यशः।।

phalāni puṣpaṃ śākaṃ ca lavaṇaṃ kāṣṭhameva ca| toyaṃ dadhi ghṛtaṃ tailamauṣadhaṃ kṣīrameva ca| āśaucināṃ gṛhād grāhyaṃ śuṣkānnaṃ caiva nityaśaḥ||

हतेष्वेतेषु सर्वेषु रोहिणी वसुदेवतः। असूत रामं लोकेशं बलभद्रं हलायुधम।।

hateṣveteṣu sarveṣu rohiṇī vasudevataḥ| asūta rāmaṃ lokeśaṃ balabhadraṃ halāyudham||

जाते ऽथ रामे देवानामादिमात्मानमच्युतम। असूत देवकी कृष्णं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम।।

jāte 'tha rāme devānāmādimātmānamacyutam| asūta devakī kṛṣṇaṃ śrīvatsāṅkitavakṣasam||

आहिताग्निर्यथान्यायं दग्धव्यस्त्रिभिरग्निभिः। अनाहिताग्निर्गृह्येण लौकिकेनेतरो जनः।।

āhitāgniryathānyāyaṃ dagdhavyastribhiragnibhiḥ| anāhitāgnirgṛhyeṇa laukikenetaro janaḥ||

देहाभावात पलाशैस्तु कृत्वा प्रतिकृतिं पुनः। दाहः कार्यो यथान्यायं सपिण्डैः श्रद्धयान्वितैः।।

dehābhāvāt palāśaistu kṛtvā pratikṛtiṃ punaḥ| dāhaḥ kāryo yathānyāyaṃ sapiṇḍaiḥ śraddhayānvitaiḥ||

रेवती नाम रामस्य भार्यासीत सुगुणान्विता। तस्यामुत्पादयामास पुत्रौ द्वौ निशठोल्मुकौ।।

revatī nāma rāmasya bhāryāsīt suguṇānvitā| tasyāmutpādayāmāsa putrau dvau niśaṭholmukau||

सकृत्प्रसिञ्चन्त्युदकं नामगोत्रेण वाग्यताः। दशाहं बान्धवैः सार्धं सर्वे चैवार्द्रवाससः।।

sakṛtprasiñcantyudakaṃ nāmagotreṇa vāgyatāḥ| daśāhaṃ bāndhavaiḥ sārdhaṃ sarve caivārdravāsasaḥ||

षोडशस्त्रीसहस्त्राणि कृष्णस्याक्लिष्टकर्मणः। बभूवुरात्मजास्तासु शतशो ऽथ सहस्त्रशः।।

ṣoḍaśastrīsahastrāṇi kṛṣṇasyākliṣṭakarmaṇaḥ| babhūvurātmajāstāsu śataśo 'tha sahastraśaḥ||

पिण्डं प्रतिदिनं दद्युः सायं प्रातर्यथाविधि। प्रेताय च गृहद्वारि चतुर्थे भोजयेद द्विजान।।

piṇḍaṃ pratidinaṃ dadyuḥ sāyaṃ prātaryathāvidhi| pretāya ca gṛhadvāri caturthe bhojayed dvijān||

चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेषो यशोधरः। चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः शङ्ख एव च।।

cārudeṣṇaḥ sucāruśca cāruveṣo yaśodharaḥ| cāruśravāścāruyaśāḥ pradyumnaḥ śaṅkha eva ca||

रुक्मिण्य वासुदेवस्यां महाबलपराक्रमाः। विशिष्टाः सर्वपुत्राणां संबभूवुरिम सुताः।।

rukmiṇya vāsudevasyāṃ mahābalaparākramāḥ| viśiṣṭāḥ sarvaputrāṇāṃ saṃbabhūvurim sutāḥ||

द्वितीये ऽहनि कर्तव्यं क्षुरकर्म सबान्धवैः। चतुर्थे बान्धवैः सर्वैरस्थनां संचयनं भवेत। पूर्वं तु भोजयेद विप्रानयुग्मान श्रद्धया शुचीन।।

dvitīye 'hani kartavyaṃ kṣurakarma sabāndhavaiḥ| caturthe bāndhavaiḥ sarvairasthanāṃ saṃcayanaṃ bhavet| pūrvaṃ tu bhojayed viprānayugmān śraddhayā śucīn||

तान दृष्ट्वा तनयान वीरान रौक्मिणेयाञ्जनार्दनम। जाम्बवत्यब्रवीत कृष्णं भार्या तस्य शुचिस्मिता।।

tān dṛṣṭvā tanayān vīrān raukmiṇeyāñjanārdanam| jāmbavatyabravīt kṛṣṇaṃ bhāryā tasya śucismitā||

पञ्चमे नवमे चैव तथैवैकादशे ऽहनि। अयुग्मान भोजयेद विप्रान नवश्राद्धं तु तद्विदुः।।

pañcame navame caiva tathaivaikādaśe 'hani| ayugmān bhojayed viprān navaśrāddhaṃ tu tadviduḥ||

मम त्वं पुण्डरीकाक्ष विशिष्टं गुणवत्तमम। सुरेशसदृशं पुत्रं देहि दानवसूदन।।

mama tvaṃ puṇḍarīkākṣa viśiṣṭaṃ guṇavattamam| sureśasadṛśaṃ putraṃ dehi dānavasūdana||

एकादशे ऽह्नि कुर्वोत प्रेतमुद्दिश्य भावतः। द्वादशे वाथ कर्तव्यमनिन्द्ये त्वथवाहनि। एकं पवित्रमेकोरऽघः पिण्डपात्रं तथैव च।।

ekādaśe 'hni kurvota pretamuddiśya bhāvataḥ| dvādaśe vātha kartavyamanindye tvathavāhani| ekaṃ pavitramekor'ghaḥ piṇḍapātraṃ tathaiva ca||

एवं मृताह्नि कर्तव्यं प्रतिमासं तु वत्सरम। सपिण्डीकरणं प्रोक्तं पूर्णे संवत्सरे पुनः।।

evaṃ mṛtāhni kartavyaṃ pratimāsaṃ tu vatsaram| sapiṇḍīkaraṇaṃ proktaṃ pūrṇe saṃvatsare punaḥ||

जात्बवत्या वचः श्रुत्वा जगन्नाथः स्वयं हरिः। समारेभे तपः कर्तुं तपोनिधिररिन्दमः।।

jātbavatyā vacaḥ śrutvā jagannāthaḥ svayaṃ hariḥ| samārebhe tapaḥ kartuṃ taponidhirarindamaḥ||

कुर्याच्चत्वारि पात्राणि प्रेतादीनां द्विजोत्तमाः। प्रेतार्थं पितृपात्रेषु पात्रमासेचयेत ततः।।

kuryāccatvāri pātrāṇi pretādīnāṃ dvijottamāḥ| pretārthaṃ pitṛpātreṣu pātramāsecayet tataḥ||

तच्छृणुध्वं मुनिश्रेष्ठा यथासौ देवकीसुतः। दृष्ट्वा लेभे सुतं रुद्रं तप्त्वा तीव्रं महत तपः।।

tacchṛṇudhvaṃ muniśreṣṭhā yathāsau devakīsutaḥ| dṛṣṭvā lebhe sutaṃ rudraṃ taptvā tīvraṃ mahat tapaḥ||

ये समाना इति द्वाभ्यां पिण्डानप्येवमेव हि। सपिण्डीकरणं श्राद्धं देवपूर्वं विधीयते।।

ye samānā iti dvābhyāṃ piṇḍānapyevameva hi| sapiṇḍīkaraṇaṃ śrāddhaṃ devapūrvaṃ vidhīyate||

पितॄनावाहयेत तत्र पुनः प्रेतं च निर्दिशेत। ये सपिण्डीकृताः प्रेतान तेषां स्यात पृथक्क्रियाः। यस्तु कुर्यात पृथक पिण्डं पितृहा सो ऽभिजायते।।

pitṝnāvāhayet tatra punaḥ pretaṃ ca nirdiśet| ye sapiṇḍīkṛtāḥ pretāna teṣāṃ syāt pṛthakkriyāḥ| yastu kuryāt pṛthak piṇḍaṃ pitṛhā so 'bhijāyate||

मृते पितरि वै पुत्रः पिण्डमब्दं समाचरेत। दद्याच्चान्नं सोदकुम्भं प्रत्यहं प्रेतधर्मतः।।

mṛte pitari vai putraḥ piṇḍamabdaṃ samācaret| dadyāccānnaṃ sodakumbhaṃ pratyahaṃ pretadharmataḥ||

पार्वणेन विधानेन संवत्सरिकमिष्यते। प्रतिसंवत्सरं कार्यं विधिरेष सनातनः।।

pārvaṇena vidhānena saṃvatsarikamiṣyate| pratisaṃvatsaraṃ kāryaṃ vidhireṣa sanātanaḥ||

मातापित्रोः सुतैः कार्यं पिण्डदानादिकं च यत। पत्नी कुर्यात सुताभावे पत्न्य भावे सहोदहः।।

mātāpitroḥ sutaiḥ kāryaṃ piṇḍadānādikaṃ ca yat| patnī kuryāt sutābhāve patnya bhāve sahodahaḥ||

अनेनैव विधाने जीवन वा श्राद्धमाचरेत। कृत्वा दानादिकं सर्वं श्रद्धायुक्तः समाहितः।।

anenaiva vidhāne jīvan vā śrāddhamācaret| kṛtvā dānādikaṃ sarvaṃ śraddhāyuktaḥ samāhitaḥ||

एष वः कथितः सम्यग गृहस्थानां क्रियाविधिः। स्त्रीणां तु भर्तृशुश्रूषा धर्मो नान्य इहेष्यते।।

eṣa vaḥ kathitaḥ samyag gṛhasthānāṃ kriyāvidhiḥ| strīṇāṃ tu bhartṛśuśrūṣā dharmo nānya iheṣyate||

स्वधर्मपरमो नित्यमीश्विरार्पितमानसः। प्राप्नोति तत परं स्थानं यदुक्तं वेदवादिभिः।।

svadharmaparamo nityamīśvirārpitamānasaḥ| prāpnoti tat paraṃ sthānaṃ yaduktaṃ vedavādibhiḥ||