Sanskrit Original

[ अथ शान्तो नाम शमस्थायिभावात्मको मोक्षप्रवर्तकः । स तु तत्त्वज्ञानवैराग्याशयशुद्ध्यादिभिर्विभावैः समुत्पद्यते । तस्य यमनियमाध्यात्मध्यानधारणोपासनसर्वभूतदयालिङ्गग्रहणादिभि- रनुभावैरभिनयः प्रयोक्तव्यः । व्यभिचाणश्चास्य निर्वेदस्मृतिधृतिसर्वाश्रमशौचस्तम्भरोमाञ्चादयः । अत्रार्याः श्लोकाश्च भवन्ति - मोक्षाध्यात्मसमुत्थस्तत्त्वज्ञानार्थहेतुसंयुक्तः । नैःश्रेयसोपदिष्टः शान्तरसो नाम सम्भवति ॥ बुद्धीन्द्रियकर्मेन्द्रियसंरोधाध्यात्मसंस्थितोपेतः । सर्वप्राणिसुखहितः शान्तरसो नाम विज्ञेयः ॥ न यत्र दुःखं न सुखं न द्वेषो नापि मत्सरः । समः सर्वेषु भूतेषु स शान्तः प्रथितो रसः ॥ भावा विकारा रत्याद्याः शान्तस्तु प्रकृतिर्मतः । विकारः प्रकृतैर्जातः पुनस्तत्रैव लीयते । स्वं स्वं निमित्तमासाद्य शान्ताद्भावः प्रवर्तते ॥ पुनर्निमित्तापाये च शान्त एवोपलीयते । एवं नवरसा दृष्टा नाट्यज्ञैर्लक्षणान्विअताः ॥] एवमेते रसा ज्ञेयास्त्वष्टौ लक्षणलक्षिताः । अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि भावानामपि लक्षणम्

tattvaj~nAnavairAgyAshayashuddhyAdibhirvibhAvaiH samutpadyate | tasya yamaniyamAdhyAtmadhyAnadhAraNopAsanasarvabhUtadayAli~NgagrahaNAdibhi\- ranubhAvairabhinayaH prayoktavyaH | vyabhichANashchAsya nirvedasmR^itidhR^itisarvAshramashauchastambharomA~nchAdayaH | atrAryAH shlokAshcha bhavanti \- mokShAdhyAtmasamutthastattvaj~nAnArthahetusaMyuktaH | naiHshreyasopadiShTaH shAntaraso nAma sambhavati || buddhIndriyakarmendriyasaMrodhAdhyAtmasaMsthitopetaH | sarvaprANisukhahitaH shAntaraso nAma vij~neyaH || na yatra duHkhaM na sukhaM na dveSho nApi matsaraH | samaH sarveShu bhUteShu sa shAntaH prathito rasaH || bhAvA vikArA ratyAdyAH shAntastu prakR^itirmataH | vikAraH prakR^itairjAtaH punastatraiva lIyate | svaM svaM nimittamAsAdya shAntAdbhAvaH pravartate || punarnimittApAye cha shAnta evopalIyate | evaM navarasA dR^iShTA nATyaj~nairlakShaNAnviatAH ||##]## evamete rasA j~neyAstvaShTau lakShaNalakShitAH | ata UrdhvaM pravakShyAmi bhAvAnAmapi lakShaNam