Sanskrit Original

अथ रौद्रो नाम क्रोधस्थायिभावात्मको रक्षोदानवोद्धतमनुष्यप्रकृतिः संग्रामहेतुकः । स च क्रोधाधर्षणाधिक्षेपानृतवचनोपघातवाक्पा- रुष्याभिद्रोहमात्सर्यादिभिर्विभावैरुत्पद्यते । तस्य च ताडनपाटनपीड्नच्छेदन भेदनप्रहरणाहरणशस्त्रसम्पातसम्प्रहाररुधिराकर्षणाद्यानि कर्माणि । पुनश्च रक्तनयनभ्रुकुटिकरणदन्तोष्ठपीडनगण्डस्फुरण- हस्ताग्रनिष्पेषादिभिरनुभावैरभिनयः प्रयोक्तव्यः । भावाश्चास्यासम्मोहोत्साहावेगामर्षचपलतौग्र्यगर्वस्वेदवेपथुरोमाञ्च- गद्गदादयः । अत्राह - यदभिहितं रक्षोदानवादीनां रौद्रो रसः । किमन्येषां नास्ति । उच्यते - अस्त्यन्येषामपि रौद्रो रसः । किन्त्वधिकारोऽत्र गृह्यते । ते हि स्वभावत एव रौद्रः । कस्मात् । बहुबाहवो बहुमुखाः प्रोद्धूतविकीर्णपिङ्गलशिरोजाः । रक्तोद्वृत्तविलोचना भीमासितरूपिणश्चैव । यच्च किञ्चित्समारभन्ते स्वभावचेष्टितं वागङ्गादिकं तत्सर्वं रौद्रमेवैषाम् । श‍ृङ्गारश्च तैः प्रायशः प्रसभं सेव्यते । तेषां चानुकारिणो ये पुरुषस्तेषामपि सङ्ग्रामसम्प्रहारकृतो रौद्रो रसोऽनुमन्तव्यः । अत्रानुवंश्ये आर्ये भवतः - युद्धप्रहारघातनविकृतच्छेदनविदारणैश्चैव । सङ्ग्रामसम्भ्रमाद्यैरेभिः सञ्जायते रौद्रः

atha raudro nAma krodhasthAyibhAvAtmako rakShodAnavoddhatamanuShyaprakR^itiH sa.ngrAmahetukaH | sa cha krodhAdharShaNAdhikShepAnR^itavachanopaghAtavAkpA\- ruShyAbhidrohamAtsaryAdibhirvibhAvairutpadyate | tasya cha tADanapATanapIDnachChedana bhedanapraharaNAharaNashastrasampAtasamprahArarudhirAkarShaNAdyAni karmANi | punashcha raktanayanabhrukuTikaraNadantoShThapIDanagaNDasphuraNa\- hastAgraniShpeShAdibhiranubhAvairabhinayaH prayoktavyaH | bhAvAshchAsyAsammohotsAhAvegAmarShachapalataugryagarvasvedavepathuromA~ncha\- gadgadAdayaH | atrAha \- yadabhihitaM rakShodAnavAdInAM raudro rasaH | kimanyeShAM nAsti | uchyate \- astyanyeShAmapi raudro rasaH | kintvadhikAro.atra gR^ihyate | te hi svabhAvata eva raudraH | kasmAt | bahubAhavo bahumukhAH proddhUtavikIrNapi~NgalashirojAH | raktodvR^ittavilochanA bhImAsitarUpiNashchaiva | yachcha ki~nchitsamArabhante svabhAvacheShTitaM vAga~NgAdika.n tatsarvaM raudramevaiShAm | shR^i~NgArashcha taiH prAyashaH prasabhaM sevyate | teShA.n chAnukAriNo ye puruShasteShAmapi sa~N.hgrAmasamprahArakR^ito raudro raso.anumantavyaH | atrAnuvaMshye Arye bhavataH \- yuddhaprahAraghAtanavikR^itachChedanavidAraNaishchaiva | sa~NgrAmasambhramAdyairebhiH sa~njAyate raudraH