Sanskrit Original

तत्र रसानेव तावदादावभिव्याख्यास्यामः । न हि रसादृते कश्चिदर्थः प्रवर्तते । तत्र विभावानुभावव्यभिचारिसंयोगाद्रसनिष्पत्तिः । को दृष्टान्तः । अत्राह - यथा हि नानाव्यञ्जनौषधिद्रव्यसंयोगाद्रसनिष्पत्तिः तथा नानाभावोपगमाद्रसनिष्पत्तिः । यथा हि - गुडादिभिर्द्रव्यैर्व्यञ्जनैरौषधिभिश्च षाडवादयो रसा निर्वर्त्यन्ते तथा नानाभावोपगता अपि स्थायिनो भावा रसत्वमाप्नुवन्तीति । अत्राह - रस इति कः पदार्थः । उच्यते - आस्वाद्यत्वात् । कथमास्वाद्यते रसः । यथा हि नानाव्यञ्जनसंस्कृतमन्नं भुञ्जान रसानास्वादयन्ति सुमनसः पुरुष हर्षादींश्चाधिगच्छन्ति तथा नानाभावाभिनयव्यञ्जितान् वागङ्गसत्तोपेतान् स्थायिभावानास्वादयन्ति सुमनसः प्रेक्षकाः हर्षादींश्चाधिगच्छन्ति । तस्मान्नाट्यरसा इत्यभिव्याख्याताः । अत्रानुवंश्यौ श्लोकौ भवतः - यथा बहुद्रव्ययुतैर्व्यञ्जनैर्बहुभिर्युतम् । आस्वादयन्ति भुञ्जाना भक्तं भक्तविदो जनाः

tatra rasAneva tAvadAdAvabhivyAkhyAsyAmaH | na hi rasAdR^ite kashchidarthaH pravartate | tatra vibhAvAnubhAvavyabhichArisaMyogAdrasaniShpattiH | ko dR^iShTAntaH | atrAha \- yathA hi nAnAvya~njanauShadhidravyasaMyogAdrasaniShpattiH tathA nAnAbhAvopagamAdrasaniShpattiH | yathA hi \- guDAdibhirdravyairvya~njanairauShadhibhishcha ShADavAdayo rasA nirvartyante tathA nAnAbhAvopagatA api sthAyino bhAvA rasatvamApnuvantIti | atrAha \- rasa iti kaH padArthaH | uchyate \- AsvAdyatvAt | kathamAsvAdyate rasaH | yathA hi nAnAvya~njanasaMskR^itamannaM bhu~njAna rasAnAsvAdayanti sumanasaH puruSha harShAdIMshchAdhigachChanti tathA nAnAbhAvAbhinayavya~njitAn vAga~NgasattopetAn sthAyibhAvAnAsvAdayanti sumanasaH prekShakAH harShAdIMshchAdhigachChanti | tasmAnnATyarasA ityabhivyAkhyAtAH | atrAnuvaMshyau shlokau bhavataH \- yathA bahudravyayutairvya~njanairbahubhiryutam | AsvAdayanti bhu~njAnA bhaktaM bhaktavido janAH