Sanskrit Original

तत्र प्रक्र̥तिरुच्यते स्वभावो यः स पुनराहारौषधद्रव्याणां स्वाभाविको गुर्वादिगुणयोगः तद्यथा माषमुद्गयोः शूकरैणयोश्च 1।22। करणं पुनः स्वाभाविकानां द्रव्याणामभिसंस्कारः। संस्कारो हि गुणान्तराधानमुच्यते। ते गुणास्तोयाग्निसन्निकर्षशौचमन्थनदेशकालवासनभावनादिभिः कालप्रकर्षभाजनादिभिश्चाधीयन्ते 2।22। संयोगः पुनर्द्वयोर्बहूनां वा द्रव्याणां संहतीभावः स विशेषमारभते यं पुनर्नैकैकशो द्रव्याण्यारभन्ते तद्यथा- मधुसर्पिषोः मधुमत्स्यपयसां च संयोगः 3।22। राशिस्तु सर्वग्रहपरिग्रहौ मात्रामात्रफलविनिश्चयार्थः। तत्र सर्वस्याहारस्य प्रमाणग्रहणमेकपिण्डेन सर्वग्रहः परिग्रहः पुनः प्रमाणग्रहणमेकैकश्येनाहारद्रव्याणाम। सर्वस्य हि ग्रहः सर्वग्रहः सर्वतश्च ग्रहः परिग्रह उच्यते 4।22। देशः पुनः स्थानं स द्रव्याणामुत्पत्तिप्रचारौ देशसात्म्यं चाचष्टे 5।22। कालो हि नित्यगश्चावस्थिकश्च तत्रावस्थिको विकारमपेक्षते नित्यगस्तु र̥तुसात्म्यापेक्षः 6।22। उपयोगसंस्था तूपयोगनियमः स जीर्णलक्षणापेक्षः 7।22। उपयोक्ता पुनर्यस्तमाहारमुपयुङ्क्ते यदायत्तमोकसात्म्यम। इत्यष्टावाहारविधिविशेषायतनानि व्याख्यातानि भवन्ति

tatra prakr̥tirucyatē svabhāvō yaḥ sa punarāhārauṣadhadravyāṇāṁ svābhāvikō gurvādiguṇayōgaḥ tadyathā māṣamudgayōḥ śūkaraiṇayōśca 1|22| karaṇaṁ punaḥ svābhāvikānāṁ dravyāṇāmabhisaṁskāraḥ| saṁskārō hi guṇāntarādhānamucyatē| tē guṇāstōyāgnisannikarṣaśaucamanthanadēśakālavāsanabhāvanādibhiḥ kālaprakarṣabhājanādibhiścādhīyantē 2|22| saṁyōgaḥ punardvayōrbahūnāṁ vā dravyāṇāṁ saṁhatībhāvaḥ sa viśēṣamārabhatē yaṁ punarnaikaikaśō dravyāṇyārabhantē tadyathā- madhusarpiṣōḥ madhumatsyapayasāṁ ca saṁyōgaḥ 3|22| rāśistu sarvagrahaparigrahau mātrāmātraphalaviniścayārthaḥ| tatra sarvasyāhārasya pramāṇagrahaṇamēkapiṇḍēna sarvagrahaḥ parigrahaḥ punaḥ pramāṇagrahaṇamēkaikaśyēnāhāradravyāṇām| sarvasya hi grahaḥ sarvagrahaḥ sarvataśca grahaḥ parigraha ucyatē 4|22| dēśaḥ punaḥ sthānaṁ sa dravyāṇāmutpattipracārau dēśasātmyaṁ cācaṣṭē 5|22| kālō hi nityagaścāvasthikaśca tatrāvasthikō vikāramapēkṣatē nityagastu r̥tusātmyāpēkṣaḥ 6|22| upayōgasaṁsthā tūpayōganiyamaḥ sa jīrṇalakṣaṇāpēkṣaḥ 7|22| upayōktā punaryastamāhāramupayuṅktē yadāyattamōkasātmyam| ityaṣṭāvāhāravidhiviśēṣāyatanāni vyākhyātāni bhavanti