Sanskrit Original

ऽपञ्चाशन्महाकषायाऽ इति यदुक्तं तदनुव्याख्यास्यामः तद्यथा- जीवनीयो ब्र̥ंहणीयो लेखनीयो भेदनीयः सन्धानीयो दीपनीय इति षट्कः कषायवर्गः बल्यो वर्ण्यः कण्ठ्यो ह्र̥द्य इति चतुष्कः कषायवर्गः त्र̥प्तिघ्नोऽर्शोघ्नः कुष्ठघ्नः कण्डूघ्नः क्रिमिघ्नो विषघ्न इति षट्कः कषायवर्गः स्तन्यजननः स्तन्यशोधनः शुक्रजननः शुक्रशोधन इति चतुष्कः कषायवर्गः स्नेहोपगः स्वेदोपगो वमनोपगो विरेचनोपग आस्थापनोपगोऽनुवासनोपगः शिरोविरेचनोपग इति सप्तकः कषायवर्गः छर्दिनिग्रहणस्त्र̥ष्णानिग्रहणो हिक्कानिग्रहण इति त्रिकः कषायवर्गः पुरीषसङ्ग्रहणीयः पुरीषविरजनीयो मूत्रसङ्ग्रहणीयो मूत्रविरजनीयो मूत्रविरेचनीय इति पञ्चकः कषायवर्गः कासहरः श्वासहरः शोथहरो ज्वरहरः श्रमहर इति पञ्चकः कषायवर्गः दाहप्रशमनः शीतप्रशमन उदर्दप्रशमनोऽङ्गमर्दप्रशमनः शूलप्रशमन इति पञ्चकः कषायवर्गः शोणितस्थापनो वेदनास्थापनः सञ्ज्ञास्थापनः प्रजास्थापनो वयःस्थापन इति पञ्चकः कषायवर्गः इति पञ्चाशन्महाकषाया महतां च कषायाणां लक्षणोदाहरणार्थं व्याख्याता भवन्ति। तेषामेकैकस्मिन महाकषाये दश दशावयविकान कषायाननुव्याख्यास्यामः तान्येव पञ्च कषायशतानि भवन्ति

'pañcāśanmahākaṣāyā' iti yaduktaṁ tadanuvyākhyāsyāmaḥ tadyathā- jīvanīyō br̥ṁhaṇīyō lēkhanīyō bhēdanīyaḥ sandhānīyō dīpanīya iti ṣaṭkaḥ kaṣāyavargaḥ balyō varṇyaḥ kaṇṭhyō hr̥dya iti catuṣkaḥ kaṣāyavargaḥ tr̥ptighnō'rśōghnaḥ kuṣṭhaghnaḥ kaṇḍūghnaḥ krimighnō viṣaghna iti ṣaṭkaḥ kaṣāyavargaḥ stanyajananaḥ stanyaśōdhanaḥ śukrajananaḥ śukraśōdhana iti catuṣkaḥ kaṣāyavargaḥ snēhōpagaḥ svēdōpagō vamanōpagō virēcanōpaga āsthāpanōpagō'nuvāsanōpagaḥ śirōvirēcanōpaga iti saptakaḥ kaṣāyavargaḥ chardinigrahaṇastr̥ṣṇānigrahaṇō hikkānigrahaṇa iti trikaḥ kaṣāyavargaḥ purīṣasaṅgrahaṇīyaḥ purīṣavirajanīyō mūtrasaṅgrahaṇīyō mūtravirajanīyō mūtravirēcanīya iti pañcakaḥ kaṣāyavargaḥ kāsaharaḥ śvāsaharaḥ śōthaharō jvaraharaḥ śramahara iti pañcakaḥ kaṣāyavargaḥ dāhapraśamanaḥ śītapraśamana udardapraśamanō'ṅgamardapraśamanaḥ śūlapraśamana iti pañcakaḥ kaṣāyavargaḥ śōṇitasthāpanō vēdanāsthāpanaḥ sañjñāsthāpanaḥ prajāsthāpanō vayaḥsthāpana iti pañcakaḥ kaṣāyavargaḥ iti pañcāśanmahākaṣāyā mahatāṁ ca kaṣāyāṇāṁ lakṣaṇōdāharaṇārthaṁ vyākhyātā bhavanti| tēṣāmēkaikasmin mahākaṣāyē daśa daśāvayavikān kaṣāyānanuvyākhyāsyāmaḥ tānyēva pañca kaṣāyaśatāni bhavanti