Sanskrit Original

नेति भगवानात्रेयः- सर्वानेव मत्स्यान्न पयसा सहाभ्यवहरेद्विशेषतस्तु चिलिचिमं स हि महाभिष्यन्दित्वात स्थूललक्षणतरानेतान व्याधीनुपजनयत्यामविषमुदीरयति च। ग्राम्यानूपौदकपिशितानि च मधुतिलगुडपयोमाषमूलकबिसैर्विरूढधान्यैर्वा नैकध्यमद्यात तन्मूलं हि बाधिर्यान्ध्यवेपथुजाड्यकलमूकतामैण्मिण्यमथवा मरणमाप्नोति। न पौष्करं रोहिणीकं शाकं कपोतान वा सर्षपतैलभ्रष्टान्मधुपयोभ्यां सहाभ्यवहरेत तन्मूलं हि शोणिताभिष्यन्दधमनीप्रवितिचयापस्मारशङ्खकगलगण्डरोहिणीनामन्यतमं प्राप्नोत्यथवा मरणमिति। न मूलकलशुनक्र̥ष्णगन्धार्जकसुमुखसुरसादीनि भक्षयित्वा पयः सेव्यं कुष्ठाबाधभयात। न जातुकशाकं न निकुचं पक्वं मधुपयोभ्यां सहोपयोज्यम एतद्धि मरणायाथवा बलवर्णतेजोवीर्योपरोधायालघुव्याधये षाण्ढ्याय चेति। तदेव निकुचं पक्वं न माषसूपगुडसर्पिर्भिः सहोपयोज्यं वैरोधिकत्वात। तथाऽऽम्राम्रातकमातुलुङ्गनिकुचकरमर्दमोचदन्तशठबदरकोशाम्रभव्यजाम्बवकपित्थतिन्तिडीक- पारावताक्षोडपनसनालिकेरदाडिमामलकान्येवम्प्रकाराणि चान्यानि द्रव्याणि सर्वं चाम्लं द्रवमद्रवं च पयसा सह विरुद्धम। तथा कङ्गुवनकमकुष्ठककुलत्थमाषनिष्पावाः पयसा सह विरुद्धाः। पद्मोत्तरिकाशाकं शार्करो मैरेयो मधु च सहोपयुक्तं विरुद्धं वातं चातिकोपयति। हारिद्रकः सर्षपतैलभ्र̥ष्टो विरुद्धः पित्तं चातिकोपयति। पायसो मन्थानुपानो विरुद्धः श्लेष्माणं चातिकोपयति। उपोदिका तिलकल्कसिद्धा हेतुरतीसारस्य। बलाका वारुण्या सह कुल्माषैरपि विरुद्धा सैव शूकरवसापरिभ्र̥ष्टा सद्यो व्यापादयति। मयूरमांसमेरण्डसीसकावसक्तमेरण्डाग्निप्लुष्टमेरण्डतैलयुक्तं सद्यो व्यापादयति। हारिद्रकमांसं हारिद्रसीसकावसक्तं हारिद्राग्निप्लुष्टं सद्यो व्यापादयति तदेव भस्मपांशुपरिध्वस्तं सक्षौद्रं सद्यो मरणाय। मत्स्यनिस्तालनसिद्धाः पिप्पल्यस्तथा काकमाची मधु च मरणाय। मधु चोष्णमुष्णार्तस्य च मधु मरणाय। मधुसर्पिषी समघ्र̥ते मधु वारि चान्तरिक्षं समघ्र̥तं मधु पुष्करबीजं मधु पीत्वोष्णोदकं भल्लातकोष्णोदकं तक्रसिद्धः कम्पिल्लकः पर्युषिता काकमाची अङ्गारशूल्यो भासश्चेति विरुद्धानि। इत्येतद्यथाप्रश्नमभिनिर्दिष्टं भवतीति

nēti bhagavānātrēyaḥ- sarvānēva matsyānna payasā sahābhyavaharēdviśēṣatastu cilicimaṁ sa hi mahābhiṣyanditvāt sthūlalakṣaṇatarānētān vyādhīnupajanayatyāmaviṣamudīrayati ca| grāmyānūpaudakapiśitāni ca madhutilaguḍapayōmāṣamūlakabisairvirūḍhadhānyairvā naikadhyamadyāt tanmūlaṁ hi bādhiryāndhyavēpathujāḍyakalamūkatāmaiṇmiṇyamathavā maraṇamāpnōti| na pauṣkaraṁ rōhiṇīkaṁ śākaṁ kapōtān vā sarṣapatailabhraṣṭānmadhupayōbhyāṁ sahābhyavaharēt tanmūlaṁ hi śōṇitābhiṣyandadhamanīpraviticayāpasmāraśaṅkhakagalagaṇḍarōhiṇīnāmanyatamaṁ prāpnōtyathavā maraṇamiti| na mūlakalaśunakr̥ṣṇagandhārjakasumukhasurasādīni bhakṣayitvā payaḥ sēvyaṁ kuṣṭhābādhabhayāt| na jātukaśākaṁ na nikucaṁ pakvaṁ madhupayōbhyāṁ sahōpayōjyam ētaddhi maraṇāyāthavā balavarṇatējōvīryōparōdhāyālaghuvyādhayē ṣāṇḍhyāya cēti| tadēva nikucaṁ pakvaṁ na māṣasūpaguḍasarpirbhiḥ sahōpayōjyaṁ vairōdhikatvāt| tathā''mrāmrātakamātuluṅganikucakaramardamōcadantaśaṭhabadarakōśāmrabhavyajāmbavakapitthatintiḍīka- pārāvatākṣōḍapanasanālikēradāḍimāmalakānyēvamprakārāṇi cānyāni dravyāṇi sarvaṁ cāmlaṁ dravamadravaṁ ca payasā saha viruddham| tathā kaṅguvanakamakuṣṭhakakulatthamāṣaniṣpāvāḥ payasā saha viruddhāḥ| padmōttarikāśākaṁ śārkarō mairēyō madhu ca sahōpayuktaṁ viruddhaṁ vātaṁ cātikōpayati| hāridrakaḥ sarṣapatailabhr̥ṣṭō viruddhaḥ pittaṁ cātikōpayati| pāyasō manthānupānō viruddhaḥ ślēṣmāṇaṁ cātikōpayati| upōdikā tilakalkasiddhā hēturatīsārasya| balākā vāruṇyā saha kulmāṣairapi viruddhā saiva śūkaravasāparibhr̥ṣṭā sadyō vyāpādayati| mayūramāṁsamēraṇḍasīsakāvasaktamēraṇḍāgnipluṣṭamēraṇḍatailayuktaṁ sadyō vyāpādayati| hāridrakamāṁsaṁ hāridrasīsakāvasaktaṁ hāridrāgnipluṣṭaṁ sadyō vyāpādayati tadēva bhasmapāṁśuparidhvastaṁ sakṣaudraṁ sadyō maraṇāya| matsyanistālanasiddhāḥ pippalyastathā kākamācī madhu ca maraṇāya| madhu cōṣṇamuṣṇārtasya ca madhu maraṇāya| madhusarpiṣī samaghr̥tē madhu vāri cāntarikṣaṁ samaghr̥taṁ madhu puṣkarabījaṁ madhu pītvōṣṇōdakaṁ bhallātakōṣṇōdakaṁ takrasiddhaḥ kampillakaḥ paryuṣitā kākamācī aṅgāraśūlyō bhāsaścēti viruddhāni| ityētadyathāpraśnamabhinirdiṣṭaṁ bhavatīti