Sanskrit Original

तमुवाच भगवानात्रेयः- धान्यफलमूलसारपुष्पकाण्डपत्रत्वचो भवन्त्यासवयोनयोऽग्निवेश सङ्ग्रहेणाष्टौ शर्करानवमीकाः। तास्वेव द्रव्यसंयोगकरणतोऽपरिसङ्ख्येयासु यथापथ्यतमानामासवानां चतुरशीतिं निबोध। तद्यथा- सुरासौवीरतुषोदकमैरेयमेदकधान्याम्लाः षड धान्यासवा भवन्ति म्र̥द्वीकाखर्जूरकाश्मर्यधन्वनराजादनत्र̥णशून्यपरूषकाभयामलकम्र̥गलिण्डिकाजाम्बवकपित्थ- कुवलबदरकर्कन्धुपीलुप्रियालपनसन्यग्रोधाश्वत्थप्लक्षकपीतनोदुम्बराजमोदश्र̥ङ्गाटकशाङ्खिनीफलासवाः षड्विंशतिर्भवन्ति विदारिगन्धाश्वगन्धाक्र̥ष्णगन्धाशतावरीश्यामात्रिव्र̥द्दन्तीद्रवन्तीबिल्वोरुबूकचित्रकमूलैरेकादश मूलासवा भवन्ति शालप्रियकाश्वकर्णचन्दनस्यन्दनखदिरकदरसप्तपर्णार्जुनासनारिमेदतिन्दुककिणिहीशमी- शुक्तिशिंशपाशिरीषवञ्जलधन्वनमधूकैः सारासवा विंशतिर्भवन्ति पद्मोत्पलनलिकुमुदसौगन्धिकपुण्डरीकशतपत्रमधूकप्रियङ्गुधातकीपुष्पैर्दश पुष्पासवा भवन्ति इक्षुकाण्डेक्ष्विक्षुवालिकापुण्ड्रकचतुर्थाः काण्डासवा भवन्ति पटोलताडकपत्रासवौ द्वौ भवतः तिल्वकलोध्रैलवालुकक्रमुकचतुर्थास्त्वगासवा भवन्ति शर्करासव एक एवेति। एवमेषामासवानां चतुरशीतिः परस्परेणासंस्र̥ष्टानामासवद्रव्याणामुपनिर्दिष्टा भवति। एषामासवानामासुतत्वादासवसञ्ज्ञा। द्रव्यसंयोगविभागविस्तारस्त्वेषां बहुविधकल्पः संस्कारश्च। यथास्वं संयोगसंस्कारसंस्क्र̥ता ह्यासवाः स्वं कर्म कुर्वन्ति। संयोगसंस्कारदेशकालमात्रादयश्च भावास्तेषां तेषामासवानां ते ते समुपदिश्यन्ते तत्तत्कार्यमभिसमीक्ष्येति

tamuvāca bhagavānātrēyaḥ- dhānyaphalamūlasārapuṣpakāṇḍapatratvacō bhavantyāsavayōnayō'gnivēśa saṅgrahēṇāṣṭau śarkarānavamīkāḥ| tāsvēva dravyasaṁyōgakaraṇatō'parisaṅkhyēyāsu yathāpathyatamānāmāsavānāṁ caturaśītiṁ nibōdha| tadyathā- surāsauvīratuṣōdakamairēyamēdakadhānyāmlāḥ ṣaḍ dhānyāsavā bhavanti mr̥dvīkākharjūrakāśmaryadhanvanarājādanatr̥ṇaśūnyaparūṣakābhayāmalakamr̥galiṇḍikājāmbavakapittha- kuvalabadarakarkandhupīlupriyālapanasanyagrōdhāśvatthaplakṣakapītanōdumbarājamōdaśr̥ṅgāṭakaśāṅkhinīphalāsavāḥ ṣaḍviṁśatirbhavanti vidārigandhāśvagandhākr̥ṣṇagandhāśatāvarīśyāmātrivr̥ddantīdravantībilvōrubūkacitrakamūlairēkādaśa mūlāsavā bhavanti śālapriyakāśvakarṇacandanasyandanakhadirakadarasaptaparṇārjunāsanārimēdatindukakiṇihīśamī- śuktiśiṁśapāśirīṣavañjaladhanvanamadhūkaiḥ sārāsavā viṁśatirbhavanti padmōtpalanalikumudasaugandhikapuṇḍarīkaśatapatramadhūkapriyaṅgudhātakīpuṣpairdaśa puṣpāsavā bhavanti ikṣukāṇḍēkṣvikṣuvālikāpuṇḍrakacaturthāḥ kāṇḍāsavā bhavanti paṭōlatāḍakapatrāsavau dvau bhavataḥ tilvakalōdhrailavālukakramukacaturthāstvagāsavā bhavanti śarkarāsava ēka ēvēti| ēvamēṣāmāsavānāṁ caturaśītiḥ parasparēṇāsaṁsr̥ṣṭānāmāsavadravyāṇāmupanirdiṣṭā bhavati| ēṣāmāsavānāmāsutatvādāsavasañjñā| dravyasaṁyōgavibhāgavistārastvēṣāṁ bahuvidhakalpaḥ saṁskāraśca| yathāsvaṁ saṁyōgasaṁskārasaṁskr̥tā hyāsavāḥ svaṁ karma kurvanti| saṁyōgasaṁskāradēśakālamātrādayaśca bhāvāstēṣāṁ tēṣāmāsavānāṁ tē tē samupadiśyantē tattatkāryamabhisamīkṣyēti