🚧This site is under construction — data is currently being added and may be incomplete or change.🚧
🕉

Sanatan Dharma

सनातन धर्म — Hindu Scripture Knowledge Base

Sutrasthana 21 Verse 4

NIIMH / CCRAS e-Charaka · Sutrasthana 21 - Aṣṭauninditīyōādhyāyaḥ · Verse 4

ayurvedacharaka-samhitasutrasthana

Sanskrit Original

तत्रातिस्थूलक्र̥शयोर्भूय एवापरे निन्दितविशेषा भवन्ति। अतिस्थूलस्य तावदायुषो ह्रासो जवोपरोधः क्र̥च्छ्रव्यवायता दौर्बल्यं दौर्गन्ध्यं स्वेदाबाधः क्षुदतिमात्रं पिपासातियोगश्चेति भवन्त्यष्टौ दोषाः। तदतिस्थौल्यमतिसम्पूरणाद्गुरुमधुरशीतस्निग्धोपयोगादव्यायामादव्यवायाद्दिवास्वप्नाद्धर्षनित्यत्वाद- चिन्तनाद्बीजस्वभावाच्चोपजायते। तस्य ह्यतिमात्रमेदस्विनो मेद एवोपचीयते न तथेतरे धातवः तस्मादस्यायुषो ह्रासः शैथिल्यात सौकुमार्याद्गुरुत्वाच्च मेदसो जवोपरोधः शुक्राबहुत्वान्मेदसाऽऽव्र̥तमार्गत्वाच्च क्र̥च्छ्रव्यवायता दौर्बल्यमसमत्वाद्धातूनां दौर्गन्ध्यं मेदोदोषान्मेदसः स्वभावात स्वेदनत्वाच्च मेदसः श्लेष्मसंसर्गाद्विष्यन्दित्वाद्बहुत्वाद्गुरुत्वाद्व्यायामासहत्वाच्च स्वेदाबाधः तीक्ष्णाग्नित्वात प्रभूतकोष्ठवायुत्वाच्च क्षुदतिमात्रं पिपासातियोगश्चेति

tatrātisthūlakr̥śayōrbhūya ēvāparē ninditaviśēṣā bhavanti| atisthūlasya tāvadāyuṣō hrāsō javōparōdhaḥ kr̥cchravyavāyatā daurbalyaṁ daurgandhyaṁ svēdābādhaḥ kṣudatimātraṁ pipāsātiyōgaścēti bhavantyaṣṭau dōṣāḥ| tadatisthaulyamatisampūraṇādgurumadhuraśītasnigdhōpayōgādavyāyāmādavyavāyāddivāsvapnāddharṣanityatvāda- cintanādbījasvabhāvāccōpajāyatē| tasya hyatimātramēdasvinō mēda ēvōpacīyatē na tathētarē dhātavaḥ tasmādasyāyuṣō hrāsaḥ śaithilyāt saukumāryādgurutvācca mēdasō javōparōdhaḥ śukrābahutvānmēdasā''vr̥tamārgatvācca kr̥cchravyavāyatā daurbalyamasamatvāddhātūnāṁ daurgandhyaṁ mēdōdōṣānmēdasaḥ svabhāvāt svēdanatvācca mēdasaḥ ślēṣmasaṁsargādviṣyanditvādbahutvādgurutvādvyāyāmāsahatvācca svēdābādhaḥ tīkṣṇāgnitvāt prabhūtakōṣṭhavāyutvācca kṣudatimātraṁ pipāsātiyōgaścēti

No translation available yet.