Sanskrit Original

अयं त्वत्र विशेषः- शीतरूक्षलघुविशदश्रमोपवासातिकर्शनक्षपणादिभिर्वायुः प्रकुपितस्त्वङ्मांसशोणितादीन्यभिभूय शोफं जनयति स क्षिप्रोत्थानप्रशमो भवति तथा श्यामारुणवर्णः प्रक्र̥तिवर्णो वा चलः स्पन्दनः खरपरुषभिन्नत्वग्रोमा छिद्यत इव भिद्यत इव पीड्यत इव सूचीभिरिव तुद्यते पिपीलिकाभिरिव संस्र̥प्यते सर्षपकल्कावलिप्त इव चिमिचिमायते सङ्कुच्यत आयम्यत इवेति वातशोथः 1 उष्णतीक्ष्णकटुकक्षारलवणाम्लाजीर्णभोजनैरग्न्यातपप्रतापैश्च पित्तं प्रकुपितं त्वङ्मांसशोणितान्यभिभूय शोथं जनयति स क्षिप्रोत्थानप्रशमो भवति क्र̥ष्णपीतनीलताम्रावभास उष्णो म्र̥दुः कपिलताम्ररोमा उष्यते दूयते धूप्यते ऊष्मायते स्विद्यते क्लिद्यते न च स्पर्शमुष्णं च सुषूयत इति पित्तशोथः 2 गुरुमधुरशीतस्निग्धैरतिस्वप्नाव्यायामादिभिश्च श्लेष्मा प्रकुपितस्त्वङ्मांसशोणितादीन्यभिभूय शोथं जनयति स क्र̥च्छ्रोत्थानप्रशमो भवति पाण्डुश्वेतावभासो गुरुः स्निग्धः श्लक्ष्णः स्थिरः स्त्यानः शुक्लाग्ररोमा स्पर्शोष्णसहश्चेति श्लेष्मशोथः 3 यथास्वकारणाक्र̥तिसंसर्गाद्द्विदोषजास्त्रयः शोथा भवन्ति यथास्वकारणाक्र̥तिसन्निपातात सान्निपातिक एकः एवं सप्तविधो भेदः

ayaṁ tvatra viśēṣaḥ- śītarūkṣalaghuviśadaśramōpavāsātikarśanakṣapaṇādibhirvāyuḥ prakupitastvaṅmāṁsaśōṇitādīnyabhibhūya śōphaṁ janayati sa kṣiprōtthānapraśamō bhavati tathā śyāmāruṇavarṇaḥ prakr̥tivarṇō vā calaḥ spandanaḥ kharaparuṣabhinnatvagrōmā chidyata iva bhidyata iva pīḍyata iva sūcībhiriva tudyatē pipīlikābhiriva saṁsr̥pyatē sarṣapakalkāvalipta iva cimicimāyatē saṅkucyata āyamyata ivēti vātaśōthaḥ 1 uṣṇatīkṣṇakaṭukakṣāralavaṇāmlājīrṇabhōjanairagnyātapapratāpaiśca pittaṁ prakupitaṁ tvaṅmāṁsaśōṇitānyabhibhūya śōthaṁ janayati sa kṣiprōtthānapraśamō bhavati kr̥ṣṇapītanīlatāmrāvabhāsa uṣṇō mr̥duḥ kapilatāmrarōmā uṣyatē dūyatē dhūpyatē ūṣmāyatē svidyatē klidyatē na ca sparśamuṣṇaṁ ca suṣūyata iti pittaśōthaḥ 2 gurumadhuraśītasnigdhairatisvapnāvyāyāmādibhiśca ślēṣmā prakupitastvaṅmāṁsaśōṇitādīnyabhibhūya śōthaṁ janayati sa kr̥cchrōtthānapraśamō bhavati pāṇḍuśvētāvabhāsō guruḥ snigdhaḥ ślakṣṇaḥ sthiraḥ styānaḥ śuklāgrarōmā sparśōṣṇasahaścēti ślēṣmaśōthaḥ 3 yathāsvakāraṇākr̥tisaṁsargāddvidōṣajāstrayaḥ śōthā bhavanti yathāsvakāraṇākr̥tisannipātāt sānnipātika ēkaḥ ēvaṁ saptavidhō bhēdaḥ