🚧This site is under construction — data is currently being added and may be incomplete or change.🚧
🕉

Sanatan Dharma

सनातन धर्म — Hindu Scripture Knowledge Base

Sutrasthana 14 Verse 46

NIIMH / CCRAS e-Charaka · Sutrasthana 14 - Svēdādhyāyaḥ · Verse 46

ayurvedacharaka-samhitasutrasthana

Sanskrit Original

अथ जेन्ताकं चिकीर्षुर्भूमिं परीक्षेत- तत्र पूर्वस्यां दिश्युत्तरस्यां वा गुणवति प्रशस्ते भूमिभागे क्र̥ष्णमधुरम्र̥त्तिके सुवर्णम्र̥त्तिके वा परीवापपुष्करिण्यादीनां जलाशयानामन्यतमस्य कूले दक्षिणे पश्चिमे वा सूपतीर्थे समसुविभक्तभूमिभागे सप्ताष्टौ वाऽरत्नीरुपक्रम्योदकात प्राङ्मुखमुदङ्मुखं वाऽभिमुखतीर्थं कूटागारं कारयेत उत्सेधविस्तारतः परमरत्नीः षोडश समन्तात सुव्र̥त्तं म्र̥त्कर्मसम्पन्नमनेकवातायनम अस्य कूटागारस्यान्तः समन्ततो भित्तिमरत्निविस्तारोत्सेधां पिण्डिकां कारयेदाकपाटात मध्ये चास्य कूटागारस्य चतुष्किष्कुमात्रं पुरुषप्रमाणं म्र̥न्मयं कन्दुसंस्थानं बहुसूक्ष्मच्छिद्रमङ्गारकोष्ठकस्तम्भं सपिधानं कारयेत तं च खादिराणामाश्वकर्णादीनां वा काष्ठानां पूरयित्वा प्रदीपयेत स यदा जानीयात साधु दग्धानि काष्ठानि गतधूमान्यवतप्तं च केवलमग्निना तदग्निग्र̥हं स्वेदयोग्येन चोष्मणा युक्तमिति तत्रैनं पुरुषं वातहराभ्यक्तगात्रं वस्त्रावच्छन्नं प्रवेशयेत प्रवेशयंश्चैनमनुशिष्यात- सौम्य प्रविश कल्याणायारोग्याय चेति प्रविश्य चैनां पिण्डिकामधिरुह्य पार्श्वापरपार्श्वाभ्यां यथासुखं शयीथाः न च त्वया स्वेदमूर्च्छापरीतेनापि सता पिण्डिकैषा विमोक्तव्याऽऽप्राणोच्छ्वासात भ्रश्यमानो ह्यतः पिण्डिवकावकाशाद्द्वारमनधिगच्छन स्वेदमूर्च्छापरीततया सद्यः प्राणाञ्जह्याः तस्मात पिण्डिकामेनां न कथञ्चन मुञ्चेथाः त्वं यदा जानीयाः- विगताभिष्यन्दमात्मानं सम्यक्प्रस्रुतस्वेदपिच्छं सर्वस्रोतोविमुक्तं लघूभूतमपगतविबन्धस्तम्भसुप्तिवेदनागौरवमिति ततस्तां पिण्डिकामनुसरन द्वारं प्रपद्येथाः निष्क्रम्य च न सहसा चक्षुषोः परिपालनार्थं शीतोदकमुपस्प्र̥शेथाः अपगतसन्तापक्लमस्तु मुहूर्तात सुखोष्णेन वारिणा यथान्यायं परिषिक्तोऽश्नीयाः इति जेन्ताकस्वेदः

atha jēntākaṁ cikīrṣurbhūmiṁ parīkṣēta- tatra pūrvasyāṁ diśyuttarasyāṁ vā guṇavati praśastē bhūmibhāgē kr̥ṣṇamadhuramr̥ttikē suvarṇamr̥ttikē vā parīvāpapuṣkariṇyādīnāṁ jalāśayānāmanyatamasya kūlē dakṣiṇē paścimē vā sūpatīrthē samasuvibhaktabhūmibhāgē saptāṣṭau vā'ratnīrupakramyōdakāt prāṅmukhamudaṅmukhaṁ vā'bhimukhatīrthaṁ kūṭāgāraṁ kārayēt utsēdhavistārataḥ paramaratnīḥ ṣōḍaśa samantāt suvr̥ttaṁ mr̥tkarmasampannamanēkavātāyanam asya kūṭāgārasyāntaḥ samantatō bhittimaratnivistārōtsēdhāṁ piṇḍikāṁ kārayēdākapāṭāt madhyē cāsya kūṭāgārasya catuṣkiṣkumātraṁ puruṣapramāṇaṁ mr̥nmayaṁ kandusaṁsthānaṁ bahusūkṣmacchidramaṅgārakōṣṭhakastambhaṁ sapidhānaṁ kārayēt taṁ ca khādirāṇāmāśvakarṇādīnāṁ vā kāṣṭhānāṁ pūrayitvā pradīpayēt sa yadā jānīyāt sādhu dagdhāni kāṣṭhāni gatadhūmānyavataptaṁ ca kēvalamagninā tadagnigr̥haṁ svēdayōgyēna cōṣmaṇā yuktamiti tatrainaṁ puruṣaṁ vātaharābhyaktagātraṁ vastrāvacchannaṁ pravēśayēt pravēśayaṁścainamanuśiṣyāt- saumya praviśa kalyāṇāyārōgyāya cēti praviśya caināṁ piṇḍikāmadhiruhya pārśvāparapārśvābhyāṁ yathāsukhaṁ śayīthāḥ na ca tvayā svēdamūrcchāparītēnāpi satā piṇḍikaiṣā vimōktavyā''prāṇōcchvāsāt bhraśyamānō hyataḥ piṇḍivakāvakāśāddvāramanadhigacchan svēdamūrcchāparītatayā sadyaḥ prāṇāñjahyāḥ tasmāt piṇḍikāmēnāṁ na kathañcana muñcēthāḥ tvaṁ yadā jānīyāḥ- vigatābhiṣyandamātmānaṁ samyakprasrutasvēdapicchaṁ sarvasrōtōvimuktaṁ laghūbhūtamapagatavibandhastambhasuptivēdanāgauravamiti tatastāṁ piṇḍikāmanusaran dvāraṁ prapadyēthāḥ niṣkramya ca na sahasā cakṣuṣōḥ paripālanārthaṁ śītōdakamupaspr̥śēthāḥ apagatasantāpaklamastu muhūrtāt sukhōṣṇēna vāriṇā yathānyāyaṁ pariṣiktō'śnīyāḥ iti jēntākasvēdaḥ

No translation available yet.