तदुक्तमतिकायस्यबलिनोबाहुशालिनः । कुम्भकर्णस्यवचनंश्रुत्वोवाचमहोदरः ।।

taduktamatikāyasyabalinōbāhuśālinaḥ . kumbhakarṇasyavacanaṅśrutvōvācamahōdaraḥ ।।

कुम्भकर्णकुलेजातोधृष्टःप्राकृतदर्शनः । अवलिप्तो न शक्नोषिकृत्यंसर्वत्रवेदितुम् ।।

kumbhakarṇakulējātōdhṛṣṭaḥprākṛtadarśanaḥ . avaliptō na śaknōṣikṛtyaṅsarvatravēditum ।।

स्थानंवृद्धिं च हानि च देशकालविभागवित् । आत्मनश्चपरेषां च बुध्यतेराक्षसर्षभः ।।

sthānaṅvṛddhiṅ ca hāni ca dēśakālavibhāgavit . ātmanaścaparēṣāṅ ca budhyatērākṣasarṣabhaḥ ।।

यत्तुशक्यंबलवताकर्तुंप्राकृतबुद्धिना । अनुपासितवृद्धेनकःकुर्यात्तादृशंनरः ।।

yattuśakyaṅbalavatākartuṅprākṛtabuddhinā . anupāsitavṛddhēnakaḥkuryāttādṛśaṅnaraḥ ।।

यांस्तुधर्मार्थकामांस्त्वंब्रवीषिपृथगाश्रयान् । अवबोद्धुंस्वभावेतान्नहिलक्षणमस्तितान् ।।

yāṅstudharmārthakāmāṅstvaṅbravīṣipṛthagāśrayān . avabōddhuṅsvabhāvētānnahilakṣaṇamastitān ।।

कर्मचैवहिसर्वेषांकारणानांप्रयोजकम् । श्रेयःपापीयसांचात्रफलंभवतिकर्मणाम् ।।

karmacaivahisarvēṣāṅkāraṇānāṅprayōjakam . śrēyaḥpāpīyasāṅcātraphalaṅbhavatikarmaṇām ।।

निश्श्रेयसफलावेवधर्मार्थावितरावपि । अधर्मानर्थयोःप्राप्तिःफलं च प्रत्यवायिकम् ।।

niśśrēyasaphalāvēvadharmārthāvitarāvapi . adharmānarthayōḥprāptiḥphalaṅ ca pratyavāyikam ।।

ऐहलौकिकपारक्यंकर्मपुम्भिर्निषेव्यते । कर्माण्यपितुकल्यानिलभतेकाममास्थितः ।।

aihalaukikapārakyaṅkarmapumbhirniṣēvyatē . karmāṇyapitukalyānilabhatēkāmamāsthitaḥ ।।

तत्रक्लुप्तमिदंराज्ञाहृदिकार्यंमतं च नः । शत्रौहिसाहसंयत्स्यात्किमिवात्रापनीयते ।।

tatrakluptamidaṅrājñāhṛdikāryaṅmataṅ ca naḥ . śatrauhisāhasaṅyatsyātkimivātrāpanīyatē ।।

एकस्यैवाभियानेतुहेतुर्यःकथितस्त्वया । तत्राप्यनुपपन्नंतेवक्ष्यामियदसाधु च ।।

ēkasyaivābhiyānētuhēturyaḥkathitastvayā . tatrāpyanupapannaṅtēvakṣyāmiyadasādhu ca ।।

येनपूर्वंजनस्थानेबहवोऽतिबलाहताः । राक्षसाराघवंतंत्वंकथमेकोजयिष्यसि ।।

yēnapūrvaṅjanasthānēbahavō.tibalāhatāḥ . rākṣasārāghavaṅtaṅtvaṅkathamēkōjayiṣyasi ।।

येपुरानिर्जितास्तेनजनस्थानेमहौजसः । राक्षसांस्तान्पुरेसर्वान्भीतानद्यापिपश्यसि ।।

yēpurānirjitāstēnajanasthānēmahaujasaḥ . rākṣasāṅstānpurēsarvānbhītānadyāpipaśyasi ।।

तंसिंहमिवसङ्क्रुद्धंरामंदशरथात्मजम् । सर्पंसुप्तमिवबुद्ध्यप्रबोधयितुमिच्छसि ।।

taṅsiṅhamivasaṅkruddhaṅrāmaṅdaśarathātmajam . sarpaṅsuptamivabuddhyaprabōdhayitumicchasi ।।

ज्वलन्तंतेजसानित्यंक्रोधेन च दुरासदम् । कस्तंमृत्युमिवासह्यमासादयितुमर्हति ।।

jvalantaṅtējasānityaṅkrōdhēna ca durāsadam . kastaṅmṛtyumivāsahyamāsādayitumarhati ।।

संशयस्थमिदंसर्वंशत्रोःप्रतिसमासने । एकस्यगमनंतत्र न हिमेरोचतेभृशम् ।।

saṅśayasthamidaṅsarvaṅśatrōḥpratisamāsanē . ēkasyagamanaṅtatra na himērōcatēbhṛśam ।।

हीनार्थस्तुसमृद्धार्थंकोरिपुंप्राकृतंयथा । निश्चित्यजीवितत्यागेवशमानेतुमिच्छति ।।

hīnārthastusamṛddhārthaṅkōripuṅprākṛtaṅyathā . niścityajīvitatyāgēvaśamānētumicchati ।।

यस्यनास्तिमनुष्येषुसदृशोराक्षसोत्तम । कथमाशंससेयोद्धुंतुल्येनेन्द्रविवस्वतोः ।।

yasyanāstimanuṣyēṣusadṛśōrākṣasōttama . kathamāśaṅsasēyōddhuṅtulyēnēndravivasvatōḥ ।।

एवमुक्त्वातुसम्रब्दःकुम्भकर्णंमहोदरः । उवाचरक्षसांमध्येरावणंलोकरावणम् ।।

ēvamuktvātusamrabdaḥkumbhakarṇaṅmahōdaraḥ . uvācarakṣasāṅmadhyērāvaṇaṅlōkarāvaṇam ।।

लब्ध्वापुनस्त्वंवैदेहींकिमर्थंसम्प्रजल्पसि । यदीच्छसितदासीतावशगातेभविष्यति ।।

labdhvāpunastvaṅvaidēhīṅkimarthaṅsamprajalpasi . yadīcchasitadāsītāvaśagātēbhaviṣyati ।।

दृष्टःकश्चदुपायोमेसीतोपस्थानकारकः । रुचितश्चेत्स्वयाबुध्याराक्षसेन्द्र तंशृणु ।।

dṛṣṭaḥkaścadupāyōmēsītōpasthānakārakaḥ . rucitaścētsvayābudhyārākṣasēndra taṅśṛṇu ।।

अहंद्विजिह्वस्सम्ह्रादीकुम्भकर्णोवितर्दनः । पञ्चरामवधायैतेनिर्यान्त्वित्यवघोषय ।।

ahaṅdvijihvassamhrādīkumbhakarṇōvitardanaḥ . pañcarāmavadhāyaitēniryāntvityavaghōṣaya ।।

ततोगत्वावयंयुद्धंदास्यामस्तस्ययत्नतः । जेष्यामोयदितेशत्रून्नोपायैःकृत्यमस्तिनः ।।

tatōgatvāvayaṅyuddhaṅdāsyāmastasyayatnataḥ . jēṣyāmōyaditēśatrūnnōpāyaiḥkṛtyamastinaḥ ।।

अथजीवतिनश्शत्रुर्वयं च कृतसम्युगाः । ततस्तदभिपत्स्यामोमनसायत्समीक्षितम् ।।

athajīvatinaśśatrurvayaṅ ca kṛtasamyugāḥ . tatastadabhipatsyāmōmanasāyatsamīkṣitam ।।

वयंयुद्धादिहेष्यामोरुधिरेणसमुक्षिताः । विदार्यस्वतनुंबाणैरामनामाङ्कितैश्शितैः ।।

vayaṅyuddhādihēṣyāmōrudhirēṇasamukṣitāḥ . vidāryasvatanuṅbāṇairāmanāmāṅkitaiśśitaiḥ ।।

भक्षितोराघवोऽस्माभिर्लक्ष्मणश्चेतिवादिनः । तवपादौग्रहीष्यामस्त्वंनःकामंप्रपूरय ।।

bhakṣitōrāghavō.smābhirlakṣmaṇaścētivādinaḥ . tavapādaugrahīṣyāmastvaṅnaḥkāmaṅprapūraya ।।

ततोऽवघोषयपुरेगजस्कन्धेनपार्थिव । हतोरामस्सहभ्रात्राससैन्यइतिसर्वतः ।।

tatō.vaghōṣayapurēgajaskandhēnapārthiva . hatōrāmassahabhrātrāsasainyaitisarvataḥ ।।

प्रीतोनामततोभूत्वाभृत्यानांत्वमरिन्दम । भोगांश्चपरिवारांश्चकामांश्चवसुदापय ।।

prītōnāmatatōbhūtvābhṛtyānāṅtvamarindama . bhōgāṅścaparivārāṅścakāmāṅścavasudāpaya ।।

ततोमाल्यानिवासांसिवीराणामनुलेपनम् । पेयं च बहुयोधेभ्यस्स्वयं च मुदितःपिब ।।

tatōmālyānivāsāṅsivīrāṇāmanulēpanam . pēyaṅ ca bahuyōdhēbhyassvayaṅ ca muditaḥpiba ।।

ततोऽस्मिन् बहुलीभूतेकौलीनेसर्वतोगते । भक्षितस्ससुहृद्रामोराक्षसैरितिविश्रुते ।।

tatō.smin bahulībhūtēkaulīnēsarvatōgatē . bhakṣitassasuhṛdrāmōrākṣasairitiviśrutē ।।

।। प्रविश्याश्वास्यचापित्वंसीतांरहसिसान्त्वय । धनधान्यैश्चकामैश्चरत्नैश्चानांप्रलोभय ।।

।। praviśyāśvāsyacāpitvaṅsītāṅrahasisāntvaya . dhanadhānyaiścakāmaiścaratnaiścānāṅpralōbhaya ।।

अनयोपधयाराजन् भयशोकानुबन्धया । अकामात्वद्वशंसीतानष्टनाथाभविष्यति ।।

anayōpadhayārājan bhayaśōkānubandhayā . akāmātvadvaśaṅsītānaṣṭanāthābhaviṣyati ।।

ञ्जनीयम्हिभर्तारंविनष्टमवगम्यसा । नैराश्यात् स्त्रीलघुत्वाच्चत्वद्वशंप्रतिपत्स्यते ।।

ñjanīyamhibhartāraṅvinaṣṭamavagamyasā . nairāśyāt strīlaghutvāccatvadvaśaṅpratipatsyatē ।।

सापुरासुखसम्वृद्धासुखार्हादुःखकर्शिता । त्वय्यधीनंसुखंज्ञात्वासर्वथोगमिष्यति ।।

sāpurāsukhasamvṛddhāsukhārhāduḥkhakarśitā . tvayyadhīnaṅsukhaṅjñātvāsarvathōgamiṣyati ।।

एतत्सुनीतंममदर्शनेनरामंहिदृष्टवैभवेदनर्धः । इहैवतेसेत्स्यतिमोत्सुकोभूर्महानयुद्धेनसुखस्यलाभः ।।

ētatsunītaṅmamadarśanēnarāmaṅhidṛṣṭavaibhavēdanardhaḥ . ihaivatēsētsyatimōtsukōbhūrmahānayuddhēnasukhasyalābhaḥ ।।

अदृष्टसैन्योह्यनवाप्तसंशयोरिपूनयुद्धेनजयन् जनाधिप । यशश्चपुण्यं च महन्महीपतेश्रशियं च कीर्तिं च चिरं ।।

adṛṣṭasainyōhyanavāptasaṅśayōripūnayuddhēnajayan janādhipa . yaśaścapuṇyaṅ ca mahanmahīpatēśraśiyaṅ ca kīrtiṅ ca ciraṅ ।।