अथोवाचमहातेजाहरिराजोमहाबलः । किमियंव्यथितासेनामूढवातेवनौर्जले ।।

athōvācamahātējāharirājōmahābalaḥ . kimiyaṅvyathitāsēnāmūḍhavātēvanaurjalē ।।

सुग्रीवस्यवचश्श्रुत्वावालिपुत्रोऽङ्गदोऽब्रवीत् । नत्वंपश्यसिरामंचलक्ष्मणंचमहारथम् ।।

sugrīvasyavacaśśrutvāvāliputrō.ṅgadō.bravīt . natvaṅpaśyasirāmaṅcalakṣmaṇaṅcamahāratham ।।

।। शरजालचितौवीरावुभौदशरथात्मजौ । शरतल्पेमहात्मानौशयानौरुधिरोक्षितौ ।।

।। śarajālacitauvīrāvubhaudaśarathātmajau . śaratalpēmahātmānauśayānaurudhirōkṣitau ।।

अथाब्रवीद्वानरेन्द्रस्सुग्रीवःपुत्रमङ्गदम् । नानिमित्तमिदंमन्येभवितव्यंभयेनतु ।।

athābravīdvānarēndrassugrīvaḥputramaṅgadam . nānimittamidaṅmanyēbhavitavyaṅbhayēnatu ।।

विषण्णवदनाह्येतेत्यक्तप्रहरणादिशः । प्रपलायन्तिहरयस्त्रासादुत्फुल्ललोचनाः ।।

viṣaṇṇavadanāhyētētyaktapraharaṇādiśaḥ . prapalāyantiharayastrāsādutphullalōcanāḥ ।।

अन्योन्यस्यनलज्जन्तेनिरीक्षन्तिपृष्ठतः । विप्रकर्षन्तिचान्योन्यंपतितंलङ्घयन्तिच ।।

anyōnyasyanalajjantēnirīkṣantipṛṣṭhataḥ . viprakarṣanticānyōnyaṅpatitaṅlaṅghayantica ।।

एतस्मिन्नन्तरेवीरोगदापाणिर्विभीषणः । सुग्रीवंवर्धयामासराघवंचनिरैक्षत ।।

ētasminnantarēvīrōgadāpāṇirvibhīṣaṇaḥ . sugrīvaṅvardhayāmāsarāghavaṅcaniraikṣata ।।

विभीषणंचसुग्रीवोदृष्टवावानरभीषणम् । ऋक्षराजंमहात्मानंसमीपस्थमुवाचह ।।

vibhīṣaṇaṅcasugrīvōdṛṣṭavāvānarabhīṣaṇam . ṛkṣarājaṅmahātmānaṅsamīpasthamuvācaha ।।

विभीषणोऽयंसम्प्राप्तोयंदृष्टवावानरर्षभाः । विद्रवन्तिपरितत्रसरावणात्मजशङ्कया ।।

vibhīṣaṇō.yaṅsamprāptōyaṅdṛṣṭavāvānararṣabhāḥ . vidravantiparitatrasarāvaṇātmajaśaṅkayā ।।

शीघ्रमेतान् सुसन्त्रस्तान्बहुधाविप्रधावितान् । पर्यवस्थापयाख्याहिविभीषणमुपस्थितम् ।।

śīghramētān susantrastānbahudhāvipradhāvitān . paryavasthāpayākhyāhivibhīṣaṇamupasthitam ।।

सुग्रीवेणैवमुक्तस्तुजाम्बवानृक्षपार्थिवः । वानरान्सान्त्वयामाससन्निरुध्यप्रधानतः ।।

sugrīvēṇaivamuktastujāmbavānṛkṣapārthivaḥ . vānarānsāntvayāmāsasannirudhyapradhānataḥ ।।

तेनिवृत्ताःपुनःसर्वेवानरास्त्यक्तसम्भ्रमाः । ऋक्षराजवचश्श्रुत्वातंचदृष्टवाविभीषणम् ।।

tēnivṛttāḥpunaḥsarvēvānarāstyaktasambhramāḥ . ṛkṣarājavacaśśrutvātaṅcadṛṣṭavāvibhīṣaṇam ।।

विभीषणस्तुरामस्यदृष्टवागात्रंशरैश्चितम् । लक्ष्मणस्यचधर्मात्माबभूवव्यथितस्तदा ।।

vibhīṣaṇasturāmasyadṛṣṭavāgātraṅśaraiścitam . lakṣmaṇasyacadharmātmābabhūvavyathitastadā ।।

जलक्लिन्नेनहस्तेनतयोर्नेत्रेप्रमृज्यच । शोकसम्पीडितमनारुरोदविललापच ।।

jalaklinnēnahastēnatayōrnētrēpramṛjyaca . śōkasampīḍitamanārurōdavilalāpaca ।।

इमौतौसत्त्वसम्पन्नौविक्रान्तौप्रियसम्युगौ । इमामवस्थांगमितौराक्षसैःकूटयोधिभिः ।।

imautausattvasampannauvikrāntaupriyasamyugau . imāmavasthāṅgamitaurākṣasaiḥkūṭayōdhibhiḥ ।।

भ्रातुःपुत्रेणमेतेनदुष्पुत्रेणदुरात्मना । राक्षस्याजिह्मयाबुध्याचालितावृजुविक्रमौ ।।

bhrātuḥputrēṇamētēnaduṣputrēṇadurātmanā . rākṣasyājihmayābudhyācālitāvṛjuvikramau ।।

शरैरिमावलंविद्धौरुधिरेणसमुक्षितौ । वसुधायामिमौसुप्तौदृश्येतेशल्यकाविव ।।

śarairimāvalaṅviddhaurudhirēṇasamukṣitau . vasudhāyāmimausuptaudṛśyētēśalyakāviva ।।

ययोर्वीर्यमुपाश्रित्यप्रतिष्ठाकाङ्क्षितामया । तावुभौदेहनाशायप्रसुप्तौपुरुषर्षभौ ।।

yayōrvīryamupāśrityapratiṣṭhākāṅkṣitāmayā . tāvubhaudēhanāśāyaprasuptaupuruṣarṣabhau ।।

जीवन्नद्यविपन्नोऽस्मिनष्टराज्यमनोरथः । प्राप्तप्रतिज्ञश्चरिपुःसकामोरावणःकृतः ।।

jīvannadyavipannō.sminaṣṭarājyamanōrathaḥ . prāptapratijñaścaripuḥsakāmōrāvaṇaḥkṛtaḥ ।।

एवंविलपमानंतंपरिष्वज्यविभीषणम् । सुग्रीवःसत्त्वसम्पन्नोहरिराजोऽब्रवीदिदम् ।।

ēvaṅvilapamānaṅtaṅpariṣvajyavibhīṣaṇam . sugrīvaḥsattvasampannōharirājō.bravīdidam ।।

राज्यंप्राप्स्यसिधर्मज्ञ लङ्कायांनात्रसंशयः । रावणस्सहपुत्रेणस्वकामंनेहलप्स्यते ।।

rājyaṅprāpsyasidharmajña laṅkāyāṅnātrasaṅśayaḥ . rāvaṇassahaputrēṇasvakāmaṅnēhalapsyatē ।।

नरुजापीडितावेतावुभौराघवलक्ष्मणौ । त्यक्त्वामोहंवधिष्येतेसगणंरावणंरणे ।।

narujāpīḍitāvētāvubhaurāghavalakṣmaṇau . tyaktvāmōhaṅvadhiṣyētēsagaṇaṅrāvaṇaṅraṇē ।।

तमेवंसान्त्वयित्वातुसमाश्वास्यचराक्षसम् । सुषेणंश्वशुरंपार्श्वेसुग्रीवस्तमुवाचह ।।

tamēvaṅsāntvayitvātusamāśvāsyacarākṣasam . suṣēṇaṅśvaśuraṅpārśvēsugrīvastamuvācaha ।।

सहशूरैर्हरिगणैर्लब्धसंज्ञावरिन्दमौ । गच्छत्वंभ्रातरंगृह्यकिष्किन्धांरामलक्ष्मणौ ।।

sahaśūrairharigaṇairlabdhasaṅjñāvarindamau . gacchatvaṅbhrātaraṅgṛhyakiṣkindhāṅrāmalakṣmaṇau ।।

अहंतुरावणंहत्वासपुत्रंसहबान्धवम् । मैथिलीमानयिष्यामिशक्रोनष्टामिवश्रियम् ।।

ahaṅturāvaṇaṅhatvāsaputraṅsahabāndhavam . maithilīmānayiṣyāmiśakrōnaṣṭāmivaśriyam ।।

श्रुत्वैतद्वानरेन्द्रस्यसुषेणोवाक्यमब्रवीत् । दैवासुरंमहद्युद्धमनुभूतंसुदारुणम् ।।

śrutvaitadvānarēndrasyasuṣēṇōvākyamabravīt . daivāsuraṅmahadyuddhamanubhūtaṅsudāruṇam ।।

तदास्मदानवाशरसम्स्पर्शकोविदाः । निजघ्नुश्शस्त्रविदुषश्चादयन्तोमुहुर्मुहुः ।।

tadāsmadānavāśarasamsparśakōvidāḥ . nijaghnuśśastraviduṣaścādayantōmuhurmuhuḥ ।।

तानार्तान्नष्टसंज्ञांश्चगतासूंश्चबृहस्पतिः । विद्याभिर्मन्त्रयुक्ताभिरोषधीभिश्चिकित्सति ।।

tānārtānnaṣṭasaṅjñāṅścagatāsūṅścabṛhaspatiḥ . vidyābhirmantrayuktābhirōṣadhībhiścikitsati ।।

तान्यौषधान्यानयितुंक्षीरोदंयान्तुसागरम् । जवेनवानराःशीघ्रंसम्पातिपनसादयः ।।

tānyauṣadhānyānayituṅkṣīrōdaṅyāntusāgaram . javēnavānarāḥśīghraṅsampātipanasādayaḥ ।।

हरयस्तुविजानन्तिपार्वतीस्तामहौषधीः । सञ्जीवकरणींदिव्यांविशल्यांदेवनिर्मिताम् ।।

harayastuvijānantipārvatīstāmahauṣadhīḥ . sañjīvakaraṇīṅdivyāṅviśalyāṅdēvanirmitām ।।

चन्द्रश्चनामद्रोणश्चक्षीरोदेसागरोत्तमे । अमृतंयत्रमथितंतत्रतेपरमौषधी ।।

candraścanāmadrōṇaścakṣīrōdēsāgarōttamē . amṛtaṅyatramathitaṅtatratēparamauṣadhī ।।

तौतत्रविहितेदेवैःपर्वतौमहोदधौ । अयंवायुसुतोराजन् हनूमांस्तत्रगच्छतु ।।

tautatravihitēdēvaiḥparvataumahōdadhau . ayaṅvāyusutōrājan hanūmāṅstatragacchatu ।।

एतस्मिन्नन्तरेवायुर्मेगांश्चापिसविद्युतः । पर्यस्यसागरेतोयंकम्पयननिवमेदिनीम् ।।

ētasminnantarēvāyurmēgāṅścāpisavidyutaḥ . paryasyasāgarētōyaṅkampayananivamēdinīm ।।

महतापक्षवातेनसर्ववदीपमहाद्रुमाः । निपेतुर्भग्नविटपाःसलिलेलवणाम्भसि ।।

mahatāpakṣavātēnasarvavadīpamahādrumāḥ . nipēturbhagnaviṭapāḥsalilēlavaṇāmbhasi ।।

अभवन् पन्नगास्त्रस्ताभोगिनस्तत्रवासिनः । शीघ्रंसर्वाणियादांसिजग्मुश्चलवणार्णवम् ।।

abhavan pannagāstrastābhōginastatravāsinaḥ . śīghraṅsarvāṇiyādāṅsijagmuścalavaṇārṇavam ।।

ततोमुहूर्तार्गरुडंवैनतेयंमहाबलम् । वानराददृशुःसर्वेज्वलन्तमिवपावकम् ।।

tatōmuhūrtārgaruḍaṅvainatēyaṅmahābalam . vānarādadṛśuḥsarvējvalantamivapāvakam ।।

तमागतमभिप्रेक्ष्यनागास्तेसम्प्रदुद्रुवुः । यैस्तौसत्पुरुषौबद्धौशरभूतैर्महाबलौ ।।

tamāgatamabhiprēkṣyanāgāstēsampradudruvuḥ . yaistausatpuruṣaubaddhauśarabhūtairmahābalau ।।

ततस्सुपर्णःकाकुत्स्थौस्पृष्टवाप्रत्यभिनदनितः । विममर्शचपाणिभ्यांमुखेचन्द्रसमप्रभे ।।

tatassuparṇaḥkākutsthauspṛṣṭavāpratyabhinadanitaḥ . vimamarśacapāṇibhyāṅmukhēcandrasamaprabhē ।।

वैनतेयेनसम्स्पृष्टास्तयोःसम्रुरुहुर्व्रणाः । सुवर्णेचतनूस्निग्धेतयोराशुबभूवतुः ।।

vainatēyēnasamspṛṣṭāstayōḥsamruruhurvraṇāḥ . suvarṇēcatanūsnigdhētayōrāśubabhūvatuḥ ।।

तेजोवीर्यंबलंचौजउत्साहश्चमहागुणाः । प्रदर्शनंचबुद्धिश्चस्मृतिश्चद्विगुणंतयोः ।।

tējōvīryaṅbalaṅcaujautsāhaścamahāguṇāḥ . pradarśanaṅcabuddhiścasmṛtiścadviguṇaṅtayōḥ ।।

तावुत्थाप्यमहातेजागरुडोवासवोपमौ । उभौतौसस्वजेहृष्टोरामश्चैनमुवाचह ।।

tāvutthāpyamahātējāgaruḍōvāsavōpamau . ubhautausasvajēhṛṣṭōrāmaścainamuvācaha ।।

भवत्प्रसादाद् व्यसनंरावणिप्रभवंमहत् । आवामिहव्यतिक्रान्तौपूर्ववद् बलिनौकृतौ ।।

bhavatprasādād vyasanaṅrāvaṇiprabhavaṅmahat . āvāmihavyatikrāntaupūrvavad balinaukṛtau ।।

यथातातंदशरथंयथाऽजंचपितामहम् । तथाभवन्तमासाद्यहृदयंमेप्रसीदति ।।

yathātātaṅdaśarathaṅyathā.jaṅcapitāmaham . tathābhavantamāsādyahṛdayaṅmēprasīdati ।।

कोभवान्रूपसम्पन्नोदिव्यस्रगनुलेपनः । वसानोविरजेवस्त्रदिव्याभरणभूषितः ।।

kōbhavānrūpasampannōdivyasraganulēpanaḥ . vasānōvirajēvastradivyābharaṇabhūṣitaḥ ।।

तमुवाचमहातेजावैनतेयोमहाबलः । पतत्त्रिराजःप्रीतात्माहर्षपर्याकुलेक्षणः ।।

tamuvācamahātējāvainatēyōmahābalaḥ . patattrirājaḥprītātmāharṣaparyākulēkṣaṇaḥ ।।

अहंसखातेकाकुत्स्थ प्रियःप्राणोबहिश्चरः । गरुत्मानिहसम्प्राप्तोयुवयोःसाह्यकारणात् ।।

ahaṅsakhātēkākutstha priyaḥprāṇōbahiścaraḥ . garutmānihasamprāptōyuvayōḥsāhyakāraṇāt ।।

असुरावामहावीर्यावानरावामहाबलाः । सुराश्चापिसगन्ध्वर्वाःपुरस्कृत्यशतक्रतुम् ।।

asurāvāmahāvīryāvānarāvāmahābalāḥ . surāścāpisagandhvarvāḥpuraskṛtyaśatakratum ।।

।। नेमंमोक्षयितुंशक्ताश्शरबन्धंसुदारुणम् । मायाबलादिन्द्रजितानिर्मितंक्रूरकर्मणा ।।

।। nēmaṅmōkṣayituṅśaktāśśarabandhaṅsudāruṇam . māyābalādindrajitānirmitaṅkrūrakarmaṇā ।।

एतेनागाःकाद्रवेयास्तीक्ष्णदंष्ट्राविषोल्बणाः । रक्षोमायाप्रभावेणशराभूत्वास्त्वदाश्रिताः ।।

ētēnāgāḥkādravēyāstīkṣṇadaṅṣṭrāviṣōlbaṇāḥ . rakṣōmāyāprabhāvēṇaśarābhūtvāstvadāśritāḥ ।।

सभाग्यश्चासिधर्मज्ञ राम सत्यपराक्रम । लक्ष्मणेनसहभ्रात्रासमरेरिपुघातिना ।।

sabhāgyaścāsidharmajña rāma satyaparākrama . lakṣmaṇēnasahabhrātrāsamarēripughātinā ।।

इमंश्रुत्वातुवृत्तान्तंत्वरमाणोऽहमागतः । सहसायुवयोःस्नेहात्सखित्वमनुपालयन् ।।

imaṅśrutvātuvṛttāntaṅtvaramāṇō.hamāgataḥ . sahasāyuvayōḥsnēhātsakhitvamanupālayan ।।

मोक्षितौचमहाघोरादस्मात्सायकबन्धनात् । अप्रमादश्चकर्तव्योयुवाभ्यांनित्यमेवच ।।

mōkṣitaucamahāghōrādasmātsāyakabandhanāt . apramādaścakartavyōyuvābhyāṅnityamēvaca ।।

प्रकृत्याराक्षसाःसर्वेसङ्ग्रामेकूटयोधिनः । शूराणांशुद्धभावानांभवतामरार्जवंबलम् ।।

prakṛtyārākṣasāḥsarvēsaṅgrāmēkūṭayōdhinaḥ . śūrāṇāṅśuddhabhāvānāṅbhavatāmarārjavaṅbalam ।।

तन्नविश्वसनीयंवोराक्षसानांरणाजिरे । एतेनैवोपमानेननित्यंजिह्माहिराक्षसाः ।।

tannaviśvasanīyaṅvōrākṣasānāṅraṇājirē . ētēnaivōpamānēnanityaṅjihmāhirākṣasāḥ ।।

एवमुक्त्वातदारामंसुपर्णस्सुमहाबलः । परिष्वज्यचसुहृत्स्निग्धमाप्रष्टुमुपचक्रमे ।।

ēvamuktvātadārāmaṅsuparṇassumahābalaḥ . pariṣvajyacasuhṛtsnigdhamāpraṣṭumupacakramē ।।

सखे राघव धर्मज्ञ रिपूणामपिवत्सल । अभ्यनुज्ञातुमिच्छामिगमिष्यामियथामतम् ।।

sakhē rāghava dharmajña ripūṇāmapivatsala . abhyanujñātumicchāmigamiṣyāmiyathāmatam ।।

नचकौतूहलंकार्यंसखित्वंप्रतिराघव । कृतकर्मारणेवीर सखित्वंप्रतिवेत्स्यसि ।।

nacakautūhalaṅkāryaṅsakhitvaṅpratirāghava . kṛtakarmāraṇēvīra sakhitvaṅprativētsyasi ।।

बालवृद्धावशेषांतुकृत्वालङ्कांशरोर्मिभिः । रावणंचरिपुंहत्वासीतांत्वंसमुलप्स्यते ।।

bālavṛddhāvaśēṣāṅtukṛtvālaṅkāṅśarōrmibhiḥ . rāvaṇaṅcaripuṅhatvāsītāṅtvaṅsamulapsyatē ।।

इत्येवमुक्त्वावचनंसुपर्णश्शीघ्रविक्रमः । रामंचविरुजंकृत्वामध्येतेषांवनौकसाम् ।।

ityēvamuktvāvacanaṅsuparṇaśśīghravikramaḥ . rāmaṅcavirujaṅkṛtvāmadhyētēṣāṅvanaukasām ।।

।। प्रदक्षिणंततःकृत्वापरिष्वज्यचवीर्यवान् । जगामाकाशमाविश्यसुपर्णःपवनोयथा ।।

।। pradakṣiṇaṅtataḥkṛtvāpariṣvajyacavīryavān . jagāmākāśamāviśyasuparṇaḥpavanōyathā ।।

विरुजौराघवौदृष्टवाततोवानरयूथपाः । सिंहनादांस्तदानेदुर्लङ्गूलंन्दुधुवुस्तदा ।।

virujaurāghavaudṛṣṭavātatōvānarayūthapāḥ . siṅhanādāṅstadānēdurlaṅgūlaṅndudhuvustadā ।।

ततोभेरीस्समाजघ्नुर्मृदङ्गांश्चाप्यनादयन् । दध्मुश्शङ्खान्सम्प्रहृष्टाःक्षेवलन्त्यपियथापुरम् ।।

tatōbhērīssamājaghnurmṛdaṅgāṅścāpyanādayan . dadhmuśśaṅkhānsamprahṛṣṭāḥkṣēvalantyapiyathāpuram ।।

आस्फोट्याःस्पोट्यविक्रान्ताःवानराःनगयोधिनः । द्रुमानुत्पट्यविविधांस्तस्थुश्शतसहस्रशः ।।

āsphōṭyāḥspōṭyavikrāntāḥvānarāḥnagayōdhinaḥ . drumānutpaṭyavividhāṅstasthuśśatasahasraśaḥ ।।

विसृजन्तोमहानादांस्त्रासयन्तोनिशाचरान् । लङ्काद्वाराण्युपाजग्मुर्युद्धकामाःप्लवङ्गमाः ।।

visṛjantōmahānādāṅstrāsayantōniśācarān . laṅkādvārāṇyupājagmuryuddhakāmāḥplavaṅgamāḥ ।।

तेषांसुखीमस्तुमुलोनिनादोबभूवशाखामृगयूथपानाम् । क्षयेनिदाघस्ययथाघनानांनादस्सुभीमोनदतांनिशीथे ।।

tēṣāṅsukhīmastumulōninādōbabhūvaśākhāmṛgayūthapānām . kṣayēnidāghasyayathāghanānāṅnādassubhīmōnadatāṅniśīthē ।।