तानुवाच हरिश्रेष्ठो हनुमान्वानरर्षभः। अव्यग्रमनसो यूयं मधु सेवत वानराः।।

tānuvāca hariśrēṣṭhō hanumānvānararṣabhaḥ. avyagramanasō yūyaṅ madhu sēvata vānarāḥ৷৷

श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं हरीणां प्रवरोऽङ्गदः।।

śrutvā hanumatō vākyaṅ harīṇāṅ pravarō.ṅgadaḥ৷৷

अवश्यं कृतकार्यस्य वाक्यं हनुमतो मया।।

avaśyaṅ kṛtakāryasya vākyaṅ hanumatō mayā৷৷

अङ्गदस्य मुखाच्छ्रुत्वावचनं वानरर्षभाः।।

aṅgadasya mukhācchrutvāvacanaṅ vānararṣabhāḥ৷৷

पूजयित्वाङ्गदं सर्वे वानरा वानरर्षभम्।।

pūjayitvāṅgadaṅ sarvē vānarā vānararṣabham৷৷

ते प्रविष्टा मधुवनं पालानाक्रम्य वीर्यतः।।

tē praviṣṭā madhuvanaṅ pālānākramya vīryataḥ৷৷

।। अतिसर्गाच्च पटवो दृष्ट्वा श्रुत्वा च मैथिलीम्। पपुस्सर्वे मधु तदा रसवत्फलमाददुः।।

৷৷ atisargācca paṭavō dṛṣṭvā śrutvā ca maithilīm. papussarvē madhu tadā rasavatphalamādaduḥ৷৷

उत्पत्य च ततस्सर्वे वनपालान् समागतान्। ताडयन्ति स्म शतश स्सक्तान्मधुवने तदा।।

utpatya ca tatassarvē vanapālān samāgatān. tāḍayanti sma śataśa ssaktānmadhuvanē tadā৷৷

मधूनि द्रोणमात्राणि बाहुभिः परिगृह्य ते। पिबन्ति सहिता स्सर्वे निघ्नन्ति स्म तथापरे।।

madhūni drōṇamātrāṇi bāhubhiḥ parigṛhya tē. pibanti sahitā ssarvē nighnanti sma tathāparē৷৷

केचित्पीत्वा प्रविध्यन्ति मधूनि मधुपिङ्गलाः। मधूच्छिष्टेन केचिच्च जग्मुरन्योन्यमुत्कटाः।।

kēcitpītvā pravidhyanti madhūni madhupiṅgalāḥ. madhūcchiṣṭēna kēcicca jagmuranyōnyamutkaṭāḥ৷৷

अपरे वृक्षमूले तु शाखां गृह्य व्यवस्थिताः। अत्यर्थं च मदग्लानाः पर्णान्यास्तीर्य शेरते।।

aparē vṛkṣamūlē tu śākhāṅ gṛhya vyavasthitāḥ. atyarthaṅ ca madaglānāḥ parṇānyāstīrya śēratē৷৷

उन्मत्तभूताः प्लवगा मधुमत्ताश्च हृष्टवत्। क्षिपन्ति च तथान्योन्यं स्खलन्ति च तथाऽपरे।।

unmattabhūtāḥ plavagā madhumattāśca hṛṣṭavat. kṣipanti ca tathānyōnyaṅ skhalanti ca tathā.parē৷৷

केचित् क्ष्वेलां प्रकुर्वन्ति केचित् कूजन्ति हृष्टवत्। हरयोमधुना मत्ताः केचित्सुप्ता महीतले।।

kēcit kṣvēlāṅ prakurvanti kēcit kūjanti hṛṣṭavat. harayōmadhunā mattāḥ kēcitsuptā mahītalē৷৷

कृत्वा केचिद्धसन्त्यन्ये केचित्कुर्वन्ति चेतरत्। कृत्वा केचिद्वदन्त्यन्ये केचिद्बुध्यन्ति चेतरत्।।

kṛtvā kēciddhasantyanyē kēcitkurvanti cētarat. kṛtvā kēcidvadantyanyē kēcidbudhyanti cētarat৷৷

येऽप्यत्र मधुपाला स्स्युः प्रेष्या दधिमुखस्य तु। तेऽपि तैर्वानरैर्भीमैः प्रतिषिद्धा दिशो गताः।।

yē.pyatra madhupālā ssyuḥ prēṣyā dadhimukhasya tu. tē.pi tairvānarairbhīmaiḥ pratiṣiddhā diśō gatāḥ৷৷

जानुभिस्तु प्रकृष्टाश्च देवमार्गं प्रदर्शिताः। अब्रुवन् परमोद्विग्ना गत्वा दधिमुखं वचः।।

jānubhistu prakṛṣṭāśca dēvamārgaṅ pradarśitāḥ. abruvan paramōdvignā gatvā dadhimukhaṅ vacaḥ৷৷

हनूमता दत्तवरैर्हतं मधुवनं बलात्। वयं च जानुभिः कृष्टा देवमार्गं च दर्शिताः।।

hanūmatā dattavarairhataṅ madhuvanaṅ balāt. vayaṅ ca jānubhiḥ kṛṣṭā dēvamārgaṅ ca darśitāḥ৷৷

ततो दधिमुख: क्रुद्धो वनपस्तत्र वानरः। हतं मधुवनं श्रुत्वा सान्त्वयामास तान् हरीन्।।

tatō dadhimukha: kruddhō vanapastatra vānaraḥ. hataṅ madhuvanaṅ śrutvā sāntvayāmāsa tān harīn৷৷

इहागच्छत गच्छामो वानरान् बलदर्पितान्। बलेन वारयिष्यामो मधु भक्षयतो वयम्।।

ihāgacchata gacchāmō vānarān baladarpitān. balēna vārayiṣyāmō madhu bhakṣayatō vayam৷৷

श्रुत्वा दधिमुखस्येदं वचनं वानरर्षभाः। पुनर्वीरा मधुवनं तेनैव सहसा ययुः।।

śrutvā dadhimukhasyēdaṅ vacanaṅ vānararṣabhāḥ. punarvīrā madhuvanaṅ tēnaiva sahasā yayuḥ৷৷

मध्ये चैषां दधिमुखः प्रगृह्य तरसा तरुम्। समभ्यधावद्वेगेन ते च सर्वे प्लवङ्गमाः।।

madhyē caiṣāṅ dadhimukhaḥ pragṛhya tarasā tarum. samabhyadhāvadvēgēna tē ca sarvē plavaṅgamāḥ৷৷

ते शिलाः पादपांश्चापि पर्वतांश्चापि वानराः। गृहीत्वाऽऽभ्यगमन् क्रुद्धा यत्र ते कपिकुञ्जराः।।

tē śilāḥ pādapāṅścāpi parvatāṅścāpi vānarāḥ. gṛhītvā৷৷bhyagaman kruddhā yatra tē kapikuñjarāḥ৷৷

ते स्वामिवचनं वीरा हृदयेष्ववसज्य तत्। त्वरया ह्यभ्यधावन्त सालतालशिलायुधाः।।

tē svāmivacanaṅ vīrā hṛdayēṣvavasajya tat. tvarayā hyabhyadhāvanta sālatālaśilāyudhāḥ৷৷

वृक्षस्थांश्च तलस्थांश्च वानरान् बलदर्पितान्। अभ्यक्रामंस्ततो वीराः पालास्तत्र सहस्रशः।।

vṛkṣasthāṅśca talasthāṅśca vānarān baladarpitān. abhyakrāmaṅstatō vīrāḥ pālāstatra sahasraśaḥ৷৷

अथ दृष्ट्वा दधिमुखं क्रुद्धं वानरपुङ्गवाः। अभ्यधावन्त वेगेन हनुमत्प्रमुखास्तदा।।

atha dṛṣṭvā dadhimukhaṅ kruddhaṅ vānarapuṅgavāḥ. abhyadhāvanta vēgēna hanumatpramukhāstadā৷৷

तं सवृक्षं महाबाहुमापतन्तं महाबलम्। आर्यकं प्राहरत्तत्र बाहुभ्यां कुपितोऽङ्गदः।।

taṅ savṛkṣaṅ mahābāhumāpatantaṅ mahābalam. āryakaṅ prāharattatra bāhubhyāṅ kupitō.ṅgadaḥ৷৷

मदान्धश्च न वेदैनमार्यकोऽयं ममेति सः। अथैनं निष्पिपेषाशु वेगवद्वसुधातले।।

madāndhaśca na vēdainamāryakō.yaṅ mamēti saḥ. athainaṅ niṣpipēṣāśu vēgavadvasudhātalē৷৷

स भग्नबाहूरुभुजो विह्वलश्शोणितोक्षितः। मुमोह सहसा वीरो मुहूर्तं कपिकुञ्जरः।।

sa bhagnabāhūrubhujō vihvalaśśōṇitōkṣitaḥ. mumōha sahasā vīrō muhūrtaṅ kapikuñjaraḥ৷৷

स समाश्वस्य सहसा सङ्कृद्धो राजमातुलः। वानरान्वारयामास दण्डेन मधुमोहितान्।।

sa samāśvasya sahasā saṅkṛddhō rājamātulaḥ. vānarānvārayāmāsa daṇḍēna madhumōhitān৷৷

स कथञ्चिद्विमुक्तस्स्तैर्वानरैर्वानरर्षभः। उवाचैकान्तमाश्रित्य भृत्यान् स्वान् समुपागतान्।।

sa kathañcidvimuktasstairvānarairvānararṣabhaḥ. uvācaikāntamāśritya bhṛtyān svān samupāgatān৷৷

एते तिष्ठन्तु गच्छामो भर्ता नो यत्र वानरः। सुग्रीवो विपुलग्रीवः सह रामेण तिष्ठति।।

ētē tiṣṭhantu gacchāmō bhartā nō yatra vānaraḥ. sugrīvō vipulagrīvaḥ saha rāmēṇa tiṣṭhati৷৷

सर्वं चैवाङ्गदे दोषं श्रावयिष्यामि पार्थिवे। अमर्षी वचनं श्रुत्वा घातयिष्यति वानरान्।।

sarvaṅ caivāṅgadē dōṣaṅ śrāvayiṣyāmi pārthivē. amarṣī vacanaṅ śrutvā ghātayiṣyati vānarān৷৷

इष्टं मधुवनं ह्येतत्पार्थिवस्य महात्मनः। पितृपैतामहं दिव्यं देवैरपि दुरासदम्।।

iṣṭaṅ madhuvanaṅ hyētatpārthivasya mahātmanaḥ. pitṛpaitāmahaṅ divyaṅ dēvairapi durāsadam৷৷

स वानरानिमान् सर्वान् मधुलुब्धान् गतायुषः। घातयिष्यति दण्डेन सुग्रीवस्ससुहृज्जनान्।।

sa vānarānimān sarvān madhulubdhān gatāyuṣaḥ. ghātayiṣyati daṇḍēna sugrīvassasuhṛjjanān৷৷

वध्या ह्येते दुरात्मानो नृपाज्ञापरिभाविनः। अमर्षप्रभवो रोषस्सफलो नो भविष्यति।।

vadhyā hyētē durātmānō nṛpājñāparibhāvinaḥ. amarṣaprabhavō rōṣassaphalō nō bhaviṣyati৷৷

एवमुक्त्वा दधिमुखो वनपालान्महाबलः। जगाम सहसोत्पत्य वनपालैस्समन्वितः।।

ēvamuktvā dadhimukhō vanapālānmahābalaḥ. jagāma sahasōtpatya vanapālaissamanvitaḥ৷৷

निमेषान्तरमात्रेण स हि प्राप्तो वनालयः। सहस्रांशुसुतो धीमान् सुग्रीवो यत्र वानरः।।

nimēṣāntaramātrēṇa sa hi prāptō vanālayaḥ. sahasrāṅśusutō dhīmān sugrīvō yatra vānaraḥ৷৷

रामं च लक्ष्मणं चैव दृष्ट्वा सुग्रीवमेव च। समप्रतिष्ठां जगतीमाकाशान्निपपात ह।।

rāmaṅ ca lakṣmaṇaṅ caiva dṛṣṭvā sugrīvamēva ca. samapratiṣṭhāṅ jagatīmākāśānnipapāta ha৷৷

सन्निपत्य महावीर्यस्सर्वैस्तै: परिवारितः। हरिर्दधिमुखः पालैः पालानां परमेश्वरः।।

sannipatya mahāvīryassarvaistai: parivāritaḥ. harirdadhimukhaḥ pālaiḥ pālānāṅ paramēśvaraḥ৷৷

।। स दीनवदनो भूत्वा कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम्। सुग्रीवस्य शुभौ मूर्ध्ना चरणौ पत्यपीडयत्।।

৷৷ sa dīnavadanō bhūtvā kṛtvā śirasi cāñjalim. sugrīvasya śubhau mūrdhnā caraṇau patyapīḍayat৷৷