तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वानरस्य महात्मनः। आज्ञापयद्वधं तस्य रावणः क्रोधमूर्छितः।।

tasya tadvacanaṅ śrutvā vānarasya mahātmanaḥ. ājñāpayadvadhaṅ tasya rāvaṇaḥ krōdhamūrchitaḥ৷৷

वधे तस्य समाज्ञप्ते रावणेन दुरात्मना। निवेदितवतो दौत्यं नानुमेने विभीषणः।।

vadhē tasya samājñaptē rāvaṇēna durātmanā. nivēditavatō dautyaṅ nānumēnē vibhīṣaṇaḥ৷৷

तं रक्षोधिपतिं क्रुद्धं तच्च कार्यमुपस्थितम्। विदित्वा चिन्तयामास कार्यं कार्यविधौ स्थितः।।

taṅ rakṣōdhipatiṅ kruddhaṅ tacca kāryamupasthitam. viditvā cintayāmāsa kāryaṅ kāryavidhau sthitaḥ৷৷

निश्चितार्थस्ततस्साम्ना पूज्यं शत्रुजिदग्रजम्। उवाच हितमत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारदः।।

niścitārthastatassāmnā pūjyaṅ śatrujidagrajam. uvāca hitamatyarthaṅ vākyaṅ vākyaviśāradaḥ৷৷

क्षमस्व रोषं त्यज राक्षसेन्द्र प्रसीद मद्वाक्यमिदं शृणुष्व। वधं न कुर्वन्ति परावरज्ञा दूतस्य सन्तो वसुधाधिपेन्द्राः।।

kṣamasva rōṣaṅ tyaja rākṣasēndra prasīda madvākyamidaṅ śṛṇuṣva. vadhaṅ na kurvanti parāvarajñā dūtasya santō vasudhādhipēndrāḥ৷৷

राजधर्मविरुद्धं च लोकवृत्तेश्च गर्हितम्। तव चासदृशं वीर कपेरस्य प्रमापणम्।।

rājadharmaviruddhaṅ ca lōkavṛttēśca garhitam. tava cāsadṛśaṅ vīra kapērasya pramāpaṇam৷৷

धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च राजधर्मविशारदः। परावरज्ञो भूतानां त्वमेव परमार्थवित्।।

dharmajñaśca kṛtajñaśca rājadharmaviśāradaḥ. parāvarajñō bhūtānāṅ tvamēva paramārthavit৷৷

गृह्यन्ते यदि रोषेण त्वादृशोऽपि विचक्षणः। तत श्शास्त्रविपश्चित्त्वं श्रम एव हि केवलम्।।

gṛhyantē yadi rōṣēṇa tvādṛśō.pi vicakṣaṇaḥ. tata śśāstravipaścittvaṅ śrama ēva hi kēvalam৷৷

तस्मात्प्रसीद शत्रुघ्न राक्षसेन्द्र दुरासद। युक्तायुक्तं विनिश्चित्य दूतदण्डो विधीयताम्।।

tasmātprasīda śatrughna rākṣasēndra durāsada. yuktāyuktaṅ viniścitya dūtadaṇḍō vidhīyatām৷৷

विभीषणवचः श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः। रोषेण महताविष्टो वाक्यमुत्तरमब्रवीत्।।

vibhīṣaṇavacaḥ śrutvā rāvaṇō rākṣasēśvaraḥ. rōṣēṇa mahatāviṣṭō vākyamuttaramabravīt৷৷

न पापानां वधे पापं विद्यते शत्रुसूदन। तस्मादेनं वधिष्यामि वानरं पापचारिणम्।।

na pāpānāṅ vadhē pāpaṅ vidyatē śatrusūdana. tasmādēnaṅ vadhiṣyāmi vānaraṅ pāpacāriṇam৷৷

अधर्ममूलं बहुदोषयुक्तमनार्यजुष्टं वचनं निशम्य। उवाच वाक्यं परमार्थतत्त्वं विभीषणो बुद्धिमतां वरिष्ठः।।

adharmamūlaṅ bahudōṣayuktamanāryajuṣṭaṅ vacanaṅ niśamya. uvāca vākyaṅ paramārthatattvaṅ vibhīṣaṇō buddhimatāṅ variṣṭhaḥ৷৷

प्रसीद लङ्केश्वर राक्षसेन्द्र धर्मार्थयुक्तं वचनं शृणुष्व। दूतानवध्यान् समयेषु राजन् सर्वेषु सर्वत्र वदन्ति सन्तः।।

prasīda laṅkēśvara rākṣasēndra dharmārthayuktaṅ vacanaṅ śṛṇuṣva. dūtānavadhyān samayēṣu rājan sarvēṣu sarvatra vadanti santaḥ৷৷

असंशयं शत्रुरयं प्रवृद्धः कृतं ह्यनेनाप्रियमप्रमेयम्। न दूतवध्यां प्रवदन्ति सन्तो दूतस्य दृष्टा बहवो हि दण्डाः।।

asaṅśayaṅ śatrurayaṅ pravṛddhaḥ kṛtaṅ hyanēnāpriyamapramēyam. na dūtavadhyāṅ pravadanti santō dūtasya dṛṣṭā bahavō hi daṇḍāḥ৷৷

वैरूप्यमङ्गेषु कशाभिघातो मौण्ड्यं तथा लक्षणसन्निपातः। एतान् हि दूते प्रवदन्ति दण्डान् वधस्तु दूतस्य न नः श्रुतोऽस्ति।।

vairūpyamaṅgēṣu kaśābhighātō mauṇḍyaṅ tathā lakṣaṇasannipātaḥ. ētān hi dūtē pravadanti daṇḍān vadhastu dūtasya na naḥ śrutō.sti৷৷

कथं च धर्मार्थविनीतबुद्धिः परावरप्रत्ययनिश्चितार्थः। भवद्विधः कोपवशे हि तिष्ठेत् कोपं नियच्छन्ति हि सत्त्ववन्तः।।

kathaṅ ca dharmārthavinītabuddhiḥ parāvarapratyayaniścitārthaḥ. bhavadvidhaḥ kōpavaśē hi tiṣṭhēt kōpaṅ niyacchanti hi sattvavantaḥ৷৷

न धर्मवादे न च लोकवृत्ते न शास्त्रबुद्धिग्रहणेषु चापि। विद्येत कश्चित्तव वीर तुल्य स्त्वंह्युत्तमस्सर्वसुरासुराणाम्।।

na dharmavādē na ca lōkavṛttē na śāstrabuddhigrahaṇēṣu cāpi. vidyēta kaścittava vīra tulya stvaṅhyuttamassarvasurāsurāṇām৷৷

शूरेण वीरेण निशाचरेन्द्र सुरासुराणामपि दुर्जयेन। त्वया प्रगल्भाः सुरदैत्यसङ्घा जिताश्च युद्धेष्वसकृन्नरेन्द्राः।।

śūrēṇa vīrēṇa niśācarēndra surāsurāṇāmapi durjayēna. tvayā pragalbhāḥ suradaityasaṅghā jitāśca yuddhēṣvasakṛnnarēndrāḥ৷৷

न चाप्यस्य कपेर्घाते कञ्चित्पश्याम्यहं गुणम्। तेष्वयं पात्यतां दण्डो यैरयं प्रेषितः कपिः।।

na cāpyasya kapērghātē kañcitpaśyāmyahaṅ guṇam. tēṣvayaṅ pātyatāṅ daṇḍō yairayaṅ prēṣitaḥ kapiḥ৷৷

साधुर्वा यदि वाऽसाधुः परैरेष समर्पितः। ब्रुवन् परार्थं परवान्न दूतो वधमर्हति।।

sādhurvā yadi vā.sādhuḥ parairēṣa samarpitaḥ. bruvan parārthaṅ paravānna dūtō vadhamarhati৷৷

अपि चास्मिन् हते राजन्नान्यं पश्यामि खेचरम्। इह यः पुनरागच्छेत्परं पारं महोदधेः।।

api cāsmin hatē rājannānyaṅ paśyāmi khēcaram. iha yaḥ punarāgacchētparaṅ pāraṅ mahōdadhēḥ৷৷

तस्मान्नास्य वधे यत्नः कार्य: परपुरञ्जय। भवान् सेन्द्रेषु देवेषु यत्नमास्थातुमर्हति।।

tasmānnāsya vadhē yatnaḥ kārya: parapurañjaya. bhavān sēndrēṣu dēvēṣu yatnamāsthātumarhati৷৷

अस्मिन्विनष्टे न हि वीरमन्यं पश्यामि यस्तौ वरराजपुत्रौ। युद्धाय युद्धप्रियदुर्विनीतावुद्योजयेद्धीर्घपथावरुद्धौ।।

asminvinaṣṭē na hi vīramanyaṅ paśyāmi yastau vararājaputrau. yuddhāya yuddhapriyadurvinītāvudyōjayēddhīrghapathāvaruddhau৷৷

पराक्रमोत्साहमनस्विनां च सुरासुराणामपि दुर्जयेन। त्वया मनोनन्दन नैतानां युद्धायतिर्नाशयतुं न युक्ता।।

parākramōtsāhamanasvināṅ ca surāsurāṇāmapi durjayēna. tvayā manōnandana naitānāṅ yuddhāyatirnāśayatuṅ na yuktā৷৷

हिताश्च शूराश्च समाहिताश्च कुलेषु जाताश्च महागुणेषु। मनस्विनश्शस्त्रभृतां वरिष्ठाः कोट्यग्रतस्ते सुभृताश्च योधाः।।

hitāśca śūrāśca samāhitāśca kulēṣu jātāśca mahāguṇēṣu. manasvinaśśastrabhṛtāṅ variṣṭhāḥ kōṭyagratastē subhṛtāśca yōdhāḥ৷৷

तदेकदेशेन बलस्य तावत्केचित्तवाऽऽदेशकृतोऽभियान्तु तौ राजपुत्रौ विनिगृह्य मूढौ परेषु ते भावयितुं प्रभावम्।।

tadēkadēśēna balasya tāvatkēcittavā৷৷dēśakṛtō.bhiyāntu tau rājaputrau vinigṛhya mūḍhau parēṣu tē bhāvayituṅ prabhāvam৷৷

निशाचराणामधिपोऽनुजस्य विभीषणस्योत्तमवाक्यमिष्टम्। जग्राह बुद्ध्या सुरलोकशत्रु र्महाबलो राक्षसराजमुख्यः।।

niśācarāṇāmadhipō.nujasya vibhīṣaṇasyōttamavākyamiṣṭam. jagrāha buddhyā suralōkaśatru rmahābalō rākṣasarājamukhyaḥ৷৷