अथ तासां वदन्तीनां परुषं दारुणं बहु। राक्षसीनामासौम्यानां रुरोद जनकात्मजा।।

atha tāsāṅ vadantīnāṅ paruṣaṅ dāruṇaṅ bahu. rākṣasīnāmāsaumyānāṅ rurōda janakātmajā৷৷

एवमुक्ता तु वैदेही राक्षसीभिर्मनस्विनी। उवाच परमत्रस्ता भाष्पग्द्गदया गिरा।।

ēvamuktā tu vaidēhī rākṣasībhirmanasvinī. uvāca paramatrastā bhāṣpagdgadayā girā৷৷

न मानुषी राक्षसस्य भार्या भवितुमर्हति। कामं खादत मां सर्वा न करिष्यामि वो वचः।।

na mānuṣī rākṣasasya bhāryā bhavitumarhati. kāmaṅ khādata māṅ sarvā na kariṣyāmi vō vacaḥ৷৷

सा राक्षसीमध्यगता सीता सुरसुतोपमा। न शर्म लेभे दुःखार्ता रावणेन च तर्जिता।।

sā rākṣasīmadhyagatā sītā surasutōpamā. na śarma lēbhē duḥkhārtā rāvaṇēna ca tarjitā৷৷

वेपते स्माधिकं सीता विशन्ती वाङ्गमात्मनः। वने यूथपरिभ्रष्टा मृगी कोकैरिवार्दिता।।

vēpatē smādhikaṅ sītā viśantī vāṅgamātmanaḥ. vanē yūthaparibhraṣṭā mṛgī kōkairivārditā৷৷

सा त्वशोकस्य विपुलां शाखामालम्ब्य पुष्पिताम्। चिन्तयामास शोकेन भर्तारं भग्नमानसा।।

sā tvaśōkasya vipulāṅ śākhāmālambya puṣpitām. cintayāmāsa śōkēna bhartāraṅ bhagnamānasā৷৷

सा स्नापयन्ती विपुलौ स्तनौ नेत्रजलस्रवैः। चिन्तयन्ती न शोकस्य तदान्तमधिगच्छति।।

sā snāpayantī vipulau stanau nētrajalasravaiḥ. cintayantī na śōkasya tadāntamadhigacchati৷৷

सा वेपमाना पतिता प्रवाते कदली यथा। राक्षसीनां भयत्रस्ता विवर्णवदनाभवत्।।

sā vēpamānā patitā pravātē kadalī yathā. rākṣasīnāṅ bhayatrastā vivarṇavadanābhavat৷৷

तस्याः सा दीर्घविपुला वेपन्त्या सीतया तदा। ददृशे कम्पिनी वेणी व्यालीव परिसर्पती।।

tasyāḥ sā dīrghavipulā vēpantyā sītayā tadā. dadṛśē kampinī vēṇī vyālīva parisarpatī৷৷

सा निःश्वसन्ती दुःखार्ता शोकोपहतचेतना। आर्ता व्यसृजदश्रूणि मैथिली विललाप च।।

sā niḥśvasantī duḥkhārtā śōkōpahatacētanā. ārtā vyasṛjadaśrūṇi maithilī vilalāpa ca৷৷

हा रामेति च दुःखार्ता हा पुनर्लक्ष्मणेति च। हा श्वश्रु मम कौसल्ये हा सुमित्रेति भामिनी।।

hā rāmēti ca duḥkhārtā hā punarlakṣmaṇēti ca. hā śvaśru mama kausalyē hā sumitrēti bhāminī৷৷

लोकप्रवादः सत्योऽयं पण्डितैः समुदाहृतः। अकाले दुर्लभो मृत्युः स्त्रिया वा पुरुषस्य वा।।

lōkapravādaḥ satyō.yaṅ paṇḍitaiḥ samudāhṛtaḥ. akālē durlabhō mṛtyuḥ striyā vā puruṣasya vā৷৷

।। यदहमेवं क्रूराभी राक्षसीभिरिहार्दिता। जीवामि हीना रामेण मुहूर्तमपि दुःखिता।।

৷৷ yadahamēvaṅ krūrābhī rākṣasībhirihārditā. jīvāmi hīnā rāmēṇa muhūrtamapi duḥkhitā৷৷

एषाल्पपुण्या कृपणा विनशिष्याम्यनाथवत्। समुद्रमध्ये नौः पूर्णा वायुवेगैरिवाहता।।

ēṣālpapuṇyā kṛpaṇā vinaśiṣyāmyanāthavat. samudramadhyē nauḥ pūrṇā vāyuvēgairivāhatā৷৷

भर्तारं तमपश्यन्ती राक्षसीवशमागता। सीदामि खलु शोकेन कूलं तोयहतं यथा।।

bhartāraṅ tamapaśyantī rākṣasīvaśamāgatā. sīdāmi khalu śōkēna kūlaṅ tōyahataṅ yathā৷৷

तं पद्मदलपत्राक्षं सिंहविक्रान्तगामिनम्। धन्याः पश्यन्ति मे नाथं कृतज्ञं प्रियवादिनम्।।

taṅ padmadalapatrākṣaṅ siṅhavikrāntagāminam. dhanyāḥ paśyanti mē nāthaṅ kṛtajñaṅ priyavādinam৷৷

सर्वथा तेन हीनाया रामेण विदितात्मना। तीक्ष्णं विषमिवास्वाद्य दुर्लभं मम जीवितम्।।

sarvathā tēna hīnāyā rāmēṇa viditātmanā. tīkṣṇaṅ viṣamivāsvādya durlabhaṅ mama jīvitam৷৷

कीदृशं तु महापापं मया जन्मान्तरे कृतम्। यनेदं प्राप्यते दुःखं मया घोरं सुदारुणम्।।

kīdṛśaṅ tu mahāpāpaṅ mayā janmāntarē kṛtam. yanēdaṅ prāpyatē duḥkhaṅ mayā ghōraṅ sudāruṇam৷৷

जीवितं त्यक्तुमिच्छामि शोकेन महता वृता। राक्षसीभिश्च रक्षन्त्या रामो नासाद्यते मया।।

jīvitaṅ tyaktumicchāmi śōkēna mahatā vṛtā. rākṣasībhiśca rakṣantyā rāmō nāsādyatē mayā৷৷

धिगस्तु खलु मानुष्यं धिगस्तु परवश्यताम्। न शक्यं यत्परित्यक्तुमात्मच्छन्देन जीवितम्।।

dhigastu khalu mānuṣyaṅ dhigastu paravaśyatām. na śakyaṅ yatparityaktumātmacchandēna jīvitam৷৷