Kishkindha Kanda Sarga 60
किष्किन्धाकाण्डम् सर्गः 60
Sarga 60 of the Kishkindha Kanda.
Shlokas (21)
+ Add ShlokaKishkindha Kanda 60.1
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 1
ततः कृतोदकं स्नातं तं गृध्रं हरियूथपाः। उपविष्टा गिरौ रम्ये परिवार्य समन्ततः।।
tataḥ kṛtōdakaṅ snātaṅ taṅ gṛdhraṅ hariyūthapāḥ. upaviṣṭā girau ramyē parivārya samantataḥ৷৷
Sampati bathed and offered libations to Jatayu. Then all the monkeys sat round him on the beautiful mountain.
Kishkindha Kanda 60.2
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 2
तमङ्गदमुपासीनं तैस्सर्वैर्हरिभिर्वृतम्। जनितप्रत्ययो हर्षात्सम्पातिः पुनरब्रवीत्।।
tamaṅgadamupāsīnaṅ taissarvairharibhirvṛtam. janitapratyayō harṣātsampātiḥ punarabravīt৷৷
Angada sat near Sampati surrounded by all monkeys. Sampati who had gained confidence spoke to Angada once again joyously.
Kishkindha Kanda 60.3
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 3
कृत्वा निश्शब्दमेकाग्रा श्श्रुण्वन्तु हरयो मम। तत्वं सङ्कीर्तयिष्यामि यथा जानामि मैथिलीम्।।
kṛtvā niśśabdamēkāgrā śśruṇvantu harayō! mama. tatvaṅ saṅkīrtayiṣyāmi yathā jānāmi maithilīm৷৷
'O monkeys I shall tell you in detail how I came to know the princess from Mithila. Listen quietly with rapt attention:
Kishkindha Kanda 60.4
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 4
अस्य विन्ध्यस्य शिखरे पतितोऽस्मि पुरावने। सूर्यतपपरीताङ्गो निर्दग्धस्सूर्यरश्मिभिः।।
asya vindhyasya śikharē patitō.smi purāvanē. sūryatapaparītāṅgō nirdagdhassūryaraśmibhiḥ৷৷
Scorched by the rays of the Sun, I was burnt totally and fell on the peak of this mount Vindhya years ago.
Kishkindha Kanda 60.5
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 5
लब्धसंज्ञस्तु षड्रात्राद्विवशो विह्वलन्निव। वीक्षमाणो दिशस्सर्वा नाभिजानामि किञ्चन।।
labdhasaṅjñastu ṣaḍrātrādvivaśō vihvalanniva. vīkṣamāṇō diśassarvā nābhijānāmi kiñcana৷৷
"On getting sensitivity after six days, and on looking in all directions I could not recognise anything in the least, as I was helpless and frantic...
Kishkindha Kanda 60.6
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 6
ततस्तु सागरान् शैलान्नदीस्सर्वास्सरांसि च। वनानि च प्रदेशांश्च नीरीक्ष्य मतिरागता।।
tatastu sāgarān śailānnadīssarvāssarāṅsi ca. vanāni ca pradēśāṅśca nīrīkṣya matirāgatā৷৷
'Then I looked at the oceans, the mountains, rivers, lakes, forests and all locations and my memory returned gradually.
Kishkindha Kanda 60.7
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 7
हृष्टपक्षिगणाकीर्णः कन्दरान्तरकूटवान्। दक्षिणस्योदधेस्तीरे विन्ध्योऽयमिति निश्चितः।।
hṛṣṭapakṣigaṇākīrṇaḥ kandarāntarakūṭavān. dakṣiṇasyōdadhēstīrē vindhyō.yamiti niścitaḥ৷৷
'I came to know then that this place is inhabited by flocks of happy birds and full of many caves and mountain peaks. This is mount Vindhya on the shore of the southern ocean.
Kishkindha Kanda 60.8
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 8
आसीच्चात्राश्रमं पुण्यं सुरैरपि सुपूजितम्। ऋषिर्निशाकरो नाम यस्मिन्नुग्रतपाभवत्।।
āsīccātrāśramaṅ puṇyaṅ surairapi supūjitam. ṛṣirniśākarō nāma yasminnugratapābhavat৷৷
'There was a hermitage nearby, where a revered sage, who was even worshpped by gods lived. His name was Nishakara. He did rigorous penance here.
Kishkindha Kanda 60.9
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 9
अष्टौ वर्षसहस्राणि तेनास्मिन्नृषिणा विना। वसतो मम धर्मज्ञा स्वर्गते तु निशाकरे।।
aṣṭau varṣasahasrāṇi tēnāsminnṛṣiṇā vinā. vasatō mama dharmajñā! svargatē tu niśākarē৷৷
'O righteous monkeys after the death of sage Nishakara eight thousand years have passed. And I have been living here.
Kishkindha Kanda 60.10
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 10
अवतीर्य तु विन्ध्याग्रात्कृच्छ्रेण विषमाच्छनैः। तीक्ष्णदर्भां वसुमतीं दुःखेन पुनरागतः।।
avatīrya tu vindhyāgrātkṛcchrēṇa viṣamācchanaiḥ. tīkṣṇadarbhāṅ vasumatīṅ duḥkhēna punarāgataḥ৷৷
'I descended down slowly from the high rugged peak of the Vindhya mountain with great difficulty to the plain land bristling with sharp, harsh darbha grass.
Kishkindha Kanda 60.11
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 11
तमृषिं द्रष्टुकामोऽस्मि दुःखेनाभ्यागतो भृशम्। जटायुषा मया चैव बहुशोऽभिगतो हि सः।।
tamṛṣiṅ draṣṭukāmō.smi duḥkhēnābhyāgatō bhṛśam. jaṭāyuṣā mayā caiva bahuśō.bhigatō hi saḥ৷৷
'Eager to see the great sage I reached the place with much difficulty. I and my brother Jatayu had approached him many a time earlier.
Kishkindha Kanda 60.12
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 12
तस्याश्रमपदाभ्याशे ववुर्वातास्सुगन्धिनः। वृक्षो वापुष्पितः कश्चिदफलो वा न विद्यते।।
tasyāśramapadābhyāśē vavurvātāssugandhinaḥ. vṛkṣō vāpuṣpitaḥ kaścidaphalō vā na vidyatē৷৷
'In the vicinity of that hermitage there was no tree without flowers or fruits and fragrant was the breeze that blew around.
Kishkindha Kanda 60.13
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 13
उपेत्य चाश्रमं पुण्यं वृक्षमूलमुपाश्रितः। द्रष्टुकामः प्रतीक्षेऽहं भगवन्तं निशाकरम्।।
upētya cāśramaṅ puṇyaṅ vṛkṣamūlamupāśritaḥ. draṣṭukāmaḥ pratīkṣē.haṅ bhagavantaṅ niśākaram৷৷
'On reaching the sacred hermitage, I stood and waited under a tree for the audience of the divine sage Nishakara.
Kishkindha Kanda 60.14
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 14
अथापश्यमदूरस्थमृषिं ज्वलिततेजसम्। कृताभिषेकं दुर्धर्षमुपावृत्तमुदङ्मुखम्।।
athāpaśyamadūrasthamṛṣiṅ jvalitatējasam. kṛtābhiṣēkaṅ durdharṣamupāvṛttamudaṅmukham৷৷
"Then I saw the sage available distantly, returning facing north after performing his holy bath, an unassailable sage irradiating the ambience with his radiance...
Kishkindha Kanda 60.15
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 15
तमृक्षास्सृमरा व्याघ्रास्सिंहा नागास्सरीसृपाः। परिवार्योपगच्छन्ति धातारं प्राणिनो यथा।।
tamṛkṣāssṛmarā vyāghrāssiṅhā nāgāssarīsṛpāḥ. parivāryōpagacchanti dhātāraṅ prāṇinō yathā৷৷
'He was followed by bears, deer, tigers, lions, elephants and snakes just as living beings follow their creator.
Kishkindha Kanda 60.16
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 16
ततः प्राप्तमृषिं ज्ञात्वा तानि सत्त्वानि वै ययुः। प्रविष्टे राजनि यथा सर्वं सामात्यकं बलम्।।
tataḥ prāptamṛṣiṅ jñātvā tāni sattvāni vai yayuḥ. praviṣṭē rājani yathā sarvaṅ sāmātyakaṅ balam৷৷
'Just as the army including feudatories recede, when the king comes, all those creatures repaired to their dens when they knew the arrival of the sage at the hermitage.
Kishkindha Kanda 60.17
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 17
ऋषिस्तु दृष्ट्वा मां प्रीतः प्रविष्टश्चाश्रमं पुनः। मुहूर्तमात्रान्निष्क्रम्य ततः कार्यमपृच्छत।।
ṛṣistu dṛṣṭvā māṅ prītaḥ praviṣṭaścāśramaṅ punaḥ. muhūrtamātrānniṣkramya tataḥ kāryamapṛcchata৷৷
The sage who entered the hermitage came out again within a moment on seeing me and enquired about me affectionately:
Kishkindha Kanda 60.18
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 18
सौम्य वैकल्यतां दृष्ट्वा रोम्णां ते नावगम्यते। अग्निदग्धाविमौ पक्षौ व्रणाश्चापि शरीरके।।
saumya! vaikalyatāṅ dṛṣṭvā rōmṇāṅ tē nāvagamyatē. agnidagdhāvimau pakṣau vraṇāścāpi śarīrakē৷৷
'O gentle one seeing your body devoid of hair I can understood that your wings have been burnt and your body bruised.
Kishkindha Kanda 60.19
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 19
गृध्रौ द्वौ दृष्टपूर्वौ मे मातरिश्वसमौ जवे। गृध्राणां चैव राजानौ भ्रातरौ कामरूपिणौ।।
gṛdhrau dvau dṛṣṭapūrvau mē mātariśvasamau javē. gṛdhrāṇāṅ caiva rājānau bhrātarau kāmarūpiṇau৷৷
'You are the king among vultures equal to wind in speed.I had seen both the brothers earlier and both of you could change your form at will.
Kishkindha Kanda 60.20
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 20
ज्येष्ठो हि त्वं तु सम्पाते जटायुरनुजस्तव। मानुषं रूपमास्थाय गृह्णीतां चरणौ मम।।
jyēṣṭhō hi tvaṅ tu sampātē! jaṭāyuranujastava. mānuṣaṅ rūpamāsthāya gṛhṇītāṅ caraṇau mama৷৷
" 'You are the elder, isn't it! And Jataayu is your younger brother. You used to touch my feet taking up human forms...
Kishkindha Kanda 60.21
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Kishkindha Kanda 60 · Verse 21
किं ते व्याधिसमुत्थानं पक्षयोः पतनं कथम्। दण्डोऽयंच कृतः केन सर्वमाख्याहि पृच्छतः।।
kiṅ tē vyādhisamutthānaṅ pakṣayōḥ patanaṅ katham. daṇḍō.yaṅca kṛtaḥ kēna sarvamākhyāhi pṛcchataḥ৷৷
'What disease has affected you? Why are your wings dropped down? Who punished you in this way? Tell me.' इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे षष्टितमस्सर्गः।। Thus ends the sixtieth sarga in Kishkindakanda of the first epic, the Holy Ramayana composed by sage Valmiki.