सह ताराङ्गदाभ्यां तु गत्वा स हनुमान्कपिः। सुग्रीवेण यथोद्दिष्टं तं देशमुपचक्रमे।।

saha tārāṅgadābhyāṅ tu gatvā sa hanumānkapiḥ. sugrīvēṇa yathōddiṣṭaṅ taṅ dēśamupacakramē৷৷

स तु दूरमुपागम्य सर्वैस्तै: कपिसत्तमैः। विचिनोति स्म विन्ध्यस्य गुहाश्च गहनानि च।।

sa tu dūramupāgamya sarvaistai: kapisattamaiḥ. vicinōti sma vindhyasya guhāśca gahanāni ca৷৷

।। पर्वताग्रान्नदीदुर्गान्सरांसि विपुलान्द्रुमान्। वृक्षषण्डांश्च विविधान्पर्वतान्घनपादपान्।।

৷৷ parvatāgrānnadīdurgānsarāṅsi vipulāndrumān. vṛkṣaṣaṇḍāṅśca vividhānparvatānghanapādapān৷৷

अन्वेषमाणास्ते सर्वे वानरास्सर्वतो दिशम्। न सीतां ददृशुर्वीरा मैथिलीं जनकात्मजाम्।।

anvēṣamāṇāstē sarvē vānarāssarvatō diśam. na sītāṅ dadṛśurvīrā maithilīṅ janakātmajām৷৷

ते भक्षयन्तो मूलानि फलानि विविधानि च। अन्वेषमाणा दुर्धर्षान्यवसं स्तत्र तत्र ह।।

tē bhakṣayantō mūlāni phalāni vividhāni ca. anvēṣamāṇā durdharṣānyavasaṅ statra tatra ha৷৷

स तु देशो दुरन्वेषो गुहागहनवान्महान्। निर्जलं निर्जनं शून्यं गहनं रोमहर्षणम्।।

sa tu dēśō duranvēṣō guhāgahanavānmahān. nirjalaṅ nirjanaṅ śūnyaṅ gahanaṅ rōmaharṣaṇam৷৷

त्यक्त्वा तु तं तदा देशं सर्वे वै हरियूथपाः। तादृशान्यप्यरण्यानि विचित्य भृशपीडिताः।।

tyaktvā tu taṅ tadā dēśaṅ sarvē vai hariyūthapāḥ. tādṛśānyapyaraṇyāni vicitya bhṛśapīḍitāḥ৷৷

यत्र वन्ध्यफला वृक्षा विपुष्पाः पर्णवर्जिताः।।

yatra vandhyaphalā vṛkṣā vipuṣpāḥ parṇavarjitāḥ৷৷

न सन्ति महिषा यत्र न मृगा न च हस्तिनः।।

na santi mahiṣā yatra na mṛgā na ca hastinaḥ৷৷

न यत्रवृक्षा नौषध्यो न वल्ल्यो नापि वीरुधः।।

na yatravṛkṣā nauṣadhyō na vallyō nāpi vīrudhaḥ৷৷

।। स्निग्धपत्रास्स्थले यत्र पद्मिन्यः फुल्लपङ्कजाः। प्रेक्षणीयास्सुगन्धाश्च भ्रमरैश्चापिवर्जिताः।।

৷৷ snigdhapatrāssthalē yatra padminyaḥ phullapaṅkajāḥ. prēkṣaṇīyāssugandhāśca bhramaraiścāpivarjitāḥ৷৷

कण्डुर्नाम महाभागस्सत्यवादी तपोधनः। महर्षिः परमामर्षी नियमैर्दुष्प्रधर्षणः।।

kaṇḍurnāma mahābhāgassatyavādī tapōdhanaḥ. maharṣiḥ paramāmarṣī niyamairduṣpradharṣaṇaḥ৷৷

तस्य तस्मिन्वने पुत्रो बालष्षोडशवार्षिकः। प्रणष्टो जीवितान्ताय क्रुद्धस्तत्र महामुनिः।।

tasya tasminvanē putrō bālaṣṣōḍaśavārṣikaḥ. praṇaṣṭō jīvitāntāya kruddhastatra mahāmuniḥ৷৷

तेन धर्मात्मना शप्तं कृत्स्नं तत्रमहद्वनम्। अशरण्यं दुराधर्षं मृगपक्षिविवर्जितम्।।

tēna dharmātmanā śaptaṅ kṛtsnaṅ tatramahadvanam. aśaraṇyaṅ durādharṣaṅ mṛgapakṣivivarjitam৷৷

तस्य ते काननान्ताश्च गिरीणां कन्दराणि च। प्रभवनि नदीनां च विचिन्वन्ति समाहिताः।।

tasya tē kānanāntāśca girīṇāṅ kandarāṇi ca. prabhavani nadīnāṅ ca vicinvanti samāhitāḥ৷৷

तत्र चापि महात्मानो नापश्यञ्जनकात्मजाम्। हर्तारं रावणं वापि सुग्रीवप्रियकारिणः।।

tatra cāpi mahātmānō nāpaśyañjanakātmajām. hartāraṅ rāvaṇaṅ vāpi sugrīvapriyakāriṇaḥ৷৷

ते प्रविश्याऽशु तं भीमं लतागुल्मसमावृतम्। दद्दृशुः क्रूरकर्माणमसुरं सुरनिर्भयम्।।

tē praviśyā.śu taṅ bhīmaṅ latāgulmasamāvṛtam. daddṛśuḥ krūrakarmāṇamasuraṅ suranirbhayam৷৷

तं दृष्ट्वा वानरा घोरं स्थितं शैलमिवापरम्। गाढं परिहितास्सर्वे दृष्ट्वा तान्पर्वतोपममान्।।

taṅ dṛṣṭvā vānarā ghōraṅ sthitaṅ śailamivāparam. gāḍhaṅ parihitāssarvē dṛṣṭvā tānparvatōpamamān৷৷

सोऽपि तान्वानरान्सर्वान् नष्टा स्स्थेत्यब्रवीद्बली। अभ्यधावत सङ्कृद्धो मुष्टिमुद्यम्य संहितम्।।

sō.pi tānvānarānsarvān naṣṭā ssthētyabravīdbalī. abhyadhāvata saṅkṛddhō muṣṭimudyamya saṅhitam৷৷

तमापतन्तं सहसा वालिपुत्रोऽङ्गदस्तदा। रावणोऽयमिति ज्ञात्वा तलेनाभिजघान ह।।

tamāpatantaṅ sahasā vāliputrō.ṅgadastadā. rāvaṇō.yamiti jñātvā talēnābhijaghāna ha৷৷

स वालिपुत्राभिहतो वक्त्राच्छोणितमुद्वमन्। असुरोऽभ्यपतद्भूमौ पर्यस्त इव पर्वतः।।

sa vāliputrābhihatō vaktrācchōṇitamudvaman. asurō.bhyapatadbhūmau paryasta iva parvataḥ৷৷

तेऽपि तस्मिन्निरुच्छवासे वानरा जितकाशिनः। व्यचिन्वन्प्रायशस्तत्र सर्वं तद्गिरिगह्वरम्।।

tē.pi tasminnirucchavāsē vānarā jitakāśinaḥ. vyacinvanprāyaśastatra sarvaṅ tadgirigahvaram৷৷

विचितं तु ततः कृत्वा सर्वे ते काननं पुनः। अन्यदेवापरं घोरं विविशुर्गिरिगह्वरम्।।

vicitaṅ tu tataḥ kṛtvā sarvē tē kānanaṅ punaḥ. anyadēvāparaṅ ghōraṅ viviśurgirigahvaram৷৷

ते विचित्य पुनः खिन्ना विनिष्पत्य समागताः। एकान्ते वृक्षमूले तु निषेदुर्दीनमानसाः।।

tē vicitya punaḥ khinnā viniṣpatya samāgatāḥ. ēkāntē vṛkṣamūlē tu niṣēdurdīnamānasāḥ৷৷