अङ्गदस्य वचश्श्रुत्वा सुग्रीवस्सचिवैस्सह। लक्ष्मणं कुपितं श्रुत्वा मुमोचासनमात्मवान्

aṅgadasya vacaśśrutvā sugrīvassacivaissaha. lakṣmaṇaṅ kupitaṅ śrutvā mumōcāsanamātmavān

सचिवानब्रवीद्वाक्यं निश्चित्य गुरुलाघवम्। मन्त्रज्ञान्मन्त्रकुशलो मन्त्रेषु परिनिष्ठितान्

sacivānabravīdvākyaṅ niścitya gurulāghavam. mantrajñānmantrakuśalō mantrēṣu pariniṣṭhitān

न मे दुर्व्याहृतं किञ्चिन्नापि मे दुरनुष्ठितम्। लक्ष्मणो राघवभ्राता क्रुद्धः किमिति चिन्तये

na mē durvyāhṛtaṅ kiñcinnāpi mē duranuṣṭhitam. lakṣmaṇō rāghavabhrātā kruddhaḥ kimiti cintayē

असुहृद्भिर्ममामित्रैर्नित्यमन्तरदर्शिभिः। मम दोषानसम्भूतान् श्रावितो राघवानुजः

asuhṛdbhirmamāmitrairnityamantaradarśibhiḥ. mama dōṣānasambhūtān śrāvitō rāghavānujaḥ

अत्र तावद्यथाबुद्धि सर्वैरेव यथाविधि। भावस्य निश्चयस्तावद्विज्ञेयो निपुणं शनैः

atra tāvadyathābuddhi sarvairēva yathāvidhi. bhāvasya niścayastāvadvijñēyō nipuṇaṅ śanaiḥ

न खल्वस्ति मम त्रासो लक्ष्मणान्नापि राघवात्। मित्रं त्वस्थानकुपितं जनयत्येव सम्भ्रमम्

na khalvasti mama trāsō lakṣmaṇānnāpi rāghavāt. mitraṅ tvasthānakupitaṅ janayatyēva sambhramam

सर्वथा सुकरं मित्रं दुष्करं परिपालनम्। अनित्यत्वाच्छ चित्तानां प्रीतिरल्पेपि भिद्यते

sarvathā sukaraṅ mitraṅ duṣkaraṅ paripālanam. anityatvāccha cittānāṅ prītiralpēpi bhidyatē

अतो निमित्तं त्रस्तोहं रामेण तु महात्मना। यन्मयोपकृतं शक्यं प्रतिकर्तुं न तन्मया

atō nimittaṅ trastōhaṅ rāmēṇa tu mahātmanā. yanmayōpakṛtaṅ śakyaṅ pratikartuṅ na tanmayā

सुग्रीवेणैवमुक्तस्तु हनुमान्हरिपुङ्गवः। उवाच स्वेन तर्केण मध्ये वानरमन्त्रिणाम्

sugrīvēṇaivamuktastu hanumānharipuṅgavaḥ. uvāca svēna tarkēṇa madhyē vānaramantriṇām

सर्वथा नैतदाश्चर्यं यस्त्वं हरिगणेश्वर। न विस्मरसि सुस्निग्धमुपकार कृतं शुभम्

sarvathā naitadāścaryaṅ yastvaṅ harigaṇēśvara!. na vismarasi susnigdhamupakāra kṛtaṅ śubham

राघवेण तु वीरेण भयमुत्सृज्य दूरतः। त्वत्प्रियार्थं हतो वाली शक्रतुल्यपराक्रमः

rāghavēṇa tu vīrēṇa bhayamutsṛjya dūrataḥ. tvatpriyārthaṅ hatō vālī śakratulyaparākramaḥ

सर्वथा प्रणयात्कृद्धो राघवो नात्र संशयः। भ्रातरं सम्प्रहितवान्लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम्

sarvathā praṇayātkṛddhō rāghavō nātra saṅśayaḥ. bhrātaraṅ samprahitavānlakṣmaṇaṅ lakṣmivardhanam

त्वं प्रमत्तो न जानीषे कालं कालविदां वर। फुल्लसप्तच्छदश्यामा प्रवृत्ता तु शरच्छिवा

tvaṅ pramattō na jānīṣē kālaṅ kālavidāṅ vara. phullasaptacchadaśyāmā pravṛttā tu śaracchivā

निर्मलग्रहनक्षत्रा द्यौः प्रनष्टवलाहका। प्रसन्नाश्च दिशस्सर्वास्सरितश्च सरांसि च

nirmalagrahanakṣatrā dyauḥ pranaṣṭavalāhakā. prasannāśca diśassarvāssaritaśca sarāṅsi ca

प्राप्तमुद्योगकालं तु नावैषि हरिपुङ्गव। त्वं प्रमत्त इति व्यक्तं लक्ष्मणोऽयमिहागतः

prāptamudyōgakālaṅ tu nāvaiṣi haripuṅgava. tvaṅ pramatta iti vyaktaṅ lakṣmaṇō.yamihāgataḥ

आर्तस्य हृतदारस्य पुरुषं पुरुषान्तरात्। वचनं मर्षणीयं ते राघवस्य महात्मनः

ārtasya hṛtadārasya puruṣaṅ puruṣāntarāt. vacanaṅ marṣaṇīyaṅ tē rāghavasya mahātmanaḥ

कृतापराधस्य हि ते नान्यत्पश्याम्यहं क्षमम्। अन्तरेणाञ्जलिं बद्ध्वा लक्ष्मणस्य प्रसादनात्

kṛtāparādhasya hi tē nānyatpaśyāmyahaṅ kṣamam. antarēṇāñjaliṅ baddhvā lakṣmaṇasya prasādanāt

नियुक्तैर्मन्त्रिभिर्वाच्यो ह्यवश्यं पार्थिवो हितम्। अत एव भयं त्यक्त्वा ब्रवीम्यवधृतं वचः

niyuktairmantribhirvācyō hyavaśyaṅ pārthivō hitam. ata ēva bhayaṅ tyaktvā bravīmyavadhṛtaṅ vacaḥ

अभिक्रुद्धस्समर्थो हि चापमुद्यम्य राघवः। सदेवासुरगन्धर्वं वशे स्थापयितुं जगत्

abhikruddhassamarthō hi cāpamudyamya rāghavaḥ. sadēvāsuragandharvaṅ vaśē sthāpayituṅ jagat

न स क्षमः कोपयितुं यः प्रसाद्यः पुनर्भवेत्। पूर्वोपकारं स्मरता कृतज्ञेन विशेषतः

na sa kṣamaḥ kōpayituṅ yaḥ prasādyaḥ punarbhavēt. pūrvōpakāraṅ smaratā kṛtajñēna viśēṣataḥ

तस्य मूर्ध्ना प्रणम्य त्वं सपुत्रस्ससुहृज्जनः। राजंस्तिष्ठस्व समये भर्तुर्भार्येव तद्वशः

tasya mūrdhnā praṇamya tvaṅ saputrassasuhṛjjanaḥ. rājaṅstiṣṭhasva samayē bharturbhāryēva tadvaśaḥ

न रामरामानुजशासनं त्वया कपीन्द्र युक्तं मनसाऽप्यपोहितुम्। मनो हि ते ज्ञास्यति मानुषं बलं स राघवस्यास्य सुरेन्द्रवर्चसः

na rāmarāmānujaśāsanaṅ tvayā kapīndra! yuktaṅ manasā.pyapōhitum. manō hi tē jñāsyati mānuṣaṅ balaṅ sa rāghavasyāsya surēndravarcasaḥ