स वानरमहाराजश्शयानश्शरविक्षतः। प्रत्युक्तो हेतुमद्वाक्यैर्नोत्तरं प्रत्यपद्यत

sa vānaramahārājaśśayānaśśaravikṣataḥ. pratyuktō hētumadvākyairnōttaraṅ pratyapadyata

अश्मभिः प्रविभिन्नाङ्गः पादपैराहतो भृशम्। रामबाणेन चाक्रान्तो जीवितान्ते मुमोह सः

aśmabhiḥ pravibhinnāṅgaḥ pādapairāhatō bhṛśam. rāmabāṇēna cākrāntō jīvitāntē mumōha saḥ

तं भार्या बाणमोक्षेण रामदत्तेन संयुगे। हतं प्लवगशार्दूलं तारा शुश्राव वालिनम्

taṅ bhāryā bāṇamōkṣēṇa rāmadattēna saṅyugē. hataṅ plavagaśārdūlaṅ tārā śuśrāva vālinam

सा सपुत्राप्रियं श्रुत्वा वधं भर्तुस्सुदारुणम्। निष्पपात भृशं तस्माद्विविधा गिरिगह्वरात्

sā saputrāpriyaṅ śrutvā vadhaṅ bhartussudāruṇam. niṣpapāta bhṛśaṅ tasmādvividhā girigahvarāt

ये त्वङ्गदपरीवारा वानरा भीमविक्रमाः। ते सकार्मुकमालोक्य रामं त्रस्ताः प्रदुद्रुवुः

yē tvaṅgadaparīvārā vānarā bhīmavikramāḥ. tē sakārmukamālōkya rāmaṅ trastāḥ pradudruvuḥ

सा ददर्श ततस्त्रस्तान्हरीनापततो भृशम्। यूथादिव परिभ्रष्टान्मृगान्निहतयूथपान्

sā dadarśa tatastrastānharīnāpatatō bhṛśam. yūthādiva paribhraṣṭānmṛgānnihatayūthapān

तानुवाच समासाद्य दुःखितान्दुखिता सती। रामवित्रासितान्सर्वाननुबद्धानिवेषुभिः

tānuvāca samāsādya duḥkhitāndukhitā satī. rāmavitrāsitānsarvānanubaddhānivēṣubhiḥ

वानराः राजसिंहस्य यस्य यूयं पुरस्सराः। तं विहाय सुसन्त्रस्ताः कस्माद्द्रवथ दुर्गताः

vānarāḥ! rājasiṅhasya yasya yūyaṅ purassarāḥ. taṅ vihāya susantrastāḥ kasmāddravatha durgatāḥ

राज्यहेतोस्स चेद्भ्राता भ्रात्रा रौद्रेण पातितः। रामेण प्रहितैरौद्रैर्मार्गणैर्दूरपातिभिः

rājyahētōssa cēdbhrātā bhrātrā raudrēṇa pātitaḥ. rāmēṇa prahitairaudrairmārgaṇairdūrapātibhiḥ

कपिपत्न्या वचश्श्रुत्वा कपयः कामरूपिणः। प्राप्तकालमविक्लिष्टमूचुर्वचनमङ्गनाम्

kapipatnyā vacaśśrutvā kapayaḥ kāmarūpiṇaḥ. prāptakālamavikliṣṭamūcurvacanamaṅganām

जीवपुत्रे निवर्तस्व पुत्रं रक्षस्व चाङ्गदम्। अन्तको रामरूपेण हत्वा नयति वालिनम्

jīvaputrē! nivartasva putraṅ rakṣasva cāṅgadam. antakō rāmarūpēṇa hatvā nayati vālinam

क्षिप्तान् वृक्षान्समाविध्य विपुलाश्च शिलास्तथा। वाली वज्रसमैर्बाणै रामेण विनिपातितः

kṣiptān vṛkṣānsamāvidhya vipulāśca śilāstathā. vālī vajrasamairbāṇai rāmēṇa vinipātitaḥ

अभिद्रुतमिदं सर्वं विद्रुतं प्रसृतं बलम्। अस्मिन् प्लवगशार्दूले हते शक्रसमप्रभे

abhidrutamidaṅ sarvaṅ vidrutaṅ prasṛtaṅ balam. asmin plavagaśārdūlē hatē śakrasamaprabhē

रक्ष्यतां नगरद्वारमङ्गदश्चाभिषिच्यताम्। पदस्थं वालिनः पुत्रं भजिष्यन्ति प्लवङ्गमाः

rakṣyatāṅ nagaradvāramaṅgadaścābhiṣicyatām. padasthaṅ vālinaḥ putraṅ bhajiṣyanti plavaṅgamāḥ

अथवाऽरुचितं स्थानमिह ते रुचिरानने। आविशन्ति हि दुर्गाणि क्षिप्रमन्यानि वानराः

athavā.rucitaṅ sthānamiha tē rucirānanē!. āviśanti hi durgāṇi kṣipramanyāni vānarāḥ

अभार्याश्च सभार्याश्च सन्त्यत्र वनचारिणः। लुब्धेभ्यो विप्रयुक्तेभ्यस्तेभ्यो नस्तुमुलं भयम्

abhāryāśca sabhāryāśca santyatra vanacāriṇaḥ. lubdhēbhyō viprayuktēbhyastēbhyō nastumulaṅ bhayam

अल्पान्तरगतानां तु श्रुत्वा वचनमङ्गना। आत्मनः प्रतिरूपं सा बभाषे चारुहासिनी

alpāntaragatānāṅ tu śrutvā vacanamaṅganā. ātmanaḥ pratirūpaṅ sā babhāṣē cāruhāsinī

पुत्रेण मम किं कार्यं राज्येनच किमात्मना। कपिसिंहे महाभागे तस्मिन्भर्तरि नश्यति

putrēṇa mama kiṅ kāryaṅ rājyēnaca kimātmanā. kapisiṅhē mahābhāgē tasminbhartari naśyati

पादमूलं गमिष्यामि तस्यैवाहं महात्मनः। योऽसौ रामप्रयुक्तेन शरेण विनिपातितः

pādamūlaṅ gamiṣyāmi tasyaivāhaṅ mahātmanaḥ. yō.sau rāmaprayuktēna śarēṇa vinipātitaḥ

एवमुक्त्वा प्रदुद्राव रुदन्ती शोककर्शिता। शिरश्चोरश्च बाहुभ्यां दुःखेन समभिध्नती

ēvamuktvā pradudrāva rudantī śōkakarśitā. śiraścōraśca bāhubhyāṅ duḥkhēna samabhidhnatī

आव्रजन्ती ददर्शाथ पतिं निपतितं भुवि। हन्तारं दानवेन्द्राणां समरेष्वनिवर्तिनम्

āvrajantī dadarśātha patiṅ nipatitaṅ bhuvi. hantāraṅ dānavēndrāṇāṅ samarēṣvanivartinam

क्षेप्तारं पर्वतेन्द्राणां वज्राणामिव वासवम्। महावातसमाविष्टं महामेघौघनिस्स्वनम्

kṣēptāraṅ parvatēndrāṇāṅ vajrāṇāmiva vāsavam. mahāvātasamāviṣṭaṅ mahāmēghaughanissvanam

क्रतुल्यपराक्रान्तं वृष्टवेवोपरतं घनम्। नर्दन्तं नर्दतां भीमं शूरं शूरेण पातितम्

kratulyaparākrāntaṅ vṛṣṭavēvōparataṅ ghanam. nardantaṅ nardatāṅ bhīmaṅ śūraṅ śūrēṇa pātitam

अर्चितं सर्वलोकस्य सपताकं सवेदिकम्

arcitaṅ sarvalōkasya sapatākaṅ savēdikam

अवष्टभ्य च तिष्ठन्तं ददर्श धनुरुत्तम्

avaṣṭabhya ca tiṣṭhantaṅ dadarśa dhanuruttam

तावतीत्य समासाद्य भर्तारं निहतं रणे

tāvatītya samāsādya bhartāraṅ nihataṅ raṇē

सुप्त्वेव पुनरुत्थाय आर्यपुत्रेति शोचती

suptvēva punarutthāya āryaputrēti śōcatī

तामवेक्ष्य तु सुग्रीवः क्रोशन्तीं कुररीमिव। विषादमगमत्कष्टं दृष्ट्वा चाङ्गदमागतम्

tāmavēkṣya tu sugrīvaḥ krōśantīṅ kurarīmiva. viṣādamagamatkaṣṭaṅ dṛṣṭvā cāṅgadamāgatam