पूर्वजोऽप्युक्तमात्रस्तु लक्ष्मणेन सुभाषितम्। सारग्राही महासारं प्रतिजग्राह राघवः।।

pūrvajō.pyuktamātrastu lakṣmaṇēna subhāṣitam. sāragrāhī mahāsāraṅ pratijagrāha rāghavaḥ৷৷

सन्निगृह्य महाबाहुः प्रवृत्तं कोपमात्मनः। अवष्टभ्य धनुश्चित्रं रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।।

sannigṛhya mahābāhuḥ pravṛttaṅ kōpamātmanaḥ. avaṣṭabhya dhanuścitraṅ rāmō lakṣmaṇamabravīt৷৷

किं करिष्यावहे वत्स क्व वा गच्छाव लक्ष्मण। केनोपायेन गच्छेयं सीतामिति विचिन्तय।।

kiṅ kariṣyāvahē vatsa kva vā gacchāva lakṣmaṇa. kēnōpāyēna gacchēyaṅ sītāmiti vicintaya৷৷

तं तथा परितापार्तं लक्ष्मणो राममब्रवीत्। इदमेव जनस्थानं त्वमन्वेषितुमर्हसि।।

taṅ tathā paritāpārtaṅ lakṣmaṇō rāmamabravīt. idamēva janasthānaṅ tvamanvēṣitumarhasi৷৷

सन्तीह गिरिदुर्गाणि निर्दराः कन्दराणि च।।

santīha giridurgāṇi nirdarāḥ kandarāṇi ca৷৷

।। गुहाश्च विविधा घोरा नानामृगगणाकुलाः। आवासाः किन्नराणां च गन्धर्वभवनानि च।।

৷৷ guhāśca vividhā ghōrā nānāmṛgagaṇākulāḥ. āvāsāḥ kinnarāṇāṅ ca gandharvabhavanāni ca৷৷

तानि युक्तो मया सार्धं त्वमन्वेषितुमर्हसि। त्वद्विधा बुद्धिसम्पन्ना महात्मानो नरर्षभ।।

tāni yuktō mayā sārdhaṅ tvamanvēṣitumarhasi. tvadvidhā buddhisampannā mahātmānō nararṣabha৷৷

इत्युक्तस्तद्वनं सर्वं विचचार सलक्ष्मणः।।

ityuktastadvanaṅ sarvaṅ vicacāra salakṣmaṇaḥ৷৷

ततः पर्वतकूटाभं महाभागं द्विजोत्तमम्।।

tataḥ parvatakūṭābhaṅ mahābhāgaṅ dvijōttamam৷৷

तं दृष्ट्वा गिरिशृङ्गाभं रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।।

taṅ dṛṣṭvā giriśṛṅgābhaṅ rāmō lakṣmaṇamabravīt৷৷

गृध्ररूपमिदं रक्षो व्यक्तं भवति कानने।।

gṛdhrarūpamidaṅ rakṣō vyaktaṅ bhavati kānanē৷৷

।। भक्षयित्वा विशालाक्षीमास्ते सीतां यथासुखम्। एनं वधिष्ये दीप्तास्यैर्घोरैर्बाणैरजिह्मगैः।।

৷৷ bhakṣayitvā viśālākṣīmāstē sītāṅ yathāsukham. ēnaṅ vadhiṣyē dīptāsyairghōrairbāṇairajihmagaiḥ৷৷

इत्युक्त्वाभ्यपतद्गृध्रं सन्धाय धनुषि क्षुरम्। क्रुद्धो रामस्समुद्रान्तां कम्पयन्निव मेदिनीम्।।

ityuktvābhyapatadgṛdhraṅ sandhāya dhanuṣi kṣuram. kruddhō rāmassamudrāntāṅ kampayanniva mēdinīm৷৷

तं दीनं दीनया वाचा सफेनं रुधिरं वमन्। अभ्यभाषत पक्षी तु रामं दशरथात्मजम्।।

taṅ dīnaṅ dīnayā vācā saphēnaṅ rudhiraṅ vaman. abhyabhāṣata pakṣī tu rāmaṅ daśarathātmajam৷৷

यामोषधिमिवायुष्मन्नन्वेषसि महावने। सा देवी मम च प्राणा रावणेनोभयं हृतम्।।

yāmōṣadhimivāyuṣmannanvēṣasi mahāvanē. sā dēvī mama ca prāṇā rāvaṇēnōbhayaṅ hṛtam৷৷

त्वया विरहिता देवी लक्ष्मणेन च राघव। ह्रियमाणा मया दृष्टा रावणेन बलीयसा।।

tvayā virahitā dēvī lakṣmaṇēna ca rāghava. hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rāvaṇēna balīyasā৷৷

सीतामभ्यवपन्नोऽहं रावणश्च रणे मया। विध्वंसितरथश्चात्र पातितो धरणीतले।।

sītāmabhyavapannō.haṅ rāvaṇaśca raṇē mayā. vidhvaṅsitarathaścātra pātitō dharaṇītalē৷৷

एतदस्य धनुर्भग्नमेतदस्य शरावरम्। अयमस्य रथो राम भग्नसाङ्ग्रामिको मया।।

ētadasya dhanurbhagnamētadasya śarāvaram. ayamasya rathō rāma bhagnasāṅgrāmikō mayā৷৷

अयं तु सारथिस्तस्य मत्पक्षनिहतो युधि। परिश्रान्तस्य मे पक्षौ छित्त्वा खड्गेन रावणः।।

ayaṅ tu sārathistasya matpakṣanihatō yudhi. pariśrāntasya mē pakṣau chittvā khaḍgēna rāvaṇaḥ৷৷

।। सीतामादाय वैदेहीमुत्पपात विहायसम्। रक्षसा निहतं पूर्वं न मां हन्तुं त्वमर्हसि।।

৷৷ sītāmādāya vaidēhīmutpapāta vihāyasam. rakṣasā nihataṅ pūrvaṅ na māṅ hantuṅ tvamarhasi৷৷

रामस्तस्य तु विज्ञाय बाष्पपूर्णमुखस्तदा। द्विगुणीकृततापार्तस्सीतासक्तां प्रियां कथाम्।।

rāmastasya tu vijñāya bāṣpapūrṇamukhastadā. dviguṇīkṛtatāpārtassītāsaktāṅ priyāṅ kathām৷৷

गृध्रराजं परिष्वज्य परित्यज्य महद्धनुः। निपपातावशो भूमौ रुरोद सहलक्ष्मणः।।

gṛdhrarājaṅ pariṣvajya parityajya mahaddhanuḥ. nipapātāvaśō bhūmau rurōda sahalakṣmaṇaḥ৷৷

एकमेकायने दुर्गे निश्श्वसन्तं कथञ्चन। समीक्ष्य दुःखिततरो रामस्सौमित्रिमब्रवीत्।।

ēkamēkāyanē durgē niśśvasantaṅ kathañcana. samīkṣya duḥkhitatarō rāmassaumitrimabravīt৷৷

राज्यं भ्रष्टं वने वासस्सीता नष्टा हतो द्विजः। ईदृशीयं ममालक्ष्मीर्निर्दहेदपि पावकम्।।

rājyaṅ bhraṣṭaṅ vanē vāsassītā naṣṭā hatō dvijaḥ. īdṛśīyaṅ mamālakṣmīrnirdahēdapi pāvakam৷৷

सम्पूर्णमपि चेदद्य प्रविशेयं महोदधिम्। सोऽपि नूनं ममालक्ष्म्या विशुष्येत्सरितांपतिः।।

sampūrṇamapi cēdadya praviśēyaṅ mahōdadhim. sō.pi nūnaṅ mamālakṣmyā viśuṣyētsaritāṅpatiḥ৷৷

नास्त्यभाग्यतरो लोके मत्तोऽस्मिन्सचराचरे। येनेयं महती प्राप्ता मया व्यसनवागुरा।।

nāstyabhāgyatarō lōkē mattō.sminsacarācarē. yēnēyaṅ mahatī prāptā mayā vyasanavāgurā৷৷

अयं पितृवयस्यो मे गृध्रराजो जरान्वितः। शेते विनिहतो भूमौ मम भाग्यविपर्ययात्।।

ayaṅ pitṛvayasyō mē gṛdhrarājō jarānvitaḥ. śētē vinihatō bhūmau mama bhāgyaviparyayāt৷৷

इत्येवमुक्त्वा बहुशो राघवस्सहलक्ष्मणः। जटायुषं च पस्पर्श पितृस्नेहं विदर्शयन्।।

ityēvamuktvā bahuśō rāghavassahalakṣmaṇaḥ. jaṭāyuṣaṅ ca pasparśa pitṛsnēhaṅ vidarśayan৷৷

निकृत्तपक्षं रुधिरावसिक्तं स गृध्रराजं परिरभ्य रामः। क्व मैथिली प्राणसमा ममेति विमुच्य वाचं निपपात भूमौ।।

nikṛttapakṣaṅ rudhirāvasiktaṅ sa gṛdhrarājaṅ parirabhya rāmaḥ. kva maithilī prāṇasamā mamēti vimucya vācaṅ nipapāta bhūmau৷৷