तं तथा शोकसन्तप्तं विलपन्तमनाथवत्। मोहेन महताविष्टं परिद्यूनमचेतनम्।।

taṅ tathā śōkasantaptaṅ vilapantamanāthavat. mōhēna mahatāviṣṭaṅ paridyūnamacētanam৷৷

।। ततस्सौमित्रिराश्वास्य मुहूर्तादिव लक्ष्मणः। रामं सम्बोधयामास चरणौ चाभिपीडयन्।।

৷৷ tatassaumitrirāśvāsya muhūrtādiva lakṣmaṇaḥ. rāmaṅ sambōdhayāmāsa caraṇau cābhipīḍayan৷৷

महता तपसा राम महता चापि कर्मणा। राज्ञा दशरथेनासि लब्धोऽमृतमिवामरैः।।

mahatā tapasā rāma mahatā cāpi karmaṇā. rājñā daśarathēnāsi labdhō.mṛtamivāmaraiḥ৷৷

तव चैव गुणैर्बद्धस्त्वद्वियोगान्महीपतिः। राजा देवत्वमापन्नो भरतस्य यथाश्रुतम्।।

tava caiva guṇairbaddhastvadviyōgānmahīpatiḥ. rājā dēvatvamāpannō bharatasya yathāśrutam৷৷

यदि दुःखमिदं प्राप्तं काकुत्स्थ न सहिष्यसे। प्राकृतश्चाल्पसत्त्वश्च इतरः कस्सहिष्यति।।

yadi duḥkhamidaṅ prāptaṅ kākutstha na sahiṣyasē. prākṛtaścālpasattvaśca itaraḥ kassahiṣyati৷৷

दुःखितो हि भवान्लोकांस्तेजसा यदि धक्ष्यते। आर्ताः प्रजा नरव्याघ्र क्व नु यास्यन्ति निर्वृतिम्।।

duḥkhitō hi bhavānlōkāṅstējasā yadi dhakṣyatē. ārtāḥ prajā naravyāghra kva nu yāsyanti nirvṛtim৷৷

लोकस्वभाव एवैष ययातिर्नहुषात्मजः। गतश्शक्रेण सालोक्यमनयस्तं समस्पृशत्।।

lōkasvabhāva ēvaiṣa yayātirnahuṣātmajaḥ. gataśśakrēṇa sālōkyamanayastaṅ samaspṛśat৷৷

महर्षिर्यो वसिष्ठस्तु यः पितुर्नः पुरोहितः। अह्ना पुत्रशतं जज्ञे तथैवास्य पुनर्हतम्।।

maharṣiryō vasiṣṭhastu yaḥ piturnaḥ purōhitaḥ. ahnā putraśataṅ jajñē tathaivāsya punarhatam৷৷

या चेयं जगतां माता देवी लोकनमस्कृता। अस्याश्च चलनं भूमेर्दृश्यते सत्यसंश्रव।।

yā cēyaṅ jagatāṅ mātā dēvī lōkanamaskṛtā. asyāśca calanaṅ bhūmērdṛśyatē satyasaṅśrava৷৷

यौ धर्मौ जगतां नेत्रौ यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम्। आदित्यचन्द्रौ ग्रहणमभ्युपेतौ महाबलौ।।

yau dharmau jagatāṅ nētrau yatra sarvaṅ pratiṣṭhitam. ādityacandrau grahaṇamabhyupētau mahābalau৷৷

सुमहान्त्यपि भूतानि देवाश्च पुरुषर्षभ। न दैवस्य प्रमुञ्चन्ति सर्वभूतानि देहिनः।।

sumahāntyapi bhūtāni dēvāśca puruṣarṣabha. na daivasya pramuñcanti sarvabhūtāni dēhinaḥ৷৷

शक्रादिष्वपि देवेषु वर्तमानौ नयानयौ। श्रूयेते नरशार्दूल न त्वं शोचितुमर्हसि।।

śakrādiṣvapi dēvēṣu vartamānau nayānayau. śrūyētē naraśārdūla na tvaṅ śōcitumarhasi৷৷

नष्टायामपि वैदेह्यां हृतायामपि चानघ शोचितुं नार्हसे वीर यथान्यः प्राकृतस्तथा।।

naṣṭāyāmapi vaidēhyāṅ hṛtāyāmapi cānagha śōcituṅ nārhasē vīra yathānyaḥ prākṛtastathā৷৷

त्वव्दिधा न हि शोचन्ति सततं सत्यदर्शिनः। सुमहत्स्वपि कृच्छ्रेषु रामानिर्विण्णदर्शनाः।।

tvavdidhā na hi śōcanti satataṅ satyadarśinaḥ. sumahatsvapi kṛcchrēṣu rāmānirviṇṇadarśanāḥ৷৷

तत्त्वतो हि नरश्रेष्ठ बुद्ध्या समनुचिन्तय। बुध्द्या युक्ता महाप्राज्ञा विजानन्ति शुभाशुभे।।

tattvatō hi naraśrēṣṭha buddhyā samanucintaya. budhdyā yuktā mahāprājñā vijānanti śubhāśubhē৷৷

अदृष्टगुणदोषाणामध्रुवाणां तु कर्मणाम्। नान्तरेण क्रियां तेषां फलमिष्टं प्रवर्तते।।

adṛṣṭaguṇadōṣāṇāmadhruvāṇāṅ tu karmaṇām. nāntarēṇa kriyāṅ tēṣāṅ phalamiṣṭaṅ pravartatē৷৷

त्वमेव हि पुरा राम मामेवं बहुशोऽन्वशाः। अनुशिष्याद्धि को नु त्वामपि साक्षाद्बृहस्पतिः।।

tvamēva hi purā rāma māmēvaṅ bahuśō.nvaśāḥ. anuśiṣyāddhi kō nu tvāmapi sākṣādbṛhaspatiḥ৷৷

बुद्धिश्च ते महाप्राज्ञ देवैरपि दुरन्वया। शोकेनाभिप्रसुप्तं ते ज्ञानं सम्बोधयाम्यहम्।।

buddhiśca tē mahāprājña dēvairapi duranvayā. śōkēnābhiprasuptaṅ tē jñānaṅ sambōdhayāmyaham৷৷

दिव्यं च मानुषं च त्वमात्मनश्च पराक्रमम्। इक्ष्वाकुवृषभावेक्ष्य यतस्व द्विषतां वधे।।

divyaṅ ca mānuṣaṅ ca tvamātmanaśca parākramam. ikṣvākuvṛṣabhāvēkṣya yatasva dviṣatāṅ vadhē৷৷

किं तेन सर्वनाशेन कृतेन पुरुषर्षभ। तमेव त्वं रिपुं पापं विज्ञायोद्धर्तुमर्हसि।।

kiṅ tēna sarvanāśēna kṛtēna puruṣarṣabha. tamēva tvaṅ ripuṅ pāpaṅ vijñāyōddhartumarhasi৷৷