खरं तु विरथं रामो गदापाणिमवस्थितम्। मृदुपूर्वं महातेजाः परुषं वाक्यमब्रवीत्।।

kharaṅ tu virathaṅ rāmō gadāpāṇimavasthitam. mṛdupūrvaṅ mahātējāḥ paruṣaṅ vākyamabravīt৷৷

गजाश्वरथसम्बाधे बले महति तिष्ठता। कृतं सुदारुणं कर्म सर्वलोकजुगुप्सितम्।।

gajāśvarathasambādhē balē mahati tiṣṭhatā. kṛtaṅ sudāruṇaṅ karma sarvalōkajugupsitam৷৷

उद्वेजनीयो भूतानां नृशंसः पापकर्मकृत्। त्रयाणामपि लोकानामीश्वरोऽपि न तिष्ठति।।

udvējanīyō bhūtānāṅ nṛśaṅsaḥ pāpakarmakṛt. trayāṇāmapi lōkānāmīśvarō.pi na tiṣṭhati৷৷

कर्म लोकविरुद्धं तु कुर्वाणं क्षणदाचर। तीक्ष्णं सर्वजनो हन्ति सर्पं दुष्टमिवागतम्।।

karma lōkaviruddhaṅ tu kurvāṇaṅ kṣaṇadācara. tīkṣṇaṅ sarvajanō hanti sarpaṅ duṣṭamivāgatam৷৷

लोभात्पापानि कुर्वाणः कामाद्वा यो न बुध्यते। भ्रष्टः पश्यति तस्यान्तं ब्राह्मणी करकादिव।।

lōbhātpāpāni kurvāṇaḥ kāmādvā yō na budhyatē. bhraṣṭaḥ paśyati tasyāntaṅ brāhmaṇī karakādiva৷৷

वसतो दण्डकारण्ये तापसान्धर्मचारिणः। किन्नु हत्वा महाभागान्फलं प्राप्स्यसि राक्षस।।

vasatō daṇḍakāraṇyē tāpasāndharmacāriṇaḥ. kinnu hatvā mahābhāgānphalaṅ prāpsyasi rākṣasa৷৷

न चिरं पापकर्माणः क्रूरा लोकजुगुप्सिताः। ऐश्वर्यं प्राप्य तिष्ठन्ति शीर्णमूला इव द्रुमाः।।

na ciraṅ pāpakarmāṇaḥ krūrā lōkajugupsitāḥ. aiśvaryaṅ prāpya tiṣṭhanti śīrṇamūlā iva drumāḥ৷৷

अवश्यं लभते जन्तुः फलं पापस्य कर्मणः। घोरं पर्यागते काले द्रुमाः पुष्पमिवार्तवम्।।

avaśyaṅ labhatē jantuḥ phalaṅ pāpasya karmaṇaḥ. ghōraṅ paryāgatē kālē drumāḥ puṣpamivārtavam৷৷

नचिरात्प्राप्यते लोके पापानां कर्मणां फलम्। सविषाणामिवान्नानां भुक्तानां क्षणदाचर।।

nacirātprāpyatē lōkē pāpānāṅ karmaṇāṅ phalam. saviṣāṇāmivānnānāṅ bhuktānāṅ kṣaṇadācara৷৷

पापमाचरतां घोरं लोकस्याप्रियमिच्छताम्। अहमासादितो राजा प्राणान्हन्तुं निशाचर।।

pāpamācaratāṅ ghōraṅ lōkasyāpriyamicchatām. ahamāsāditō rājā prāṇānhantuṅ niśācara৷৷

अद्य हि त्वां मया मुक्ताश्शराः काञ्चनभूषणाः। विदार्यातिपतिष्यन्ति वल्मीकमिव पन्नगाः।।

adya hi tvāṅ mayā muktāśśarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ. vidāryātipatiṣyanti valmīkamiva pannagāḥ৷৷

ये त्वया दण्डकारण्ये भक्षिता धर्मचारिणः। तानद्य निहतस्सङ्ख्ये ससैन्योऽनुगमिष्यसि।।

yē tvayā daṇḍakāraṇyē bhakṣitā dharmacāriṇaḥ. tānadya nihatassaṅkhyē sasainyō.nugamiṣyasi৷৷

अद्य त्वां निहतं बाणैः पश्यन्तु परमर्षयः। निरयस्थं विमानस्था ये त्वया हिंसिताः पुरा।।

adya tvāṅ nihataṅ bāṇaiḥ paśyantu paramarṣayaḥ. nirayasthaṅ vimānasthā yē tvayā hiṅsitāḥ purā৷৷

प्रहर त्वं यथाकामं कुरु यत्नं कुलाधम। अद्य ते पातयिष्यामि शिरस्तालफलं यथा।।

prahara tvaṅ yathākāmaṅ kuru yatnaṅ kulādhama. adya tē pātayiṣyāmi śirastālaphalaṅ yathā৷৷

एवमुक्तस्तु रामेण कृद्धस्संरक्तलोचनः। प्रत्युवाच खरो रामं प्रहसन्क्रोधमूर्छितः।।

ēvamuktastu rāmēṇa kṛddhassaṅraktalōcanaḥ. pratyuvāca kharō rāmaṅ prahasankrōdhamūrchitaḥ৷৷

प्राकृतान्राक्षसान्हत्वा युद्धे दशरथात्मज। आत्मना कथमात्मानमप्रशस्यं प्रशंससि।।

prākṛtānrākṣasānhatvā yuddhē daśarathātmaja. ātmanā kathamātmānamapraśasyaṅ praśaṅsasi৷৷

विक्रान्ता बलवन्तो वा ये भवन्ति नरर्षभाः। कथयन्ति न ते किञ्चित्तेजसा स्वेन गर्विताः।।

vikrāntā balavantō vā yē bhavanti nararṣabhāḥ. kathayanti na tē kiñcittējasā svēna garvitāḥ৷৷

प्राकृतास्त्वकृतात्मानो लोके क्षत्रियपांसनाः। निरर्थकं विकत्थन्ते यथा राम विकत्थसे।।

prākṛtāstvakṛtātmānō lōkē kṣatriyapāṅsanāḥ. nirarthakaṅ vikatthantē yathā rāma vikatthasē৷৷

कुलं व्यपदिशन्वीरस्समरे कोऽभिधास्यति। मृत्युकाले हि सम्प्राप्ते स्वयमप्रस्तवे स्तवम्।।

kulaṅ vyapadiśanvīrassamarē kō.bhidhāsyati. mṛtyukālē hi samprāptē svayamaprastavē stavam৷৷

सर्वथैव लघुत्वं ते कत्थनेन विदर्शितम्। सुवर्णप्रतिरूपेण तप्तेनेव कुशाग्निना।।

sarvathaiva laghutvaṅ tē katthanēna vidarśitam. suvarṇapratirūpēṇa taptēnēva kuśāgninā৷৷

न तु मामिह तिष्ठन्तं पश्यसि त्वं गदाधरम्। धराधरमिवाकम्प्यं पर्वतं धातुभिश्चितम्।।

na tu māmiha tiṣṭhantaṅ paśyasi tvaṅ gadādharam. dharādharamivākampyaṅ parvataṅ dhātubhiścitam৷৷

पर्याप्तोऽहं गदापाणिर्हन्तुं प्राणान्रणे तव। त्रयाणामपि लोकानां पाशहस्त इवान्तकः।।

paryāptō.haṅ gadāpāṇirhantuṅ prāṇānraṇē tava. trayāṇāmapi lōkānāṅ pāśahasta ivāntakaḥ৷৷

कामं बह्वपि वक्तव्यं त्वयि वक्ष्यामि न त्वहम्। अस्तं गच्छेद्धि सविता युद्धविघ्नस्ततो भवेत्।।

kāmaṅ bahvapi vaktavyaṅ tvayi vakṣyāmi na tvaham. astaṅ gacchēddhi savitā yuddhavighnastatō bhavēt৷৷

चतुर्दश सहस्राणि राक्षसानां हतानि ते। त्वद्विनाशात्करोम्येषां तेषामश्रुप्रमार्जनम्।।

caturdaśa sahasrāṇi rākṣasānāṅ hatāni tē. tvadvināśātkarōmyēṣāṅ tēṣāmaśrupramārjanam৷৷

इत्युक्त्वा परमक्रुद्धस्तां गदां परमाङ्गदः। खरश्चिक्षेप रामाय प्रदीप्तामशनिं यथा।।

ityuktvā paramakruddhastāṅ gadāṅ paramāṅgadaḥ. kharaścikṣēpa rāmāya pradīptāmaśaniṅ yathā৷৷

खरबाहुप्रयुक्ता सा प्रदीप्ता महती गदा। भस्मवृक्षांश्च गुल्मांश्च कृत्वागात्तत्समीपतः।।

kharabāhuprayuktā sā pradīptā mahatī gadā. bhasmavṛkṣāṅśca gulmāṅśca kṛtvāgāttatsamīpataḥ৷৷

तामापतन्तीं ज्वलतां मृत्युपाशोपमां गदाम्। अन्तरिक्षगतां रामचशिच्छेद बहुधा शरैः।।

tāmāpatantīṅ jvalatāṅ mṛtyupāśōpamāṅ gadām. antarikṣagatāṅ rāmacaśicchēda bahudhā śaraiḥ৷৷

सा विकीर्णा शरैर्भग्ना पपात धरणीतले। गदा मन्त्रौषधबलैर्व्यालीव विनिपातिता।।

sā vikīrṇā śarairbhagnā papāta dharaṇītalē. gadā mantrauṣadhabalairvyālīva vinipātitā৷৷