Aranya Kanda Sarga 24
अरण्यकाण्डम् सर्गः 24
Sarga 24 of the Aranya Kanda.
Shlokas (37)
+ Add ShlokaAranya Kanda 24.1
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 1
आश्रमं प्रति याते तु खरे खरपराक्रमे। तानेवौत्पातिकान्रामस्सह भ्रात्रा ददर्श ह।।
āśramaṅ prati yātē tu kharē kharaparākramē. tānēvautpātikānrāmassaha bhrātrā dadarśa ha৷৷
When Khara endowed with malicious might was marching towards the hermitage, Rama and his brother saw the same omens of impending calamity the demon had seen.
Aranya Kanda 24.2
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 2
तानुत्पातान्महोघोरानुत्थितान्रोमहर्षणान्। प्रजानामहितान्दृष्ट्वा रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।।
tānutpātānmahōghōrānutthitānrōmaharṣaṇān. prajānāmahitāndṛṣṭvā rāmō lakṣmaṇamabravīt৷৷
When Rama saw the most dreadful, horripilating phenomena foreboding calamity, he said to Lakshmana:
Aranya Kanda 24.3
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 3
इमान्पश्य महाबाहो सर्वभूतापहारिणः। समुत्थितान्महोत्पातान्संहर्तुं सर्वराक्षसान्।।
imānpaśya mahābāhō sarvabhūtāpahāriṇaḥ. samutthitānmahōtpātānsaṅhartuṅ sarvarākṣasān৷৷
O longarmed Lakshmana see these calamitous phenomena that forebode mass destruction of men and demons.
Aranya Kanda 24.4
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 4
अमी रुधिरधारास्तु विसृजन्तः खरस्वनाः। व्योम्नि मेघा विवर्तन्ते परुषा गर्दभारुणाः।।
amī rudhiradhārāstu visṛjantaḥ kharasvanāḥ. vyōmni mēghā vivartantē paruṣā gardabhāruṇāḥ৷৷
These rumbling clouds, brownishred like the colour of a donkey, are moving about in the sky showering streams of blood.
Aranya Kanda 24.5
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 5
सधूमाश्च शरास्सर्वे मम युद्धाभिनन्दिनः। रुक्मपृष्ठानि चापानि विचेष्टन्ते च लक्ष्मण।।
sadhūmāśca śarāssarvē mama yuddhābhinandinaḥ. rukmapṛṣṭhāni cāpāni vicēṣṭantē ca lakṣmaṇa৷৷
O Lakshmana all my arrows are smoking and this goldplated bow welcomes me to war.
Aranya Kanda 24.6
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 6
यादृशा इह कूजन्ति पक्षिणः वनचारिणः। अग्रतो नो भयं प्राप्तं संशयो जीवितस्य च।।
yādṛśā iha kūjanti pakṣiṇaḥ vanacāriṇaḥ. agratō nō bhayaṅ prāptaṅ saṅśayō jīvitasya ca৷৷
The way the forestbirds are screeching makes me foresee danger and makes survival doubtful.
Aranya Kanda 24.7
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 7
सम्प्रहारस्तु सुमहान्भविष्यति न संशयः। अयमाख्याति मे बाहुस्स्फुरमाणो मुहुर्मुहुः।।
samprahārastu sumahānbhaviṣyati na saṅśayaḥ. ayamākhyāti mē bāhussphuramāṇō muhurmuhuḥ৷৷
A mass destruction of life is going to take place. There is no doubt about it. O brave Lakshmana my right shoulder trembles again and again, indicating the defeat of the enemy. Your beaming visage presages victory.
Aranya Kanda 24.8
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 8
।। सन्निकर्षे तु न श्शूर जयं शत्रोः पराजयम्। सप्रभं च प्रसन्नं च तव वक्त्रं हि लक्ष्यते।।
৷৷ sannikarṣē tu na śśūra jayaṅ śatrōḥ parājayam. saprabhaṅ ca prasannaṅ ca tava vaktraṅ hi lakṣyatē৷৷
A mass destruction of life is going to take place. There is no doubt about it. O brave Lakshmana my right shoulder trembles again and again, indicating the defeat of the enemy. Your beaming visage presages victory.
Aranya Kanda 24.9
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 9
उद्यतानां हि युद्धार्थं येषां भवति लक्ष्मण। निष्प्रभं वदनं तेषां भवत्यायुः परिक्षयः।।
udyatānāṅ hi yuddhārthaṅ yēṣāṅ bhavati lakṣmaṇa. niṣprabhaṅ vadanaṅ tēṣāṅ bhavatyāyuḥ parikṣayaḥ৷৷
O Lakshmana, while preparing for war, those whose faces look pale are, for sure, going to die.
Aranya Kanda 24.10
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 10
रक्षसां नर्दतां घोरश्श्रूयते च महाध्वनिः। आहतानां च भेरीणां राक्षसैः क्रूरकर्मभिः।।
rakṣasāṅ nardatāṅ ghōraśśrūyatē ca mahādhvaniḥ. āhatānāṅ ca bhērīṇāṅ rākṣasaiḥ krūrakarmabhiḥ৷৷
A dreadful roar of demons and the loud sound of wardrums beaten by the wicked demons are heard.
Aranya Kanda 24.11
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 11
अनागतविधानं तु कर्तव्यं शुभमिच्छता। आपदं शङ्कमानेन पुरुषेण विपश्चिता।।
anāgatavidhānaṅ tu kartavyaṅ śubhamicchatā. āpadaṅ śaṅkamānēna puruṣēṇa vipaścitā৷৷
A wise man who apprehends danger or one who desires his own good should plan his defence even before the onset of danger.
Aranya Kanda 24.12
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 12
तस्माद्गृहीत्वा वैदेहीं शरपाणिर्धनुर्धरः। गुहामाश्रय शैलस्य दुर्गां पादपसङ्कुलाम्।।
tasmādgṛhītvā vaidēhīṅ śarapāṇirdhanurdharaḥ. guhāmāśraya śailasya durgāṅ pādapasaṅkulām৷৷
Therefore, take shelter along with Sita in the inaccessible mountain cave, overgrown with trees, ready with your bow and arrows.
Aranya Kanda 24.13
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 13
प्रतिकूलितुमिच्छामि न हि वाक्यमिदं त्वया। शापितो मम पादाभ्यां गम्यतां वत्स मा चिरम्।।
pratikūlitumicchāmi na hi vākyamidaṅ tvayā. śāpitō mama pādābhyāṅ gamyatāṅ vatsa mā ciram৷৷
O dear, I do not like you to oppose this word of honour. You must touch my feet and go without delay.
Aranya Kanda 24.14
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 14
त्वं हि शूरश्च बलवान्हन्याह्येतान्न संशयः। स्वयं तु हन्तुमिच्छामि सर्वानेव निशाचरान्।।
tvaṅ hi śūraśca balavānhanyāhyētānna saṅśayaḥ. svayaṅ tu hantumicchāmi sarvānēva niśācarān৷৷
You are valiant and strong. There is no doubt that you can kill all these demons. But I desire to kill them.
Aranya Kanda 24.15
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 15
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणस्सह सीताया। शरानादाय चापं च गुहां दुर्गां समाश्रयत्।।
ēvamuktastu rāmēṇa lakṣmaṇassaha sītāyā. śarānādāya cāpaṅ ca guhāṅ durgāṅ samāśrayat৷৷
Thus ordered by Rama, Lakshmana took the arrows and the bow and accompanied by Sita took shelter in the inaccessible cave.
Aranya Kanda 24.16
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 16
तस्मिन्प्रविष्टे तु गुहां लक्ष्मणे सह सीतया। हन्त निर्युक्तमित्युक्त्वा रामः कवचमाविशत्।।
tasminpraviṣṭē tu guhāṅ lakṣmaṇē saha sītayā. hanta niryuktamityuktvā rāmaḥ kavacamāviśat৷৷
With Lakshmana and Sita inside the cave, Rama heaved his shield, saying, Oh the work is accomplished.
Aranya Kanda 24.17
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 17
स तेनाग्नि निकाशेन कवचेन विभूषितः। बभूव राम स्तिमिरे विधूमोऽग्निरिवोत्थितः।।
sa tēnāgni nikāśēna kavacēna vibhūṣitaḥ. babhūva rāma stimirē vidhūmō.gnirivōtthitaḥ৷৷
Adorned with the shield, Rama shone like smokeless fire rising in darkness.
Aranya Kanda 24.18
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 18
स चापमुद्यम्य महच्छरानादाय वीर्यवान्। बभूवावस्थितस्तत्र ज्यास्वनैः पूरयन्दिशः।।
sa cāpamudyamya mahaccharānādāya vīryavān. babhūvāvasthitastatra jyāsvanaiḥ pūrayandiśaḥ৷৷
Valiant Rama lifted the huge bow and arrows and stood there, filling the directions with the twangs of his bow.
Aranya Kanda 24.19
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 19
ततो देवास्सगन्धर्वास्सिद्धाश्च सह चारणैः। समेयुश्च महात्मानो युद्धदर्शनकाङ्क्षिणः।।
tatō dēvāssagandharvāssiddhāśca saha cāraṇaiḥ. samēyuśca mahātmānō yuddhadarśanakāṅkṣiṇaḥ৷৷
Then the gods along with gandharvas, siddhas, and celestial bards assembled there, wishing to witness the war.
Aranya Kanda 24.20
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 20
ऋषयश्च महात्मानो लोके ब्रह्मर्षिसत्तमाः। समेत्य चोचुस्सहिता अन्योन्यं पुण्यकर्मणः।।
ṛṣayaśca mahātmānō lōkē brahmarṣisattamāḥ. samētya cōcussahitā anyōnyaṅ puṇyakarmaṇaḥ৷৷
Great ascetics of the world, distinguished brahmarsis, accomplishers of pious deeds assembled and said to one another:
Aranya Kanda 24.21
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 21
स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्योऽस्तु लोकानां येऽभिसङ्गताः। जयतां राघवो युद्धे पौलस्त्यान् रजनीचरान्।।
svasti gōbrāhmaṇēbhyō.stu lōkānāṅ yē.bhisaṅgatāḥ. jayatāṅ rāghavō yuddhē paulastyān rajanīcarān৷৷
'Let there be wellbeing for the cows, brahmins, and all the worlds. Let Rama, the scion of the Raghu race, conquer the Paulastyas (demons) in war like lord Visnu, wielder of the disc, who defeated the most powerful demons'.
Aranya Kanda 24.22
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 22
एवमुक्त्वा पुनः प्रोचुरालोक्य च परस्परम्।।
ēvamuktvā punaḥ prōcurālōkya ca parasparam৷৷
Thus looking at one another they discussed among themselves how there can be war between the righteous Rama fighting singlehanded on the one hand and the fourteen thousand demons, performers of terrific deeds, on the other.
Aranya Kanda 24.23
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 23
।। चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्। एकश्च रामो धर्मात्मा कथं युद्धं भविष्यति।।
৷৷ caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṅ bhīmakarmaṇām. ēkaśca rāmō dharmātmā kathaṅ yuddhaṅ bhaviṣyati৷৷
Thus looking at one another they discussed among themselves how there can be war between the righteous Rama fighting singlehanded on the one hand and the fourteen thousand demons, performers of terrific deeds, on the other.
Aranya Kanda 24.24
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 24
इति राजर्षयस्सिद्धास्सगणाश्च द्विजर्षभाः। जातकौतूहलास्तस्थुर्विमानस्थाश्च देवताः।।
iti rājarṣayassiddhāssagaṇāśca dvijarṣabhāḥ. jātakautūhalāstasthurvimānasthāśca dēvatāḥ৷৷
Rajarsis, siddhas, great brahmins with their clan and gods on the celestial chariots waited to see the war whetted with curiosity.
Aranya Kanda 24.25
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 25
आविष्टं तेजसा रामं सङ्ग्रामशिरसि स्थितम्। दृष्ट्वा सर्वाणि भूतानि भयाद्विव्यथिरे तदा।।
āviṣṭaṅ tējasā rāmaṅ saṅgrāmaśirasi sthitam. dṛṣṭvā sarvāṇi bhūtāni bhayādvivyathirē tadā৷৷
Seeing Rama standing on the war front, engrossed and radiating heroic lustre, all beings were alarmed.
Aranya Kanda 24.26
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 26
रूपमप्रतिमं तस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः। बभूव रूपं क्रुद्धस्य रुद्रस्येव पिनाकिनः।।
rūpamapratimaṅ tasya rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ. babhūva rūpaṅ kruddhasya rudrasyēva pinākinaḥ৷৷
Rama, who is unwearied in action and who is of an incomparable (lovely) form, looked ferocious like the wielder of Pinaka (Lord Siva).
Aranya Kanda 24.27
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 27
ततो गम्भीरनिर्ह्रादं घोरवर्मायुधध्वजम्। अनीकं यातुधानानां समन्तात्प्रत्यदृश्यत।।
tatō gambhīranirhrādaṅ ghōravarmāyudhadhvajam. anīkaṅ yātudhānānāṅ samantātpratyadṛśyata৷৷
Then appeared on all sides the wellequipped army of demons raising deep sounds with dreadful shields, weapons and banners.
Aranya Kanda 24.28
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 28
सिंहनादं विसृजतामन्योन्यमभिगर्जताम्। चापानि विस्फ़ारयतां जृम्भतामप्यभीक्ष्णशः।।
siṅhanādaṅ visṛjatāmanyōnyamabhigarjatām. cāpāni visphaārayatāṅ jṛmbhatāmapyabhīkṣṇaśaḥ৷৷
The forest was filled with tumultuous sounds of the warriors roaring like lions, shouting at one another, stretching the bowstrings constantly, yawning, proclaiming loudly and beating the drums.
Aranya Kanda 24.29
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 29
।। विप्रघुष्टस्वनानां च दुन्धुभींश्चापि निघ्नताम्। तेषां सुतुमुलश्शब्दः पूरयामास तद्वनम्।।
৷৷ vipraghuṣṭasvanānāṅ ca dundhubhīṅścāpi nighnatām. tēṣāṅ sutumulaśśabdaḥ pūrayāmāsa tadvanam৷৷
The forest was filled with tumultuous sounds of the warriors roaring like lions, shouting at one another, stretching the bowstrings constantly, yawning, proclaiming loudly and beating the drums.
Aranya Kanda 24.30
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 30
तेन शब्देन वित्रस्ताश्वापदा वनचारिणः। दुद्रुवुर्यत्र निश्शब्दं पृष्ठतो न व्यलोकयन्।।
tēna śabdēna vitrastāśvāpadā vanacāriṇaḥ. dudruvuryatra niśśabdaṅ pṛṣṭhatō na vyalōkayan৷৷
The ferocious animals of the forest got frightened and ran away to silent spots without looking back.
Aranya Kanda 24.31
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 31
तत्त्वनीकं महाघोरं रामं समुपसर्पत। धृतनानाप्रहरणं गम्भीरं सागरोपमम्।।
tattvanīkaṅ mahāghōraṅ rāmaṅ samupasarpata. dhṛtanānāpraharaṇaṅ gambhīraṅ sāgarōpamam৷৷
The fierce army, deep like the sea, equipped with various missiles approached Rama.
Aranya Kanda 24.32
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 32
रामोऽपि चारयंश्चक्षुस्सर्वतो रणपण्डितः। ददर्श खरसैन्यं तद्युद्धाभिमुखमुत्थितम्।।
rāmō.pi cārayaṅścakṣussarvatō raṇapaṇḍitaḥ. dadarśa kharasainyaṅ tadyuddhābhimukhamutthitam৷৷
Rama, wellversed in warfare, cast his eyes on all sides to see the army of Khara that had come prepared for war.
Aranya Kanda 24.33
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 33
वितत्य च धनुर्भीमं तूण्याश्चोद्धृत्य सायकान्। क्रोधमाहारयत्तीव्रं वधार्थं सर्वरक्षसाम्।।
vitatya ca dhanurbhīmaṅ tūṇyāścōddhṛtya sāyakān. krōdhamāhārayattīvraṅ vadhārthaṅ sarvarakṣasām৷৷
Rama stretched the formidable bow and lifted the arrows from his quiver to kill the demons and assumed intense anger.
Aranya Kanda 24.34
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 34
दुष्प्रेक्ष्यस्सोऽभवत्कृद्धो युगान्ताग्निरिव ज्वलन्। तं दृष्ट्वा तेजसाविष्टं प्राद्रवन्वनदेवताः।।
duṣprēkṣyassō.bhavatkṛddhō yugāntāgniriva jvalan. taṅ dṛṣṭvā tējasāviṣṭaṅ prādravanvanadēvatāḥ৷৷
Rama stood burning in anger like the fire of the doom's day. It was difficult even to look at him. Seeing him full of glow even the sylvan deities ran away.
Aranya Kanda 24.35
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 35
तस्य क्रुद्धस्य रूपं तु रामस्य ददृशे तदा। दक्षस्येव क्रतुं हन्तुमुद्यतस्य पिनाकिनः।।
tasya kruddhasya rūpaṅ tu rāmasya dadṛśē tadā. dakṣasyēva kratuṅ hantumudyatasya pinākinaḥ৷৷
Rama in anger looked like Lord Siva ready to destroy the sacrifice of Daksha.
Aranya Kanda 24.36
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 36
आविष्टं तेजसा रामं सङ्ग्रामशिरसि स्थितम्। दृष्ट्वा सर्वाणि भूतानि भयार्तानि प्रदुद्रुवुः।।
āviṣṭaṅ tējasā rāmaṅ saṅgrāmaśirasi sthitam. dṛṣṭvā sarvāṇi bhūtāni bhayārtāni pradudruvuḥ৷৷
Seeing Rama flashing (in anger) and standing on the warfront all creatures ran away frightened.
Aranya Kanda 24.37
Valmiki Ramayanam (IIT Kanpur) · Chapter Aranya Kanda 24 · Verse 37
तत्कार्मुकैराभरणैर्ध्वजैश्च तैर्वर्मभिश्चाग्निसमानवर्णैः। बभूव सैन्यं पिशिताशनानां सूर्योदये नीलमिवाभ्रबृन्दम्।।
tatkārmukairābharaṇairdhvajaiśca tairvarmabhiścāgnisamānavarṇaiḥ. babhūva sainyaṅ piśitāśanānāṅ sūryōdayē nīlamivābhrabṛndam৷৷
The army of demons equipped with blazing armour, bows and banners appeared like a mass of blue clouds at Sunrise. इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे चतुर्विंशस्सर्गः।। Thus ends the twentyfourth sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.