ततः पञ्चवटीं गत्वा नानाव्यालमृगायुताम्। उवाच भ्रातरं रामस्सौमित्रिं दीप्ततेजसम्।।

tataḥ pañcavaṭīṅ gatvā nānāvyālamṛgāyutām. uvāca bhrātaraṅ rāmassaumitriṅ dīptatējasam৷৷

आगताः स्म यथोद्दिष्टममुं देशं महर्षिणा। अयं पञ्चवटीदेशस्सौम्य पुष्पितपादपः।।

āgatāḥ sma yathōddiṣṭamamuṅ dēśaṅ maharṣiṇā. ayaṅ pañcavaṭīdēśassaumya puṣpitapādapaḥ৷৷

सर्वतश्चार्यतां दृष्टिः कानने निपुणोह्यसि। आश्रमः कतरस्मिन्नो देशे भवति सम्मतः।।

sarvataścāryatāṅ dṛṣṭiḥ kānanē nipuṇōhyasi. āśramaḥ katarasminnō dēśē bhavati sammataḥ৷৷

रमते यत्र वैदेही त्वमहं चैव लक्ष्मण। तादृशो दृश्यतां देशस्सन्निकृष्टजलाशयः।।

ramatē yatra vaidēhī tvamahaṅ caiva lakṣmaṇa. tādṛśō dṛśyatāṅ dēśassannikṛṣṭajalāśayaḥ৷৷

।। वनरामण्यकं यत्र स्थलरामण्यकं तथा। सन्निकृष्टं च यत्र स्यात्समित्पुष्पकुशोदकम्।।

৷৷ vanarāmaṇyakaṅ yatra sthalarāmaṇyakaṅ tathā. sannikṛṣṭaṅ ca yatra syātsamitpuṣpakuśōdakam৷৷

एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मण संयताञ्जलिः। सीतासमक्षं काकुत्स्थमिदं वचनमब्रवीत्।।

ēvamuktastu rāmēṇa lakṣmaṇa saṅyatāñjaliḥ. sītāsamakṣaṅ kākutsthamidaṅ vacanamabravīt৷৷

परवानस्मि काकुत्स्थ त्वयि वर्षशतं स्थिते। स्वयं तु रुचिरे देशे क्रियतामिति मां वद।।

paravānasmi kākutstha tvayi varṣaśataṅ sthitē. svayaṅ tu rucirē dēśē kriyatāmiti māṅ vada৷৷

सुप्रीतस्तेन वाक्येन लक्ष्मणस्य महात्मनः। विमृशन्रोचयामास देशं सर्वगुणान्वितम्।।

suprītastēna vākyēna lakṣmaṇasya mahātmanaḥ. vimṛśanrōcayāmāsa dēśaṅ sarvaguṇānvitam৷৷

स तं रुचिरमाक्रम्य देशमाश्रमकर्मणि। हस्तौ गृहीत्वा हस्तेन रामस्सौमित्रिमब्रवीत्।।

sa taṅ ruciramākramya dēśamāśramakarmaṇi. hastau gṛhītvā hastēna rāmassaumitrimabravīt৷৷

अयं देशस्समश्रीमान् पुष्पितैस्तरुभिर्वृतः। इहाऽश्रमपदं सौम्य यथावत्कर्तुमर्हसि।।

ayaṅ dēśassamaśrīmān puṣpitaistarubhirvṛtaḥ. ihā.śramapadaṅ saumya yathāvatkartumarhasi৷৷

इयमादित्यसङ्काशैः पद्मैस्सुरभिगन्धिभिः। अदूरे दृश्यते रम्या पद्मिनी पद्मशोभिता।।

iyamādityasaṅkāśaiḥ padmaissurabhigandhibhiḥ. adūrē dṛśyatē ramyā padminī padmaśōbhitā৷৷

यथातख्यातमगस्त्येन मुनिना भावितात्मना। इयं गोदावरी रम्या पुष्पितैस्तरुभिर्वृता।।

yathātakhyātamagastyēna muninā bhāvitātmanā. iyaṅ gōdāvarī ramyā puṣpitaistarubhirvṛtā৷৷

नातिदूरे न चासन्ने मृगयूथपिपीडिताः।।

nātidūrē na cāsannē mṛgayūthapipīḍitāḥ৷৷

।। मयूरनादिता रम्याः प्रांशवो बहुकन्दराः। दृश्यन्ते गिरयः सौम्य फुल्लैस्तरुभिरावृताः।।

৷৷ mayūranāditā ramyāḥ prāṅśavō bahukandarāḥ. dṛśyantē girayaḥ saumya phullaistarubhirāvṛtāḥ৷৷

सौवर्णैराजतैस्ताम्रैर्देशे देशे च धातुभिः। गवाक्षिता इवाभान्ति गजाः परमभक्तिभिः।।

sauvarṇairājataistāmrairdēśē dēśē ca dhātubhiḥ. gavākṣitā ivabhānti gajāḥ paramabhaktibhiḥ৷৷

सालैस्तालैस्तमालैश्च खर्जूरपनसाम्रकैः। नीवारैस्तिमिशैश्चैव पुन्नागैश्चोपशोभिताः।।

sālaistālaistamālaiśca kharjūrapanasāmrakaiḥ. nīvāraistimiśaiścaiva punnāgaiścōpaśōbhitāḥ৷৷

।। चूतैरशोकैस्तिलकैश्चम्पकैः केतकैरपि। पुष्पगुल्मलतोपेतैस्तैस्तैस्तरुभिरावृताः।।

৷৷ cūtairaśōkaistilakaiścampakaiḥ kētakairapi. puṣpagulmalatōpētaistaistaistarubhirāvṛtāḥ৷৷

।। चन्दनैस्पन्दनैर्नीपैः पर्णासैर्लिकुचैरपि। धवाश्वकर्णखदिरैः शमीकिंशुकपाटलैः।।

৷৷ candanaispandanairnīpaiḥ parṇāsairlikucairapi. dhavāśvakarṇakhadiraiḥ śamīkiṅśukapāṭalaiḥ৷৷

इदं पुण्यमिदं मेध्यमिदं बहुमृगद्विजम्। इह वत्स्याम सौमित्रे सार्धमेतेन पक्षिणा।।

idaṅ puṇyamidaṅ mēdhyamidaṅ bahumṛgadvijam. iha vatsyāma saumitrē sārdhamētēna pakṣiṇā৷৷

एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणः परवीरहा। अचिरेणाऽश्रमं भ्रातुश्चकार सुमहाबलः।।

ēvamuktastu rāmēṇa lakṣmaṇaḥ paravīrahā. acirēṇā.śramaṅ bhrātuścakāra sumahābalaḥ৷৷

पर्णशालां सुविपुलां तत्र सङ्खातमृत्तिकाम्। सुस्तम्भां मस्करैर्दीर्घैः कृतवंशां सुशोभनाम्।।3.15. 21।। शमीशाखाभिरास्तीर्य दृढपाशावपाशिताम्। कुशकाशशरैः पर्णैस्सुपरिच्छादितां तथा।।

parṇaśālāṅ suvipulāṅ tatra saṅkhātamṛttikām. sustambhāṅ maskarairdīrghaiḥ kṛtavaṅśāṅ suśōbhanām৷৷3.15. 21৷৷ śamīśākhābhirāstīrya dṛḍhapāśāvapāśitām. kuśakāśaśaraiḥ parṇaissuparicchāditāṅ tathā৷৷

।। समीकृततलां रम्यां चकार लघुविक्रमः। निवासं राघवस्यार्थे प्रेक्षणीयमनुत्तमम्।।

৷৷ samīkṛtatalāṅ ramyāṅ cakāra laghuvikramaḥ. nivāsaṅ rāghavasyārthē prēkṣaṇīyamanuttamam৷৷

सहसा लक्ष्मणः श्रीमान् नदीं गोदावरीं तदा। स्नात्वा पद्मानि चादाय सफलः पुनरागतः।।

sahasā lakṣmaṇaḥ śrīmān nadīṅ gōdāvarīṅ tadā. snātvā padmāni cādāya saphalaḥ punarāgataḥ৷৷

ततः पुष्पबलिं कृत्वा शान्तिं च स यथाविधि। दर्शयामास रामाय तदाश्रमपदं कृतम्।।

tataḥ puṣpabaliṅ kṛtvā śāntiṅ ca sa yathāvidhi. darśayāmāsa rāmāya tadāśramapadaṅ kṛtam৷৷

स तं दृष्ट्वा कृतं सौम्यमाश्रमं सीतया सह। राघवः पर्णशालायां हर्षमाहारयत्परम्।।

sa taṅ dṛṣṭvā kṛtaṅ saumyamāśramaṅ sītayā saha. rāghavaḥ parṇaśālāyāṅ harṣamāhārayatparam৷৷

सुसंहृष्टः परिष्वज्य बाहुभ्यां लक्ष्मणं तदा। अतिस्निग्धं च गाढं च वचनं चेदमब्रवीत्।।

susaṅhṛṣṭaḥ pariṣvajya bahubhyāṅ lakṣmaṇaṅ tadā. atisnigdhaṅ ca gāḍhaṅ ca vacanaṅ cēdamabravīt৷৷

प्रीतोऽस्मि ते महत्कर्म त्वया कृतमिदं प्रभो। प्रदेयो यन्निमित्तं ते परिष्वङ्गो मया कृतः।।

prītō.smi tē mahatkarma tvayā kṛtamidaṅ prabhō. pradēyō yannimittaṅ tē pariṣvaṅgō mayā kṛtaḥ৷৷

भावज्ञेन कृतज्ञेन धर्मज्ञेन च लक्ष्मण। त्वया पुत्रेण धर्मात्मा न संवृत्तः पिता मम।।

bhāvajñēna kṛtajñēna dharmajñēna ca lakṣmaṇa. tvayā putrēṇa dharmātmā na saṅvṛttaḥ pitā mama৷৷

एवं लक्ष्मणमुक्त्वा तु राघवो लक्ष्मिवर्धनः। तस्मिन् देशे बहुफले न्यवसत्सुसुखं वशी।।

ēvaṅ lakṣmaṇamuktvā tu rāghavō lakṣmivardhanaḥ. tasmin dēśē bahuphalē nyavasatsusukhaṅ vaśī৷৷

कञ्चित्कालं स धर्मात्मा सीतया लक्ष्मणेन च। अन्वास्यमानो न्यवसत्स्वर्गलोके यथामरः।।

kañcitkālaṅ sa dharmātmā sītayā lakṣmaṇēna ca. anvāsyamānō nyavasatsvargalōkē yathāmaraḥ৷৷