अथ रात्र्यां व्यतीतायां प्रातरेवापरेऽहनि। वन्दिनः पर्युपातिष्ठंस्तत्पार्थिव निवेशनम्।।

atha rātryāṅ vyatītāyāṅ prātarēvāparē.hani. vandinaḥ paryupātiṣṭhaṅstatpārthiva nivēśanam৷৷

।। सूताः परमसंस्कारा मङ्गलाश्चोत्तमश्रुताः। गायका: स्तुतिशीलाश्च निगदन्तः पृथक् पृथक्।।

৷৷ sūtāḥ paramasaṅskārā maṅgalāścōttamaśrutāḥ. gāyakā: stutiśīlāśca nigadantaḥ pṛthak pṛthak৷৷

राजानं स्तुवतां तेषामुदात्ताभिहिताशिषाम्। प्रासादाऽभोगविस्तीर्णः स्तुतिशब्दोह्यवर्तत।।

rājānaṅ stuvatāṅ tēṣāmudāttābhihitāśiṣām. prāsādā.bhōgavistīrṇaḥ stutiśabdōhyavartata৷৷

ततस्तु स्तुवतां तेषां सूतानां पाणिवादकाः। अपदानान्युदाहृत्य पाणिवादा नवादयन्।।

tatastu stuvatāṅ tēṣāṅ sūtānāṅ pāṇivādakāḥ. apadānānyudāhṛtya pāṇivādā navādayan৷৷

तेन शब्देन विहगाः प्रतिबुद्धा विसस्वनुः। शाखास्थाः पञ्जरस्थाश्च ये राजकुलगोचराः।।

tēna śabdēna vihagāḥ pratibuddhā visasvanuḥ. śākhāsthāḥ pañjarasthāśca yē rājakulagōcarāḥ৷৷

व्याहृताः पुण्यशब्दाश्च वीणानां चापि निस्स्वनाः। आशीर्गेयं च गाथानां पूरयामास वेश्म तत्।।

vyāhṛtāḥ puṇyaśabdāśca vīṇānāṅ cāpi nissvanāḥ. āśīrgēyaṅ ca gāthānāṅ pūrayāmāsa vēśma tat৷৷

तत श्शुचिसमाचाराः पर्युपस्थानकोविदाः। स्त्रीवर्ष धरभूयिष्ठा उपतस्थुर्यथापुरम्।।

tata śśucisamācārāḥ paryupasthānakōvidāḥ. strīvarṣa dharabhūyiṣṭhā upatasthuryathāpuram৷৷

हरिचन्दनसम्पृक्तमुदकं काञ्चनैर्घटैः। आनिन्युस्स्नानशिक्षाज्ञा यथाकालं यथाविधि।।

haricandanasampṛktamudakaṅ kāñcanairghaṭaiḥ. āninyussnānaśikṣājñā yathākālaṅ yathāvidhi৷৷

मङ्गलालम्भनीयानि प्राशनीयान्युपस्करान्। उपनिन्युस्तथाप्यन्याः कुमारीबहुलाः स्त्रियः।।

maṅgalālambhanīyāni prāśanīyānyupaskarān. upaninyustathāpyanyāḥ kumārībahulāḥ striyaḥ৷৷

सर्वलक्षणसम्पन्नं सर्वं विधिवदर्चितम्। सर्वं सुगुणलक्ष्मीवत्तद्बभूवाभिहारिकम्।।

sarvalakṣaṇasampannaṅ sarvaṅ vidhivadarcitam. sarvaṅ suguṇalakṣmīvattadbabhūvābhihārikam৷৷

तत स्सूर्योदयं यावत्सर्वं परिसमुत्सुकम्। तस्थावनुपसम्प्राप्तं किंस्विदित्युपशङ्कितम्।।

tata ssūryōdayaṅ yāvatsarvaṅ parisamutsukam. tasthāvanupasamprāptaṅ kiṅsvidityupaśaṅkitam৷৷

अथ याः कोसलेन्द्रस्य शयनं प्रत्यनन्तराः। ताः स्त्रियस्तु समागम्य भर्तारं प्रत्यबोधयन्।।

atha yāḥ kōsalēndrasya śayanaṅ pratyanantarāḥ. tāḥ striyastu samāgamya bhartāraṅ pratyabōdhayan৷৷

तथाप्युचितवृत्ता स्ता विनयेन नयेन च। नह्यस्य शयनं स्पृष्ट्वा किञ्चिदप्युपलेभिरे।।

tathāpyucitavṛttā stā vinayēna nayēna ca. nahyasya śayanaṅ spṛṣṭvā kiñcidapyupalēbhirē৷৷

ताः स्त्रियस्स्वप्नशीलज्ञाश्चेष्टासञ्चलनादिषु ता वेपथुपरीताश्च राज्ञः प्राणेषु शङ्किताः। प्रतिस्रोतस्तृणाग्राणां सदृशं सञ्चकाशिरे।।

tāḥ striyassvapnaśīlajñāścēṣṭāsañcalanādiṣu tā vēpathuparītāśca rājñaḥ prāṇēṣu śaṅkitāḥ. pratisrōtastṛṇāgrāṇāṅ sadṛśaṅ sañcakāśirē৷৷

अथ सन्देहमानानां स्त्रीणां दृष्ट्वा च पार्थिवम्। यत्तदाशङ्कितं पापं तस्य जज्ञे विनिश्चयः।।

atha sandēhamānānāṅ strīṇāṅ dṛṣṭvā ca pārthivam. yattadāśaṅkitaṅ pāpaṅ tasya jajñē viniścayaḥ৷৷

कौसल्या च सुमत्रच पुत्रशोकपराजिते। प्रसुप्ते न प्रबुध्येते यथा कालसमन्विते।।

kausalyā ca sumatraca putraśōkaparājitē. prasuptē na prabudhyētē yathā kālasamanvitē৷৷

निष्प्रभा च विवर्णा च सन्ना शोकेन सन्नता। न व्यराजत कौसल्या तारेव तिमिरावृता।।

niṣprabhā ca vivarṇā ca sannā śōkēna sannatā. na vyarājata kausalyā tārēva timirāvṛtā৷৷

कौसल्याऽनन्तरं राज्ञस्सुमित्रा तदन्तनरम्। न स्म विभ्राजते देवी शोकाश्रुलुलितानना।।

kausalyā.nantaraṅ rājñassumitrā tadantanaram. na sma vibhrājatē dēvī śōkāśrululitānanā৷৷

ते च दृष्ट्वा तथा सुप्ते शुभे देव्यौ च तं नृपम्। सुप्तमेवोद्गतप्राणमन्तःपुरमदृश्यत।।

tē ca dṛṣṭvā tathā suptē śubhē dēvyau ca taṅ nṛpam. suptamēvōdgataprāṇamantaḥpuramadṛśyata৷৷

ततः प्रचुक्रुशुर्दीना स्सस्वरं ता वराङ्गनाः। करेणव इवारण्ये स्थानप्रच्युतयूथपाः।।

tataḥ pracukruśurdīnā ssasvaraṅ tā varāṅganāḥ. karēṇava ivāraṇyē sthānapracyutayūthapāḥ৷৷

तासामाक्रन्दशब्देन सहसोद्धतचेतने। कौसल्या च सुमित्रा च त्यक्त निद्रे बभूवतुः।।

tāsāmākrandaśabdēna sahasōddhatacētanē. kausalyā ca sumitrā ca tyakta nidrē babhūvatuḥ৷৷

कौसल्या च सुमित्रा च दृष्ट्वा स्प़ृष्ट्वा च पार्थिवम्। हा नाथेति परिक्रुश्य पेततुर्धरणीतले।।

kausalyā ca sumitrā ca dṛṣṭvā spaṛṣṭvā ca pārthivam. hā nāthēti parikruśya pētaturdharaṇītalē৷৷

सा कोसलेन्द्रदुहिता वेष्टमाना महीतले। न बभ्राज रजोध्वस्ता तारेव गगनाच्च्युता।।

sā kōsalēndraduhitā vēṣṭamānā mahītalē. na babhrāja rajōdhvastā tārēva gaganāccyutā৷৷

नृपे शान्तगुणे जाते कौसल्यां पतितां भुवि। अपश्यंस्ताः स्त्रियः सर्वा हतां नागवधूमिव।।

nṛpē śāntaguṇē jātē kausalyāṅ patitāṅ bhuvi. apaśyaṅstāḥ striyaḥ sarvā hatāṅ nāgavadhūmiva৷৷

ततस्सर्वा नरेन्द्रस्य कैकेयीप्रमुखाः स्त्रियः। रुदन्त्य श्शोकसन्तप्ता निपेतुर्गतचेतनाः।।

tatassarvā narēndrasya kaikēyīpramukhāḥ striyaḥ. rudantya śśōkasantaptā nipēturgatacētanāḥ৷৷

ताभिस्स बलवान्नादः क्रोशन्तीभिरनुद्रुतः। येन स्फीतीकृतं भूयस्तद्गृहं समनादयत् ।।

tābhissa balavānnādaḥ krōśantībhiranudrutaḥ. yēna sphītīkṛtaṅ bhūyastadgṛhaṅ samanādayat ৷৷

तत् परित्रस्तन्त्रसम्भ्रान्त पर्युत्सुकजनाकुलम्। सर्वतस्तुमुलाक्रन्दं परितापार्तबान्धवम्।।

tat paritrastantrasambhrānta paryutsukajanākulam. sarvatastumulākrandaṅ paritāpārtabāndhavam৷৷

।। सद्यो निपतितानन्दं दीनविक्लबदर्शनम्। बभूव नरदेवस्य सद्म दिष्टान्तमीयुषः।।

৷৷ sadyō nipatitānandaṅ dīnaviklabadarśanam. babhūva naradēvasya sadma diṣṭāntamīyuṣaḥ৷৷

अतीतमाज्ञाय तु पार्थिवर्षभं यशस्विनं सम्परिवार्य पत्नयः। भृशं रुदन्त्यः करुणं सुदुःखिताः प्रगृह्य बाहू व्यलपन्ननाथवत्।।

atītamājñāya tu pārthivarṣabhaṅ yaśasvinaṅ samparivārya patnayaḥ. bhṛśaṅ rudantyaḥ karuṇaṅ suduḥkhitāḥ pragṛhya bāhū vyalapannanāthavat৷৷