गतेष्वथ नृपो भूयः पौरेषु सह मन्त्रिभिः। मन्त्रयित्वा ततश्चक्रे निश्चयज्ञस्सनिश्चयम्।।

gatēṣvatha nṛpō bhūyaḥ paurēṣu saha mantribhiḥ. mantrayitvā tataścakrē niścayajñassaniścayam৷৷

।। श्व एव पुष्यो भविताश्वोऽभिषेच्यस्तु मे सुतः। रामो राजीवताम्राक्षो यौवराज्य इति प्रभुः।।

৷৷ śva ēva puṣyō bhavitāśvō.bhiṣēcyastu mē sutaḥ. rāmō rājīvatāmrākṣō yauvarājya iti prabhuḥ৷৷

अथाऽन्तर्गृहमाविश्य राजा दशरथस्तदा। सूतमामन्त्रयामास रामं पुनरिहानय।।

athā.ntargṛhamāviśya rājā daśarathastadā. sūtamāmantrayāmāsa rāmaṅ punarihānaya৷৷

प्रतिगृह्य स तद्वाक्यं सूतः पुनरुपाययौ। रामस्य भवनं शीघ्रं राममानयितुं पुनः।।

pratigṛhya sa tadvākyaṅ sūtaḥ punarupāyayau. rāmasya bhavanaṅ śīghraṅ rāmamānayituṅ punaḥ৷৷

द्वार्स्थैरावेदितं तस्य रामायाऽऽगमनं पुनः। श्रुत्वैव चापि रामस्तं प्राप्तं शङ्कान्वितोऽभवत्।।

dvārsthairāvēditaṅ tasya rāmāyā৷৷gamanaṅ punaḥ. śrutvaiva cāpi rāmastaṅ prāptaṅ śaṅkānvitō.bhavat৷৷

प्रवेश्य चैनं त्वरितं रामो वचनमब्रवीत्। यदागमनकृत्यं ते भूयस्तद्ब्रूह्यशेषतः।।

pravēśya cainaṅ tvaritaṅ rāmō vacanamabravīt. yadāgamanakṛtyaṅ tē bhūyastadbrūhyaśēṣataḥ৷৷

तमुवाच तत स्सूतो राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति। श्रुत्वा प्रमाणमत्र त्वं गमनायेतराय वा।।

tamuvāca tata ssūtō rājā tvāṅ draṣṭumicchati. śrutvā pramāṇamatra tvaṅ gamanāyētarāya vā৷৷

इति सूतवच श्श्रुत्वा रामोऽथ त्वरयाऽन्वितः। प्रययौ राजभवनं पुनर्द्रष्टुं नरेश्वरम्।।

iti sūtavaca śśrutvā rāmō.tha tvarayā.nvitaḥ. prayayau rājabhavanaṅ punardraṣṭuṅ narēśvaram৷৷

तं श्रुत्वा समनुप्राप्तं रामं दशरथो नृपः। प्रवेशयामास गृहं विवक्षुः प्रियमुत्तमम्।।

taṅ śrutvā samanuprāptaṅ rāmaṅ daśarathō nṛpaḥ. pravēśayāmāsa gṛhaṅ vivakṣuḥ priyamuttamam৷৷

प्रविशन्नेव च श्रीमान्राघवो भवनं पितुः। ददर्श पितरं दूरात्प्रणिपत्य कृताञ्जलिः।।

praviśannēva ca śrīmānrāghavō bhavanaṅ pituḥ. dadarśa pitaraṅ dūrātpraṇipatya kṛtāñjaliḥ৷৷

प्रणमन्तं समुत्थाप्य तं परिष्वज्य भूमिपः। प्रदिश्य चास्मै रुचिरमासनं पुनरब्रवीत्।।

praṇamantaṅ samutthāpya taṅ pariṣvajya bhūmipaḥ. pradiśya cāsmai ruciramāsanaṅ punarabravīt৷৷

राम वृद्धोऽस्मि दीर्घायुर्भुक्ता भोगा मयेप्सिताः। अन्नवद्भिः क्रतुशतै स्तथेष्टं भूरिदक्षिणैः।।

rāma! vṛddhō.smi dīrghāyurbhuktā bhōgā mayēpsitāḥ. annavadbhiḥ kratuśatai stathēṣṭaṅ bhūridakṣiṇaiḥ৷৷

जातमिष्टमपत्यं मे त्वमद्यानुपमं भुवि। दत्तमिष्टमधीतं च मया पुरुषसत्तम।।

jātamiṣṭamapatyaṅ mē tvamadyānupamaṅ bhuvi. dattamiṣṭamadhītaṅ ca mayā puruṣasattama!৷৷

अनुभूतानि चेष्टानि मया वीर सुखान्यपि। देवर्षिपितृविप्राणामनृणोऽस्मि तथाऽत्मनः।।

anubhūtāni cēṣṭāni mayā vīra sukhānyapi. dēvarṣipitṛviprāṇāmanṛṇō.smi tathā.tmanaḥ৷৷

न किञ्चिन्मम कर्तव्यं तवान्यत्राभिषेचनात्। अतो यत्त्वामहं ब्रूयां तन्मे त्वं कर्तुमर्हसि।।

na kiñcinmama kartavyaṅ tavānyatrābhiṣēcanāt. atō yattvāmahaṅ brūyāṅ tanmē tvaṅ kartumarhasi৷৷

अद्य प्रकृतयस्सर्वास्त्वामिच्छन्ति नराधिपम्। अतस्त्वां युवराजानमभिषेक्ष्यामि पुत्रक।।

adya prakṛtayassarvāstvāmicchanti narādhipam. atastvāṅ yuvarājānamabhiṣēkṣyāmi putraka৷৷

अपि चाद्याऽशुभान्राम स्वप्ने पश्यामि दारुणान्। सनिर्घाता दिवोल्का च पततीह महास्वना।।

api cādyā.śubhānrāma! svapnē paśyāmi dāruṇān. sanirghātā divōlkā ca patatīha mahāsvanā৷৷

अवष्टब्धं च मे राम नक्षत्रं दारुणैर्ग्रहैः। आवेदयन्ति दैवज्ञाः सूर्याङ्गारकराहुभिः।।

avaṣṭabdhaṅ ca mē rāma! nakṣatraṅ dāruṇairgrahaiḥ. āvēdayanti daivajñāḥ sūryāṅgārakarāhubhiḥ৷৷

प्रायेण हि निमित्तानामीदृशानां समुद्भवे। राजा हि मृत्युमाप्नोति घोरां वाऽऽपदमृच्छति।।

prāyēṇa hi nimittānāmīdṛśānāṅ samudbhavē. rājā hi mṛtyumāpnōti ghōrāṅ vā৷৷padamṛcchati৷৷

तद्यावदेव मे चेतो न विमुह्यति राघव। तावदेवाभिषिञ्चस्व चला हि प्राणिनां मतिः।।

tadyāvadēva mē cētō na vimuhyati rāghava!. tāvadēvābhiṣiñcasva calā hi prāṇināṅ matiḥ৷৷

अद्य चन्द्रोऽभ्युपगतः पुष्यात्पूर्वं पुनर्वसू। श्वः पुष्ययोगं नियतं वक्ष्यन्ते दैवचिन्तकाः।।

adya candrō.bhyupagataḥ puṣyātpūrvaṅ punarvasū. śvaḥ puṣyayōgaṅ niyataṅ vakṣyantē daivacintakāḥ৷৷

ततः पुष्येऽभिषिञ्चस्व मनस्त्वरयतीव माम्। श्वस्त्वाऽहमभिषेक्ष्यामि यौवराज्ये परन्तप।।

tataḥ puṣyē.bhiṣiñcasva manastvarayatīva mām. śvastvā.hamabhiṣēkṣyāmi yauvarājyē parantapa!৷৷

तस्मात्त्वयाऽद्य प्रभृति निशेयं नियतात्मना। सह वध्वोपवस्तव्या दर्भप्रस्तरशायिना।।

tasmāttvayā.dya prabhṛti niśēyaṅ niyatātmanā. saha vadhvōpavastavyā darbhaprastaraśāyinā৷৷

सुहृदश्चाप्रमत्तास्त्वां रक्षन्त्वद्य समन्ततः। भवन्ति बहु विघ्नानि कार्याण्येवंविधानि हि।।

suhṛdaścāpramattāstvāṅ rakṣantvadya samantataḥ. bhavanti bahu vighnāni kāryāṇyēvaṅvidhāni hi৷৷

विप्रोषितश्च भरतो यावदेव पुरादितः। तावदेवाभिषेकस्ते प्राप्तकालो मतो मम।।

viprōṣitaśca bharatō yāvadēva purāditaḥ. tāvadēvābhiṣēkastē prāptakālō matō mama৷৷

कामं खलु सतां वृत्ते भ्राता ते भरतस्स्थितः। ज्येष्ठानुवर्ती धर्मात्मा सानुक्रोशो जितेन्द्रियः।।

kāmaṅ khalu satāṅ vṛttē bhrātā tē bharatassthitaḥ. jyēṣṭhānuvartī dharmātmā sānukrōśō jitēndriyaḥ৷৷

किन्तु चित्तं मनुष्याणामनित्यमिति मे मतिः। सतां च धर्मनित्यानां कृतशोभि च राघव।।

kintu cittaṅ manuṣyāṇāmanityamiti mē matiḥ. satāṅ ca dharmanityānāṅ kṛtaśōbhi ca rāghava!৷৷

इत्युक्त स्सोऽभ्यनुज्ञात श्श्वोभाविन्यभिषेचने। व्रजेति रामः पितरमभिवाद्याभ्ययाद्गृहम्।।

ityukta ssō.bhyanujñāta śśvōbhāvinyabhiṣēcanē. vrajēti rāmaḥ pitaramabhivādyābhyayādgṛham৷৷

प्रविश्य चात्मनो वेश्मराज्ञोद्दिष्टेऽभिषेचने। तत्क्षणेन विनिर्गम्य मातुरन्तपुरं ययौ।।

praviśya cātmanō vēśmarājñōddiṣṭē.bhiṣēcanē. tatkṣaṇēna vinirgamya māturantapuraṅ yayau৷৷

तत्र तां प्रवणामेव मातरं क्षौमवासिनीम्। वाग्यतां देवतागारे ददर्शाऽऽयाचतीं श्रियम्।।

tatra tāṅ pravaṇāmēva mātaraṅ kṣaumavāsinīm. vāgyatāṅ dēvatāgārē dadarśā৷৷yācatīṅ śriyam৷৷

प्रागेव चागता तत्र सुमित्रा लक्ष्मण स्तथा। सीता चानायिता श्रुत्वा प्रियं रामाभिषेचनम्।।

prāgēva cāgatā tatra sumitrā lakṣmaṇa stathā. sītā cānāyitā śrutvā priyaṅ rāmābhiṣēcanam৷৷

तस्मिन् काले हि कौशल्या तस्थावामीलितेक्षणा। सुमित्रयाऽन्वास्यमाना सीतया लक्ष्मणेन च।।

tasmin kālē hi kauśalyā tasthāvāmīlitēkṣaṇā. sumitrayā.nvāsyamānā sītayā lakṣmaṇēna ca৷৷

श्रुत्वा पुष्येण पुत्रस्य यौवराज्याऽभिषेचनम्। प्राणायामेन पुरुषं ध्यायमाना जनार्दनम्।।

śrutvā puṣyēṇa putrasya yauvarājyā.bhiṣēcanam. prāṇāyāmēna puruṣaṅ dhyāyamānā janārdanam৷৷

तथा सनियमामेव सोऽभिगम्याभिवाद्य च। उवाच वचनं रामो हर्षयंस्तामनिन्दिताम्।।

tathā saniyamāmēva sō.bhigamyābhivādya ca. uvāca vacanaṅ rāmō harṣayaṅstāmaninditām৷৷

अम्ब पित्रा नियुक्तोऽस्मि प्रजापालनकर्मणि। भविता श्वोऽभिषेको मे यथा मे शासनं पितुः।।

amba! pitrā niyuktō.smi prajāpālanakarmaṇi. bhavitā śvō.bhiṣēkō mē yathā mē śāsanaṅ pituḥ৷৷

सीतयाप्युपवस्तव्या रजनीयं मया सह। एवमृत्विगुपाध्यायै स्सह मामुक्तवान्पिता।।

sītayāpyupavastavyā rajanīyaṅ mayā saha. ēvamṛtvigupādhyāyai ssaha māmuktavānpitā৷৷

यानि यान्यत्र योग्यानि श्वोभाविन्यभिषेचने। तानि मे मङ्गलान्यद्य वैदेह्याश्चैव कारय।।

yāni yānyatra yōgyāni śvōbhāvinyabhiṣēcanē. tāni mē maṅgalānyadya vaidēhyāścaiva kāraya৷৷

एतच्छ्रुत्वा तु कौशल्या चिरकालाभिकाङ्क्षितम्। हर्षबाष्पकलं वाक्यमिदं राममभाषत।।

ētacchrutvā tu kauśalyā cirakālābhikāṅkṣitam. harṣabāṣpakalaṅ vākyamidaṅ rāmamabhāṣata৷৷

वत्स राम चिरं जीव हतास्ते परिपन्थिनः। ज्ञातीन्मे त्वं श्रिया युक्त स्सुमित्रायाश्च नन्दय।।

vatsa! rāma! ciraṅ jīva hatāstē paripanthinaḥ. jñātīnmē tvaṅ śriyā yukta ssumitrāyāśca nandaya৷৷

कल्याणे बत नक्षत्रे मयि जातोऽसि पुत्रक। येन त्वया दशरथो गुणैराराधितः पिता।।

kalyāṇē bata nakṣatrē mayi jātō.si putraka. yēna tvayā daśarathō guṇairārādhitaḥ pitā৷৷

अमोघं बत मे क्षान्तं पुरुषे पुष्करेक्षणे। येयमिक्ष्वाकुराज्यश्रीः पुत्र त्वां संश्रयिष्यति।।

amōghaṅ bata mē kṣāntaṅ puruṣē puṣkarēkṣaṇē. yēyamikṣvākurājyaśrīḥ putra tvāṅ saṅśrayiṣyati৷৷

इत्येवमुक्तो मात्रेदं रामो भ्रातरमब्रवीत्। प्राञ्जलिं प्रह्वमासीनमभिवीक्ष्य स्मयन्निव।।

ityēvamuktō mātrēdaṅ rāmō bhrātaramabravīt. prāñjaliṅ prahvamāsīnamabhivīkṣya smayanniva৷৷

लक्ष्मणेमां मया सार्धं प्रशाधि त्वं वसुन्धराम्। द्वितीयं मेऽन्तरात्मानं त्वामियं श्रीरुपस्थिता।।

lakṣmaṇēmāṅ mayā sārdhaṅ praśādhi tvaṅ vasundharām. dvitīyaṅ mē.ntarātmānaṅ tvāmiyaṅ śrīrupasthitā৷৷

सौमित्रे भुङ्क्ष्व भोगांत्स्वमिष्टान्राज्यफलानि च। जीवितं च हि राज्यं च त्वदर्थमभिकामये।।

saumitrē! bhuṅkṣva bhōgāṅtsvamiṣṭānrājyaphalāni ca. jīvitaṅ ca hi rājyaṅ ca tvadarthamabhikāmayē৷৷

इत्युक्त्वा लक्ष्मणं रामो मातरावभिवाद्य च। अभ्यनुज्ञाप्य सीतां च जगाम स्वं निवेशनम्।।

ityuktvā lakṣmaṇaṅ rāmō mātarāvabhivādya ca. abhyanujñāpya sītāṅ ca jagāma svaṅ nivēśanam৷৷