तमप्रतिमतेजोभ्यां भ्रातृभ्यां रोमहर्षणम्। विस्मिता: स‌ङ्गमं प्रेक्ष्य समवेता महर्षयः।।

tamapratimatējōbhyāṅ bhrātṛbhyāṅ rōmaharṣaṇam. vismitā ssaṅgamaṅ prēkṣya samavētā maharṣayaḥ৷৷

अन्तर्हिता मुनिगणास्सिद्धाश्च परमर्षयः। तौ भ्रातरौ महात्मानौ काकुत्स्थौ प्रशशंसिरे।।

antarhitā munigaṇāssiddhāśca paramarṣayaḥ. tau bhrātarau mahātmānau kākutsthau praśaśaṅsirē৷৷

स धन्यो यस्य पुत्रौ द्वौ धर्मज्ञौ धर्मविक्रमौ। श्रुत्वा वयं हि सम्भाषामुभयोस्स्पृहयामहे।।

sa dhanyō yasya putrau dvau dharmajñau dharmavikramau. śrutvā vayaṅ hi sambhāṣāmubhayōsspṛhayāmahē৷৷

ततस्त्वृषिगणाः क्षिप्रं दशग्रीववधैषिणः। भरतं राजशार्दूलमित्यूचु: स‌ङ्गता वचः।।

tatastvṛṣigaṇāḥ kṣipraṅ daśagrīvavadhaiṣiṇaḥ. bharataṅ rājaśārdūlamityūcu ssaṅgatā vacaḥ৷৷

कुले जात महाप्राज्ञ महावृत्त महायशः। ग्राह्यं रामस्य वाक्यं ते पितरं यद्यवेक्षसे।।

kulē jāta mahāprājña mahāvṛtta mahāyaśaḥ. grāhyaṅ rāmasya vākyaṅ tē pitaraṅ yadyavēkṣasē৷৷

सदाऽनृणमिमं रामं वयमिच्छामहे पितुः। आनृणत्वाच्च कैकेय्या: स्वर्गम् दशरथो गतः।।

sadā.nṛṇamimaṅ rāmaṅ vayamicchāmahē pituḥ. ānṛṇatvācca kaikēyyā ssvargaṅ daśarathō gataḥ৷৷

एतावदुक्त्वा वचनं गन्धर्वा: स‌महर्षयः। राजर्षयश्चैव तदा सर्वे स्वां स्वां गतिं गताः।।

ētāvaduktvā vacanaṅ gandharvā ssamaharṣayaḥ. rājarṣayaścaiva tadā sarvē svāṅ svāṅ gatiṅ gatāḥ৷৷

ह्लादितस्तेन वाक्येन शुभेन शुभदर्शनः। राम स्संहृष्टवदनस्तानृषीनभ्यपूजयत्।।

hlāditastēna vākyēna śubhēna śubhadarśanaḥ. rāma ssaṅhṛṣṭavadanastānṛṣīnabhyapūjayat৷৷

त्रस्तगात्रस्तु भरतस्स वाचा सज्जमानया। कृताञ्जलिरिदं वाक्यं राघवं पुनरब्रवीत्।।

trastagātrastu bharatassa vācā sajjamānayā. kṛtāñjaliridaṅ vākyaṅ rāghavaṅ punarabravīt৷৷

राजधर्ममनुप्रेक्ष्य कुलधर्मानुसन्ततिम्। कर्तुमर्हसि काकुत्स्थ मम मातुश्च याचनाम्।।

rājadharmamanuprēkṣya kuladharmānusantatim. kartumarhasi kākutstha mama mātuśca yācanām৷৷

रक्षितुं सुमहद्राज्यमहमेकस्तु नोत्सहे। पौरजानपदांश्चापि रक्तान्रञ्जयितुं तथा।।

rakṣituṅ sumahadrājyamahamēkastu nōtsahē. paurajānapadāṅścāpi raktānrañjayituṅ tathā৷৷

ज्ञातयश्च हि योधाश्च मित्राणि सुहृदश्च नः। त्वामेव प्रतिवीक्षन्ते पर्जन्यमिव कर्षकाः।।

jñātayaśca hi yōdhāśca mitrāṇi suhṛdaśca naḥ. tvāmēva prativīkṣantē parjanyamiva karṣakāḥ৷৷

इदं राज्यं महाप्राज्ञ स्थापय प्रतिपद्य हि। शक्तिमानसि काकुत्स्थ लोकस्य परिपालने।।

idaṅ rājyaṅ mahāprājña sthāpaya pratipadya hi. śaktimānasi kākutstha! lōkasya paripālanē৷৷

इत्युक्त्वा न्यपतद्भ्रातुः पादयोर्भरतस्तदा। भृशं सम्प्रार्थयामास राममेव प्रियंवदः।।

ityuktvā nyapatadbhrātuḥ pādayōrbharatastadā. bhṛśaṅ samprārthayāmāsa rāmamēva priyaṅvadaḥ৷৷

तमङ्के भरतं कृत्वा रामो वचनमब्रवीत्। श्यामं नलिनपत्राक्षं मत्तहंसस्वरं स्वयम्।।

tamaṅkē bharataṅ kṛtvā rāmō vacanamabravīt. śyāmaṅ nalinapatrākṣaṅ mattahaṅsasvaraṅ svayam৷৷

आगता त्वामियं बुद्धिस्स्वजा वैनयिकी च या। भृशमुत्सहसे तात रक्षितुं पृथिवीमपि।।

āgatā tvāmiyaṅ buddhissvajā vainayikī ca yā. bhṛśamutsahasē tāta rakṣituṅ pṛthivīmapi৷৷

अमात्यैश्च सुहृद्भिश्च बुद्धिमद्भिश्च मन्त्रिभिः। सर्वकार्याणि सम्मन्त्र्य सुमहन्त्यपि कारय।।

amātyaiśca suhṛdbhiśca buddhimadbhiśca mantribhiḥ. sarvakāryāṇi sammantrya sumahantyapi kāraya৷৷

लक्ष्मीश्चन्द्रादपेयाद्वा हिमवान्वा हिमं त्यजेत्। अतीयात्सागरो वेलां न प्रतिज्ञामहं पितुः।।

lakṣmīścandrādapēyādvā himavānvā himaṅ tyajēt. atīyātsāgarō vēlāṅ na pratijñāmahaṅ pituḥ৷৷

कामाद्वा तात लोभाद्वा मात्रातुभ्यमिदं कृतम्। न तन्मनसि कर्तव्यं वर्तितव्यं च मातृवत्।।

kāmādvā tāta! lōbhādvā mātrātubhyamidaṅ kṛtam. na tanmanasi kartavyaṅ vartitavyaṅ ca mātṛvat৷৷

एवं ब्रुवाणं भरतः कौसल्यासुतमब्रवीत्। तेजसाऽऽदित्यसङ्काशं प्रतिपच्चन्द्रदर्शनम्।।

ēvaṅ bruvāṇaṅ bharataḥ kausalyāsutamabravīt. tējasā৷৷dityasaṅkāśaṅ pratipaccandradarśanam৷৷

आधिरोहाऽर्य पादाभ्यां पादुके हेमभूषिते। एतेहि सर्वलोकस्य योगक्षेमं विधास्यतः।।

ādhirōhā.rya pādābhyāṅ pādukē hēmabhūṣitē. ētēhi sarvalōkasya yōgakṣēmaṅ vidhāsyataḥ৷৷

सोऽधिरुह्य नरव्याघ्रः पादुके ह्यवरुह्य च। प्रायच्छत्सुमहातेजा भरताय महात्मने।।

sō.dhiruhya naravyāghraḥ pādukē hyavaruhya ca. prāyacchatsumahātējā bharatāya mahātmanē৷৷

स पादुके सम्प्रणम्य रामं वचनमब्रवीत् चतुर्दश हि वर्षाणि जटाचीरधरो ह्याहम्।।

sa pādukē sampraṇamya rāmaṅ vacanamabravīt caturdaśa hi varṣāṇi jaṭācīradharō hyāham৷৷

।। फलमूलाशनो वीर भवेयं रघुनन्दन। तवाऽगमनमाकाङ्क्षान्वसन्वै नगराद्बहिः।।

৷৷ phalamūlāśanō vīra bhavēyaṅ raghunandana. tavā.gamanamākāṅkṣānvasanvai nagarādbahiḥ৷৷

चतुर्दशे तु संपूर्णे वर्षेऽहनि रघूत्तम।।

caturdaśē tu saṅpūrṇē varṣē.hani raghūttama৷৷

तथेति च प्रतिज्ञाय तं परिष्वज्य सादरम्।।

tathēti ca pratijñāya taṅ pariṣvajya sādaram৷৷

मातरं रक्ष कैकेयीं मा रोषं कुरु तां प्रति।।

mātaraṅ rakṣa kaikēyīṅ mā rōṣaṅ kuru tāṅ prati৷৷

।। मया च सीतया चैव शप्तोऽसि रघुसत्तम। इत्युक्त्वाऽश्रुपरीताक्षो भ्रातरं विससर्ज ह।।

৷৷ mayā ca sītayā caiva śaptō.si raghusattama. ityuktvā.śruparītākṣō bhrātaraṅ visasarja ha৷৷

स पादुके ते भरतः प्रतापवान् स्वलङ्कृते सम्परिपूज्य धर्मवित्। प्रदक्षिणं चैव चकार राघवम् चकार ते चोत्तमनागमूर्धनि।।

sa pādukē tē bharataḥ pratāpavān svalaṅkṛtē samparipūjya dharmavit. pradakṣiṇaṅ caiva cakāra rāghavam cakāra tē cōttamanāgamūrdhani৷৷

अथाऽनुपूर्व्यात्प्रतिनन्द्य तं जनं गुरूंश्च मन्त्रिप्रकृतीस्तथाऽनुजौ। व्यसर्जयद्राघववंशवर्धनस्थिरः स्वधर्मे हिमवानिवाचलः।।

athā.nupūrvyātpratinandya taṅ janaṅ gurūṅśca mantriprakṛtīstathā.nujau. vyasarjayadrāghavavaṅśavardhanasthiraḥ svadharmē himavānivācalaḥ৷৷

तं मातरो बाष्पगृहीतकण्ठ्यो दुःखेन नामन्त्रयितुं हि शेकुः। स त्वेव मात्रृ़रभिवाद्य सर्वारुदन्कुटीं स्वां प्रविवेश राघवः।।

taṅ mātarō bāṣpagṛhītakaṇṭhyō duḥkhēna nāmantrayituṅ hi śēkuḥ. sa tvēva mātrṛrabhivādya sarvārudankuṭīṅ svāṅ pravivēśa rāghavaḥ৷৷