तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशनाभस्य धीमत:। शिरोभिश्चरणौ स्पृष्ट्वा कन्याशतमभाषत।।

tasya tadvacanaṅ śrutvā kuśanābhasya dhīmata:. śirōbhiścaraṇau spṛṣṭvā kanyāśatamabhāṣata৷৷

वायुस्सर्वात्मको राजन् प्रधर्षयितुमिच्छति। अशुभं मार्गमास्थाय न धर्मं प्रत्यवेक्षते।।

vāyussarvātmakō rājan! pradharṣayitumicchati. aśubhaṅ mārgamāsthāya na dharmaṅ pratyavēkṣatē৷৷

पितृमत्यस्स्म भद्रं ते स्वच्छन्दे न वयं स्थिता:। पितरं नो वृणीष्व त्वं यदि नो दास्यते तव।।

pitṛmatyassma bhadraṅ tē svacchandē na vayaṅ sthitā:. pitaraṅ nō vṛṇīṣva tvaṅ yadi nō dāsyatē tava৷৷

तेन पापानुबन्धेन वचनं न प्रतीच्छता। एवं ब्रुवन्त्यस्सर्वास्स्म वायुना निहता भृशम्।।

tēna pāpānubandhēna vacanaṅ na pratīcchatā. ēvaṅ bruvantyassarvāssma vāyunā nihatā bhṛśam৷৷

तासां तद्वचनं श्रुत्वा राजा परमधार्मिक:। प्रत्युवाच महातेजा: कन्याशतमनुत्तमम्।।

tāsāṅ tadvacanaṅ śrutvā rājā paramadhārmika:. pratyuvāca mahātējā: kanyāśatamanuttamam৷৷

क्षान्तं क्षमावतां पुत्र्य: कर्तव्यं सुमहत्कृतम्। ऐकमत्यमुपागम्य कुलं चावेक्षितं मम।।

kṣāntaṅ kṣamāvatāṅ putrya: kartavyaṅ sumahatkṛtam. aikamatyamupāgamya kulaṅ cāvēkṣitaṅ mama৷৷

अलङ्कारो हि नारीणां क्षमा तु पुरुषस्य वा। दुष्करं तच्च यत् क्षान्तं त्रिदशेषु विशेषत:।।

alaṅkārō hi nārīṇāṅ kṣamā tu puruṣasya vā. duṣkaraṅ tacca yat kṣāntaṅ tridaśēṣu viśēṣata:৷৷

क्षमा दानं क्षमा यज्ञः क्षमा सत्यं हि पुत्रिका:।।

kṣamā dānaṅ kṣamā yajñaḥ kṣamā satyaṅ hi putrikā:৷৷

विसृज्य कन्या: काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रम:।।

visṛjya kanyā: kākutstha! rājā tridaśavikrama:৷৷

।। मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभि:। देशकालौ प्रदानस्य सदृशे प्रतिपादनम्।।

৷৷ mantrajñō mantrayāmāsa pradānaṅ saha mantribhi:. dēśakālau pradānasya sadṛśē pratipādanam৷৷

एतस्मिन्नेव काले तु चूली नाम महातपा:। ऊर्ध्वरेताश्शुभाचारो ब्राह्मं तप उपागमत्।।

ētasminnēva kālē tu cūlī nāma mahātapā:. ūrdhvarētāśśubhācārō brāhmaṅ tapa upāgamat৷৷

तप्यन्तं तमृषिं तत्र गन्धर्वी पर्युपासते। सोमदा नाम भद्रं ते ऊर्मिला तनया तदा।।

tapyantaṅ tamṛṣiṅ tatra gandharvī paryupāsatē. sōmadā nāma bhadraṅ tē ūrmilā tanayā tadā৷৷

सा च तं प्रणता भूत्वा शुश्रूषणपरायणा। उवास काले धर्मिष्ठा तस्यास्तुष्टोऽभवद्गुरु:।।

sā ca taṅ praṇatā bhūtvā śuśrūṣaṇaparāyaṇā. uvāsa kālē dharmiṣṭhā tasyāstuṣṭō.bhavadguru:৷৷

स च तां कालयोगेन प्रोवाच रघुनन्दन। परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते किं करोमि तव प्रियम्।।

sa ca tāṅ kālayōgēna prōvāca raghunandana. parituṣṭō.smi bhadraṅ tē kiṅ karōmi tava priyam৷৷

परितुष्टं मुनिं ज्ञात्वा गन्धर्वी मधुरस्वरा। उवाच परमप्रीता वाक्यज्ञा वाक्यकोविदम्।।

parituṣṭaṅ muniṅ jñātvā gandharvī madhurasvarā. uvāca paramaprītā vākyajñā vākyakōvidam৷৷

लक्ष्म्या समुदितो ब्राह्म्या ब्रह्मभूतो महातपा:। ब्राह्मेण तपसा युक्तं पुत्रमिच्छामि धार्मिक।।

lakṣmyā samuditō brāhmyā brahmabhūtō mahātapā:. brāhmēṇa tapasā yuktaṅ putramicchāmi dhārmika৷৷

अपतिश्चास्मि भद्रं ते भार्या चास्मि न कस्यचित्। ब्राह्मेणोपगतायाश्च दातुमर्हसि मे सुतम्।।

apatiścāsmi bhadraṅ tē bhāryā cāsmi na kasyacit. brāhmēṇōpagatāyāśca dātumarhasi mē sutam৷৷

तस्या: प्रसन्नो ब्रह्मर्षिर्ददौ पुत्रमनुत्तमम्। ब्रह्मदत्त इति ख्यातं मानसं चूलिनस्सुतम्।।

tasyā: prasannō brahmarṣirdadau putramanuttamam. brahmadatta iti khyātaṅ mānasaṅ cūlinassutam৷৷

स राजा सौमदेयस्तु पुरीमध्यवसत्तदा। कांपिल्यां परया लक्ष्म्या देवराजो यथा दिवम्।।

sa rājā saumadēyastu purīmadhyavasattadā. kāṅpilyāṅ parayā lakṣmyā dēvarājō yathā divam৷৷

स बुद्धिं कृतवान् राजा कुशनाभस्सुधार्मिक:। ब्रह्मदत्ताय काकुत्स्थ दातुं कन्याशतं तदा।।

sa buddhiṅ kṛtavān rājā kuśanābhassudhārmika:. brahmadattāya kākutstha! dātuṅ kanyāśataṅ tadā৷৷

तमाहूय महातेजा ब्रह्मदत्तं महीपति:। ददौ कन्याशतं राजा सुप्रीतेनान्तरात्मना।।

tamāhūya mahātējā brahmadattaṅ mahīpati:. dadau kanyāśataṅ rājā suprītēnāntarātmanā৷৷

यथाक्रमं तत: पाणीन् जग्राह रघुनन्दन। ब्रह्मदत्तो महीपालस्तासां देवपतिर्यथा।।

yathākramaṅ tata: pāṇīn jagrāha raghunandana. brahmadattō mahīpālastāsāṅ dēvapatiryathā৷৷

स्पृष्टमात्रे तत: पाणौ विकुब्जा विगतज्वरा:। युक्ता: परमया लक्ष्म्या बभु: कन्याशतं तदा।।

spṛṣṭamātrē tata: pāṇau vikubjā vigatajvarā:. yuktā: paramayā lakṣmyā babhu: kanyāśataṅ tadā৷৷

स दृष्ट्वा वायुना मुक्ता: कुशनाभो महीपति:। बभूव परमप्रीतो हर्षं लेभे पुन:पुन:।।

sa dṛṣṭvā vāyunā muktā: kuśanābhō mahīpati:. babhūva paramaprītō harṣaṅ lēbhē puna:puna:৷৷

कृतोद्वाहं तु राजानं ब्रह्मदत्तं महीपति:। सदारं प्रेषयामास सोपाध्यायगणं तदा।।

kṛtōdvāhaṅ tu rājānaṅ brahmadattaṅ mahīpati:. sadāraṅ prēṣayāmāsa sōpādhyāyagaṇaṅ tadā৷৷

सोमदाऽपि सुसंहृष्टा पुत्रस्य सदृशीं क्रियाम्। यथान्यायं च गन्धर्वी स्नुषास्ता: प्रत्यनन्दत।।

sōmadā.pi susaṅhṛṣṭā putrasya sadṛśīṅ kriyām. yathānyāyaṅ ca gandharvī snuṣāstā: pratyanandata৷৷