चक्रे कर्म महच छौरिर बिभ्राणो मानुषीं तनुम जिगाय शक्रं शर्वं च सर्वान देवांश च लीलया ।।

cakre karma mahac chaurir bibhrāṇo mānuṣīṃ tanum jigāya śakraṃ śarvaṃ ca sarvān devāṃś ca līlayā ||

यच चान्यद अकरोत कर्म दिव्यचेष्टाविधानकृत तत कथ्यतां महाभाग परं कौतूहलं हि मे ।।

yac cānyad akarot karma divyaceṣṭāvidhānakṛt tat kathyatāṃ mahābhāga paraṃ kautūhalaṃ hi me ||

गदतो मम विप्रर्षे श्रूयताम इदम आदरात नरावतारे कृष्णेन दग्धा वाराणसी यथा ।।

gadato mama viprarṣe śrūyatām idam ādarāt narāvatāre kṛṣṇena dagdhā vārāṇasī yathā ||

पौण्ड्रको वासुदेवस तु वासुदेवो ऽभवद भुवि अवतीर्णस त्वम इत्य उक्तो जनैर अज्ञानमोहितैः ।।

pauṇḍrako vāsudevas tu vāsudevo 'bhavad bhuvi avatīrṇas tvam ity ukto janair ajñānamohitaiḥ ||

स मेने वासुदेवो ऽहम अवतीर्णो महीतले नष्टस्मृतिस ततः सर्वं विष्णुचिह्नम अचीकरत ।।

sa mene vāsudevo 'ham avatīrṇo mahītale naṣṭasmṛtis tataḥ sarvaṃ viṣṇucihnam acīkarat ||

दूतं च प्रेषयाम आस कृष्णाय सुमहात्मने त्यक्त्वा चक्रादिकं चिह्नं मदीयं नाम चात्मनः ।।

dūtaṃ ca preṣayām āsa kṛṣṇāya sumahātmane tyaktvā cakrādikaṃ cihnaṃ madīyaṃ nāma cātmanaḥ ||

वासुदेवात्मकं मूढ मुक्त्वा गर्वं विशेषतः आत्मनो जीवितार्थाय ततो मे प्रणतिं व्रज ।।

vāsudevātmakaṃ mūḍha muktvā garvaṃ viśeṣataḥ ātmano jīvitārthāya tato me praṇatiṃ vraja ||

इत्य उक्तः संप्रहस्यैनं दूतं प्राह जनार्दनः निजचिह्नम अहं चक्रं समुत्स्रक्ष्ये त्वयीति वै ।।

ity uktaḥ saṃprahasyainaṃ dūtaṃ prāha janārdanaḥ nijacihnam ahaṃ cakraṃ samutsrakṣye tvayīti vai ||

वाच्यश च पौण्ड्रको गत्वा त्वया दूत वचो मम ज्ञातस त्वद्वाक्यसद्भावो यत कार्यं तद विधीयताम ।।

vācyaś ca pauṇḍrako gatvā tvayā dūta vaco mama jñātas tvadvākyasadbhāvo yat kāryaṃ tad vidhīyatām ||

गृहीतचिह्न एवाहम आगमिष्यामि ते पुरम समुत्स्रक्ष्यामि ते चक्रं निजचिह्नम असंशयम ।।

gṛhītacihna evāham āgamiṣyāmi te puram samutsrakṣyāmi te cakraṃ nijacihnam asaṃśayam ||

आज्ञापूर्वं च यद इदम आगच्छेति त्वयोदितम संपादयिष्ये श्वस तुभ्यं तद अप्य एषो ऽविलम्बितम ।।

ājñāpūrvaṃ ca yad idam āgaccheti tvayoditam saṃpādayiṣye śvas tubhyaṃ tad apy eṣo 'vilambitam ||

शरणं ते समभ्येत्य कर्तास्मि नृपते तथा यथा त्वत्तो भयं भूयो न मे किंचिद भविष्यति ।।

śaraṇaṃ te samabhyetya kartāsmi nṛpate tathā yathā tvatto bhayaṃ bhūyo na me kiṃcid bhaviṣyati ||

इत्य उक्ते ऽपगते दूते संस्मृत्याभ्यागतं हरिः गरुत्मन्तम अथारुह्य त्वरितं तत्पुरं ययौ ।।

ity ukte 'pagate dūte saṃsmṛtyābhyāgataṃ hariḥ garutmantam athāruhya tvaritaṃ tatpuraṃ yayau ||

तस्यापि केशवोद्योगं श्रुत्वा काशिपतिस तदा सर्वसैन्यपरीवारः पार्ष्णिग्राह उपाययौ ।।

tasyāpi keśavodyogaṃ śrutvā kāśipatis tadā sarvasainyaparīvāraḥ pārṣṇigrāha upāyayau ||

ततो बलेन महता काशिराजबलेन च पौण्ड्रको वासुदेवो ऽसौ केशवाभिमुखं ययौ ।।

tato balena mahatā kāśirājabalena ca pauṇḍrako vāsudevo 'sau keśavābhimukhaṃ yayau ||

तं ददर्श हरिर दूराद उदारस्यन्दने स्थितम चक्रहस्तं गदाखड्गबाहुं पाणिगताम्बुजम ।।

taṃ dadarśa harir dūrād udārasyandane sthitam cakrahastaṃ gadākhaḍgabāhuṃ pāṇigatāmbujam ||

स्रग्धरं धृतशार्ङ्गं च सुपर्णरचितध्वजम वक्षःस्थले कृतं चास्य श्रीवत्सं ददृशे हरिः ।।

sragdharaṃ dhṛtaśārṅgaṃ ca suparṇaracitadhvajam vakṣaḥsthale kṛtaṃ cāsya śrīvatsaṃ dadṛśe hariḥ ||

किरीटकुण्डलधरं पीतवासःसमन्वितम दृष्ट्वा तं भावगम्भीरं जहास गरुडध्वजः ।।

kirīṭakuṇḍaladharaṃ pītavāsaḥsamanvitam dṛṣṭvā taṃ bhāvagambhīraṃ jahāsa garuḍadhvajaḥ ||

युयुधे च बलेनास्य हस्त्यश्वबलिना द्विज निस्त्रिंशर्ष्टिगदाशूलशक्तिकार्मुकशालिना ।।

yuyudhe ca balenāsya hastyaśvabalinā dvija nistriṃśarṣṭigadāśūlaśaktikārmukaśālinā ||

क्षणेन शार्ङ्गनिर्मुक्तैः शरैर अरिविदारणैः गदाचक्रनिपातैश च सूदयाम आस तद्बलम ।।

kṣaṇena śārṅganirmuktaiḥ śarair arividāraṇaiḥ gadācakranipātaiś ca sūdayām āsa tadbalam ||

काशिराजबलं चैव क्षयं नीत्वा जनार्दनः उवाच पौण्ड्रकं मूढम आत्मचिह्नोपलक्षणम ।।

kāśirājabalaṃ caiva kṣayaṃ nītvā janārdanaḥ uvāca pauṇḍrakaṃ mūḍham ātmacihnopalakṣaṇam ||

पौण्ड्रकोक्तं त्वया यत तु दूतवक्त्रेण मां प्रति समुत्सृजेति चिह्नानि तत ते संपादयाम्य अहम ।।

pauṇḍrakoktaṃ tvayā yat tu dūtavaktreṇa māṃ prati samutsṛjeti cihnāni tat te saṃpādayāmy aham ||

चक्रम एतत समुत्सृष्टं गदेयं ते विसर्जिता गरुत्मान एष निर्दिष्टः समारोहतु ते ध्वजम ।।

cakram etat samutsṛṣṭaṃ gadeyaṃ te visarjitā garutmān eṣa nirdiṣṭaḥ samārohatu te dhvajam ||

इत्य उच्चार्य विमुक्तेन चक्रेणासौ विदारितः पोथितो गदया भग्नो गरुत्मांश च गरुत्मता ।।

ity uccārya vimuktena cakreṇāsau vidāritaḥ pothito gadayā bhagno garutmāṃś ca garutmatā ||

ततो हाहाकृते लोके काशीनाम अधिपो बली युयुधे वासुदेवेन मित्रस्यापचितौ स्थितः ।।

tato hāhākṛte loke kāśīnām adhipo balī yuyudhe vāsudevena mitrasyāpacitau sthitaḥ ||

ततः शार्ङ्गधनुर्मुक्तैश छित्त्वा तस्य शरैः शिरः काशिपुर्यां स चिक्षेप कुर्वंल लोकस्य विस्मयम ।।

tataḥ śārṅgadhanurmuktaiś chittvā tasya śaraiḥ śiraḥ kāśipuryāṃ sa cikṣepa kurvaṃl lokasya vismayam ||

हत्वा च पौण्ड्रकं शौरिः काशिराजं च सानुगम पुनर द्वारवतीं प्राप्तो रेमे स्वर्गगतो यथा ।।

hatvā ca pauṇḍrakaṃ śauriḥ kāśirājaṃ ca sānugam punar dvāravatīṃ prāpto reme svargagato yathā ||

तच्छिरः पतितं दृष्ट्वा तत्र काशिपतेः पुरे जनः किम एतद इत्य आह केनेत्य अत्यन्तविस्मितः ।।

tacchiraḥ patitaṃ dṛṣṭvā tatra kāśipateḥ pure janaḥ kim etad ity āha kenety atyantavismitaḥ ||

ज्ञात्वा तं वासुदेवेन हतं तस्य सुतस ततः पुरोहितेन सहितस तोषयाम आस शंकरम ।।

jñātvā taṃ vāsudevena hataṃ tasya sutas tataḥ purohitena sahitas toṣayām āsa śaṃkaram ||

अविमुक्ते महाक्षेत्रे तोषितस तेन शंकरः वरं वृणीष्वेति तदा तं प्रोवाच नृपात्मजम ।।

avimukte mahākṣetre toṣitas tena śaṃkaraḥ varaṃ vṛṇīṣveti tadā taṃ provāca nṛpātmajam ||

स वव्रे भगवन कृत्या पितृहन्तुर वधाय मे समुत्तिष्ठतु कृष्णस्य त्वत्प्रसादान महेश्वर ।।

sa vavre bhagavan kṛtyā pitṛhantur vadhāya me samuttiṣṭhatu kṛṣṇasya tvatprasādān maheśvara ||

एवं भविष्यतीत्य उक्ते दक्षिणाग्नेर अनन्तरम महाकृत्या समुत्तस्थौ तस्यैवाग्निनिवेशनात ।।

evaṃ bhaviṣyatīty ukte dakṣiṇāgner anantaram mahākṛtyā samuttasthau tasyaivāgniniveśanāt ||

ततो ज्वालाकरालास्या ज्वलत्केशकलापिका कृष्ण कृष्णेति कुपिता कृत्या द्वारवतीं ययौ ।।

tato jvālākarālāsyā jvalatkeśakalāpikā kṛṣṇa kṛṣṇeti kupitā kṛtyā dvāravatīṃ yayau ||

ताम अवेक्ष्य जनस त्रासविचलल्लोचनो मुने ययौ शरण्यं जगतां शरणं मधुसूदनम ।।

tām avekṣya janas trāsavicalallocano mune yayau śaraṇyaṃ jagatāṃ śaraṇaṃ madhusūdanam ||

काशिराजसुतेनेयम आराध्य वृषभध्वजम उत्पादिता महाकृत्येत्य अवगम्याथ चक्रिणा ।।

kāśirājasuteneyam ārādhya vṛṣabhadhvajam utpāditā mahākṛtyety avagamyātha cakriṇā ||

जहि कृत्याम इमाम उग्रां वह्निज्वालाजटाकुलाम चक्रम उत्सृष्टम अक्षेषु क्रीडासक्तेन लीलया ।।

jahi kṛtyām imām ugrāṃ vahnijvālājaṭākulām cakram utsṛṣṭam akṣeṣu krīḍāsaktena līlayā ||

तदग्निमालाजटिलज्वालोद्गारातिभीषणाम कृत्याम अनुजगामाशु विष्णुचक्रं सुदर्शनम ।।

tadagnimālājaṭilajvālodgārātibhīṣaṇām kṛtyām anujagāmāśu viṣṇucakraṃ sudarśanam ||

चक्रप्रतापविध्वस्ता कृत्या माहेश्वरी तदा ननाश वेगिनी वेगात तद अप्य अनुजगाम ताम ।।

cakrapratāpavidhvastā kṛtyā māheśvarī tadā nanāśa veginī vegāt tad apy anujagāma tām ||

कृत्या वाराणसीम एव प्रविवेश त्वरान्विता विष्णुचक्रप्रतिहतप्रभावा मुनिसत्तम ।।

kṛtyā vārāṇasīm eva praviveśa tvarānvitā viṣṇucakrapratihataprabhāvā munisattama ||

ततः काशिबलं भूरि प्रमथानां तथा बलम समस्तशस्त्रास्त्रयुतं चक्रस्याभिमुखं ययौ ।।

tataḥ kāśibalaṃ bhūri pramathānāṃ tathā balam samastaśastrāstrayutaṃ cakrasyābhimukhaṃ yayau ||

शस्त्रास्त्रमोक्षचतुरं दग्ध्वा तद बलम ओजसा कृत्यागर्भाम अशेषां तां तदा वाराणसीं पुरीम ।।

śastrāstramokṣacaturaṃ dagdhvā tad balam ojasā kṛtyāgarbhām aśeṣāṃ tāṃ tadā vārāṇasīṃ purīm ||

सभूभृद्भृत्यपौरां तु साश्वमातङ्गमानवाम अशेषकोशकोष्ठां तां दुर्निरीक्ष्यां सुरैर अपि ।।

sabhūbhṛdbhṛtyapaurāṃ tu sāśvamātaṅgamānavām aśeṣakośakoṣṭhāṃ tāṃ durnirīkṣyāṃ surair api ||

ज्वालापरिष्कृताशेषगृहप्राकारचत्वराम ददाह तद धरेश चक्रं सकलाम एव तां पुरीम ।।

jvālāpariṣkṛtāśeṣagṛhaprākāracatvarām dadāha tad dhareś cakraṃ sakalām eva tāṃ purīm ||

अक्षीणामर्षम अत्यल्पसाध्यसाधनसस्पृहम तच चक्रं प्रस्फुरद्दीप्ति विष्णोर अभ्याययौ करम ।।

akṣīṇāmarṣam atyalpasādhyasādhanasaspṛham tac cakraṃ prasphuraddīpti viṣṇor abhyāyayau karam ||