शम्बरेण हृतो वीरः प्रद्युम्नः स कथं मुने शम्बरश च महावीर्यः प्रद्युम्नेन कथं हतः ।।

śambareṇa hṛto vīraḥ pradyumnaḥ sa kathaṃ mune śambaraś ca mahāvīryaḥ pradyumnena kathaṃ hataḥ ||

षष्ठे ऽह्नि जातमात्रं तु प्रद्युम्नं सूतिकागृहात ममैष हन्तेति मुने हृतवान कालशम्बरः ।।

ṣaṣṭhe 'hni jātamātraṃ tu pradyumnaṃ sūtikāgṛhāt mamaiṣa hanteti mune hṛtavān kālaśambaraḥ ||

हृत्वा चिक्षेप चैवैनं ग्राहोग्रे लवणार्णवे कल्लोलजनितावर्ते सुघोरे मकरालये ।।

hṛtvā cikṣepa caivainaṃ grāhogre lavaṇārṇave kallolajanitāvarte sughore makarālaye ||

पतितं तत्र चैवैको मत्स्यो जग्राह बालकम न ममार च तस्यापि जठरानलदीपितः ।।

patitaṃ tatra caivaiko matsyo jagrāha bālakam na mamāra ca tasyāpi jaṭharānaladīpitaḥ ||

मत्स्यबन्धैश च मत्स्यो ऽसौ मत्स्यैर अन्यैः सह द्विज घातितो ऽसुरवर्याय शम्बराय निवेदितः ।।

matsyabandhaiś ca matsyo 'sau matsyair anyaiḥ saha dvija ghātito 'suravaryāya śambarāya niveditaḥ ||

तस्य मायावती नाम पत्नी सर्वगृहेश्वरी कारयाम आस सूदानाम आधिपत्यम अनिन्दिता ।।

tasya māyāvatī nāma patnī sarvagṛheśvarī kārayām āsa sūdānām ādhipatyam aninditā ||

दारिते मत्स्यजठरे ददृशे सातिशोभनम कुमारं मन्मथतरोर दग्धस्य प्रथमाङ्कुरम ।।

dārite matsyajaṭhare dadṛśe sātiśobhanam kumāraṃ manmathataror dagdhasya prathamāṅkuram ||

को ऽयं कथम अयं मत्स्यजठरं समुपागतः इत्य एवं कौतुकाविष्टां तां तन्वीं प्राह नारदः ।।

ko 'yaṃ katham ayaṃ matsyajaṭharaṃ samupāgataḥ ity evaṃ kautukāviṣṭāṃ tāṃ tanvīṃ prāha nāradaḥ ||

अयं समस्तजगतः सूतिसंहारकर्मणः शम्बरेण हृतो विष्णोस तनयः सूतिकागृहात ।।

ayaṃ samastajagataḥ sūtisaṃhārakarmaṇaḥ śambareṇa hṛto viṣṇos tanayaḥ sūtikāgṛhāt ||

क्षिप्तः समुद्रे मत्स्येन निगीर्णस ते वशं गतः नररत्नम इदं सुभ्रु विस्रब्धा परिपालय ।।

kṣiptaḥ samudre matsyena nigīrṇas te vaśaṃ gataḥ nararatnam idaṃ subhru visrabdhā paripālaya ||

नारदेनैवम उक्ता सा पालयाम आस तं शिशुम बाल्याद एवातिरागेण रूपातिशयमोहिता ।।

nāradenaivam uktā sā pālayām āsa taṃ śiśum bālyād evātirāgeṇa rūpātiśayamohitā ||

स यदा यौवनाभोगभूषितो ऽभून महामुने साभिलाषा तदा सा तु बभूव गजगामिनी ।।

sa yadā yauvanābhogabhūṣito 'bhūn mahāmune sābhilāṣā tadā sā tu babhūva gajagāminī ||

मायावती ददौ चास्मै मायाः सर्वा महात्मने प्रद्युम्नायानुरागान्धा तन्न्यस्तहृदयेक्षणा ।।

māyāvatī dadau cāsmai māyāḥ sarvā mahātmane pradyumnāyānurāgāndhā tannyastahṛdayekṣaṇā ||

प्रसज्जन्तीं तु ताम आह स कार्ष्णिः कमलेक्षणाम मातृभावाम अपाहाय किम एवं वर्तसे ऽन्यथा ।।

prasajjantīṃ tu tām āha sa kārṣṇiḥ kamalekṣaṇām mātṛbhāvām apāhāya kim evaṃ vartase 'nyathā ||

सा चास्मै कथयाम आस न पुत्रस त्वं ममेति वै तनयं त्वाम अयं विष्णोर हृतवान कालशम्बरः ।।

sā cāsmai kathayām āsa na putras tvaṃ mameti vai tanayaṃ tvām ayaṃ viṣṇor hṛtavān kālaśambaraḥ ||

क्षिप्तः समुद्रे मत्स्यस्य संप्राप्तो जठरान मया सा तु रोदिति ते माता कान्ताद्याप्य अतिवत्सला ।।

kṣiptaḥ samudre matsyasya saṃprāpto jaṭharān mayā sā tu roditi te mātā kāntādyāpy ativatsalā ||

इत्य उक्तः शम्बरं युद्धे प्रद्युम्नः स समाह्वयत क्रोधाकुलीकृतमना युयुधे च महाबलः ।।

ity uktaḥ śambaraṃ yuddhe pradyumnaḥ sa samāhvayat krodhākulīkṛtamanā yuyudhe ca mahābalaḥ ||

हत्वा सैन्यम अशेषं तु तस्य दैत्यस्य माधविः सप्तमाया व्यतिक्रम्य मायां संयुयुजे ऽष्टमीम ।।

hatvā sainyam aśeṣaṃ tu tasya daityasya mādhaviḥ saptamāyā vyatikramya māyāṃ saṃyuyuje 'ṣṭamīm ||

तया जघान तं दैत्यं मायया कालशम्बरम उत्पत्य च तया सार्धम आजगाम पितुर गृहम ।।

tayā jaghāna taṃ daityaṃ māyayā kālaśambaram utpatya ca tayā sārdham ājagāma pitur gṛham ||

अन्तःपुरे निपतितं मायावत्या समन्वितम तं दृष्ट्वा कृष्णसंकल्पा बभूवुः कृष्णयोषितः ।।

antaḥpure nipatitaṃ māyāvatyā samanvitam taṃ dṛṣṭvā kṛṣṇasaṃkalpā babhūvuḥ kṛṣṇayoṣitaḥ ||

रुक्मिणी चावदत प्रेम्णा सास्रदृष्टिर अनिन्दिता धन्याया खल्व अयं पुत्रो वर्तते नवयौवने ।।

rukmiṇī cāvadat premṇā sāsradṛṣṭir aninditā dhanyāyā khalv ayaṃ putro vartate navayauvane ||

अस्मिन वयसि पुत्रो मे प्रद्युम्नो यदि जीवति सभाग्या जननी वत्स त्वया कापि विभूषिता ।।

asmin vayasi putro me pradyumno yadi jīvati sabhāgyā jananī vatsa tvayā kāpi vibhūṣitā ||

अथवा यादृशः स्नेहो मम यादृग वपुस तव हरेर अपत्यं सुव्यक्तं भवान वत्स भविष्यति ।।

athavā yādṛśaḥ sneho mama yādṛg vapus tava harer apatyaṃ suvyaktaṃ bhavān vatsa bhaviṣyati ||

एतस्मिन्न अन्तरे प्राप्तः सह कृष्णेन नारदः अन्तःपुरचरां देवीं रुक्मिणीं प्राह हर्षयन ।।

etasminn antare prāptaḥ saha kṛṣṇena nāradaḥ antaḥpuracarāṃ devīṃ rukmiṇīṃ prāha harṣayan ||

एष ते तनयः सुभ्रु हत्वा शम्बरम आगतः हृतो येनाभवद बालो भवत्याः सूतिकागृहात ।।

eṣa te tanayaḥ subhru hatvā śambaram āgataḥ hṛto yenābhavad bālo bhavatyāḥ sūtikāgṛhāt ||

इयं मायावती भार्या तनयस्यास्य ते सती शम्बरस्य न भार्येयं श्रूयताम अत्र कारणम ।।

iyaṃ māyāvatī bhāryā tanayasyāsya te satī śambarasya na bhāryeyaṃ śrūyatām atra kāraṇam ||

मन्मथे तु गते नाशं तदुद्भवपरायणा शम्बरं मोहयाम आस मायारूपेण रूपिणी ।।

manmathe tu gate nāśaṃ tadudbhavaparāyaṇā śambaraṃ mohayām āsa māyārūpeṇa rūpiṇī ||

विहाराद्युपभोगेषु रूपं मायामयं शुभम दर्शयाम आस दैत्यस्य तस्येयं मदिरेक्षणा ।।

vihārādyupabhogeṣu rūpaṃ māyāmayaṃ śubham darśayām āsa daityasya tasyeyaṃ madirekṣaṇā ||

कामो ऽवतीर्णः पुत्रस ते तस्येयं दयिता रतिः विशङ्का नात्र कर्तव्या स्नुषेयं तव शोभना ।।

kāmo 'vatīrṇaḥ putras te tasyeyaṃ dayitā ratiḥ viśaṅkā nātra kartavyā snuṣeyaṃ tava śobhanā ||

ततो हर्षसमाविष्टा रुक्मिणी केशवस तथा नगरी च समस्ता सा साधु साध्व इत्य अभाषत ।।

tato harṣasamāviṣṭā rukmiṇī keśavas tathā nagarī ca samastā sā sādhu sādhv ity abhāṣata ||

चिरनष्टेन पुत्रेण संगतां प्रेक्ष्य रुक्मिणीम अवाप विस्मयं सर्वो द्वारवत्यां जनस तदा ।।

ciranaṣṭena putreṇa saṃgatāṃ prekṣya rukmiṇīm avāpa vismayaṃ sarvo dvāravatyāṃ janas tadā ||