गते शक्रे तु गोपालाः कृष्णम अक्लिष्टकारिणम ऊचुः प्रीत्या धृतं दृष्ट्वा तेन गोवर्धनाचलम ।।

gate śakre tu gopālāḥ kṛṣṇam akliṣṭakāriṇam ūcuḥ prītyā dhṛtaṃ dṛṣṭvā tena govardhanācalam ||

वयम अस्मान महाभाग भवता महतो भयात गावश च भवता त्राता गिरिधारणकर्मणा ।।

vayam asmān mahābhāga bhavatā mahato bhayāt gāvaś ca bhavatā trātā giridhāraṇakarmaṇā ||

बालक्रीडेयम अतुला गोपालत्वं जुगुप्सितम दिव्यं च कर्म भवतः किम एतत तात कथ्यताम ।।

bālakrīḍeyam atulā gopālatvaṃ jugupsitam divyaṃ ca karma bhavataḥ kim etat tāta kathyatām ||

कालियो दमितस तोये प्रलम्बो विनिपातितः धृतो गोवर्धनश चायं शङ्कितानि मनांसि नः ।।

kāliyo damitas toye pralambo vinipātitaḥ dhṛto govardhanaś cāyaṃ śaṅkitāni manāṃsi naḥ ||

सत्यं सत्यं हरेः पादौ शपामो ऽमितविक्रम यथा त्वद्वीर्यम आलोक्य न त्वां मन्यामहे नरम ।।

satyaṃ satyaṃ hareḥ pādau śapāmo 'mitavikrama yathā tvadvīryam ālokya na tvāṃ manyāmahe naram ||

प्रीतिः सस्त्रीकुमारस्य व्रजस्य तव केशव कर्म चेदम अशक्यं यत समस्तैस त्रिदशैर अपि ।।

prītiḥ sastrīkumārasya vrajasya tava keśava karma cedam aśakyaṃ yat samastais tridaśair api ||

बालत्वं चातिवीर्यं च जन्म चास्मासु शोभनम चिन्त्यमानम अमेयात्मञ शङ्कां कृष्ण प्रयच्छति ।।

bālatvaṃ cātivīryaṃ ca janma cāsmāsu śobhanam cintyamānam ameyātmañ śaṅkāṃ kṛṣṇa prayacchati ||

देवो वा दानवो वा त्वं यक्षो गन्धर्व एव वा किं वास्माकं विचारेण बान्धवो ऽसि नमो ऽस्तु ते ।।

devo vā dānavo vā tvaṃ yakṣo gandharva eva vā kiṃ vāsmākaṃ vicāreṇa bāndhavo 'si namo 'stu te ||

क्षणं भूत्वा त्व असौ तूष्णीं किंचित प्रणयकोपवान इत्य एवम उक्तस तैर गोपैः कृष्णो ऽप्य आह महामुने ।।

kṣaṇaṃ bhūtvā tv asau tūṣṇīṃ kiṃcit praṇayakopavān ity evam uktas tair gopaiḥ kṛṣṇo 'py āha mahāmune ||

मत्संबन्धेन वो गोपा यदि लज्जा न जायते श्लाघ्यो वाहं ततः किं वो विचारेण प्रयोजनम ।।

matsaṃbandhena vo gopā yadi lajjā na jāyate ślāghyo vāhaṃ tataḥ kiṃ vo vicāreṇa prayojanam ||

यदि वो ऽस्ति मयि प्रीतिः श्लाघ्यो ऽहं भवतां यदि तदात्मबन्धुसदृशी बुद्धिर वः क्रियतां मयि ।।

yadi vo 'sti mayi prītiḥ ślāghyo 'haṃ bhavatāṃ yadi tadātmabandhusadṛśī buddhir vaḥ kriyatāṃ mayi ||

नाहं देवो न गन्धर्वो न यक्षो न च दानवः अहं वो बान्धवो जातो नैतच चिन्त्यम अतो ऽन्यथा ।।

nāhaṃ devo na gandharvo na yakṣo na ca dānavaḥ ahaṃ vo bāndhavo jāto naitac cintyam ato 'nyathā ||

इति श्रुत्वा हरेर वाक्यं बद्धमौनास ततो वनम ययुर गोपा महाभाग तस्मिन प्रणयकोपिनि ।।

iti śrutvā harer vākyaṃ baddhamaunās tato vanam yayur gopā mahābhāga tasmin praṇayakopini ||

कृष्णस तु विमलं व्योम शरच्चन्द्रस्य चन्द्रिकाम तथा कुमुदिनीं फुल्लाम आमोदितदिगन्तराम ।।

kṛṣṇas tu vimalaṃ vyoma śaraccandrasya candrikām tathā kumudinīṃ phullām āmoditadigantarām ||

वनराजीं तथा कूजद्भृङ्गमालामनोरमाम विलोक्य सह गोपीभिर मनश चक्रे रतिं प्रति ।।

vanarājīṃ tathā kūjadbhṛṅgamālāmanoramām vilokya saha gopībhir manaś cakre ratiṃ prati ||

विना रामेण मधुरम अतीव वनिताप्रियम जगौ कलपदं शौरिर नानातन्त्रीकृतव्रतम ।।

vinā rāmeṇa madhuram atīva vanitāpriyam jagau kalapadaṃ śaurir nānātantrīkṛtavratam ||

रम्यं गीतध्वनिं श्रुत्वा संत्यज्यावसथांस तदा आजग्मुस त्वरिता गोप्यो यत्रास्ते मधुसूदनः ।।

ramyaṃ gītadhvaniṃ śrutvā saṃtyajyāvasathāṃs tadā ājagmus tvaritā gopyo yatrāste madhusūdanaḥ ||

शनैः शनैर जगौ गोपी काचित तस्य लयानुगम दत्तावधाना काचिच च तम एव मनसास्मरत ।।

śanaiḥ śanair jagau gopī kācit tasya layānugam dattāvadhānā kācic ca tam eva manasāsmarat ||

काचित कृष्णेति कृष्णेति प्रोक्त्वा लज्जाम उपाययौ ययौ च काचित प्रेमान्धा तत्पार्श्वम अविलज्जिता ।।

kācit kṛṣṇeti kṛṣṇeti proktvā lajjām upāyayau yayau ca kācit premāndhā tatpārśvam avilajjitā ||

काचिद आवसथस्यान्तः स्थित्वा दृष्ट्वा बहिर गुरुम तन्मयत्वेन गोविन्दं दध्यौ मीलितलोचना ।।

kācid āvasathasyāntaḥ sthitvā dṛṣṭvā bahir gurum tanmayatvena govindaṃ dadhyau mīlitalocanā ||

तच्चिन्ताविपुलाह्लादक्षीणपुण्यचया तथा तदप्राप्तिमहादुःखविलीनाशेषपातका ।।

taccintāvipulāhlādakṣīṇapuṇyacayā tathā tadaprāptimahāduḥkhavilīnāśeṣapātakā ||

चिन्तयन्ती जगत्सूतिं परब्रह्मस्वरूपिणम निरुच्छ्वासतया मुक्तिं गतान्या गोपकन्यका ।।

cintayantī jagatsūtiṃ parabrahmasvarūpiṇam nirucchvāsatayā muktiṃ gatānyā gopakanyakā ||

गोपीपरिवृतो रात्रिं शरच्चन्द्रमनोरमाम मानयाम आस गोविन्दो रासारम्भरसोत्सुकः ।।

gopīparivṛto rātriṃ śaraccandramanoramām mānayām āsa govindo rāsārambharasotsukaḥ ||

गोप्यश च वृन्दशः कृष्णचेष्टास्व आयत्तमूर्तयः अन्यदेशं गते कृष्णे चेरुर वृन्दावनान्तरम ।।

gopyaś ca vṛndaśaḥ kṛṣṇaceṣṭāsv āyattamūrtayaḥ anyadeśaṃ gate kṛṣṇe cerur vṛndāvanāntaram ||

कृष्णो ऽहम एतत ललितं व्रजाम्य आलोक्यतां गतिः अन्या ब्रवीति कृष्णस्य मम गीतिर निशम्यताम ।।

kṛṣṇo 'ham etat lalitaṃ vrajāmy ālokyatāṃ gatiḥ anyā bravīti kṛṣṇasya mama gītir niśamyatām ||

दुष्ट कालिय तिष्ठात्र कृष्णो ऽहम इति चापरा बाहुम आस्फोट्य कृष्णस्य लीलासर्वस्वम आददे ।।

duṣṭa kāliya tiṣṭhātra kṛṣṇo 'ham iti cāparā bāhum āsphoṭya kṛṣṇasya līlāsarvasvam ādade ||

अन्या ब्रवीति भो गोपा निःशङ्कैः स्थीयताम इह अलं वृष्टिभयेनात्र धृतो गोवर्धनो मया ।।

anyā bravīti bho gopā niḥśaṅkaiḥ sthīyatām iha alaṃ vṛṣṭibhayenātra dhṛto govardhano mayā ||

धेनुको ऽयं मया क्षिप्तो विचरन्तु यथेच्छया गोपी ब्रवीति चैवान्या कृष्णलीलानुकारिणी ।।

dhenuko 'yaṃ mayā kṣipto vicarantu yathecchayā gopī bravīti caivānyā kṛṣṇalīlānukāriṇī ||

एवं नानाप्रकारासु कृष्णचेष्टासु तास तदा गोप्यो व्यग्राः समं चेरू रम्यं वृन्दावनं वनम ।।

evaṃ nānāprakārāsu kṛṣṇaceṣṭāsu tās tadā gopyo vyagrāḥ samaṃ cerū ramyaṃ vṛndāvanaṃ vanam ||

विलोक्यैका भुवं प्राह गोपी गोपवराङ्गना पुलकाञ्चितसर्वाङ्गी विकासिनयनोत्पला ।।

vilokyaikā bhuvaṃ prāha gopī gopavarāṅganā pulakāñcitasarvāṅgī vikāsinayanotpalā ||

ध्वजवज्राङ्कुशाब्जाङ्करेखावन्त्य आलि पश्यत पदान्य एतानि कृष्णस्य लीलालंकृतगामिनः ।।

dhvajavajrāṅkuśābjāṅkarekhāvanty āli paśyata padāny etāni kṛṣṇasya līlālaṃkṛtagāminaḥ ||

कापि तेन समं याता कृतपुण्या मदालसा पदानि तस्याश चैतानि घनान्य अल्पतनूनि च ।।

kāpi tena samaṃ yātā kṛtapuṇyā madālasā padāni tasyāś caitāni ghanāny alpatanūni ca ||

पुष्पावचयम अत्रोच्चैश चक्रे दामोदरो ध्रुवम येनाग्राक्रान्तिमात्राणि पदान्य अत्र महात्मनः ।।

puṣpāvacayam atroccaiś cakre dāmodaro dhruvam yenāgrākrāntimātrāṇi padāny atra mahātmanaḥ ||

अत्रोपविश्य सा तेन कापि पुष्पैर अलंकृता अन्यजन्मनि सर्वात्मा विष्णुर अभ्यर्चितो यया ।।

atropaviśya sā tena kāpi puṣpair alaṃkṛtā anyajanmani sarvātmā viṣṇur abhyarcito yayā ||

पुष्पबन्धनसंमानकृतमानाम अपास्य ताम नन्दगोपसुतो यातो मार्गेणानेन पश्यत ।।

puṣpabandhanasaṃmānakṛtamānām apāsya tām nandagopasuto yāto mārgeṇānena paśyata ||

अनुयाने ऽसमर्थान्या नितम्बभरमन्थरा या गन्तव्ये द्रुतं याति निम्नपादाग्रसंस्थितिः ।।

anuyāne 'samarthānyā nitambabharamantharā yā gantavye drutaṃ yāti nimnapādāgrasaṃsthitiḥ ||

हस्तन्यस्ताग्रहस्तेयं तेन याति तथा सखी अनायत्तपदन्यासा लक्ष्यते पदपद्धतिः ।।

hastanyastāgrahasteyaṃ tena yāti tathā sakhī anāyattapadanyāsā lakṣyate padapaddhatiḥ ||

हस्तसंस्पर्शमात्रेण धूर्तेनैषा विमानिता नैराश्यान मन्दगामिन्या निवृत्तं लक्ष्यते पदम ।।

hastasaṃsparśamātreṇa dhūrtenaiṣā vimānitā nairāśyān mandagāminyā nivṛttaṃ lakṣyate padam ||

नूनम उक्ता त्वरामीति पुनर एष्यामि ते ऽन्तिकम तेन कृष्णेन येनैषा त्वरिता पदपद्धतिः ।।

nūnam uktā tvarāmīti punar eṣyāmi te 'ntikam tena kṛṣṇena yenaiṣā tvaritā padapaddhatiḥ ||

प्रविष्टो गहनं कृष्णः पदम अत्र न लक्ष्यते निवर्तध्वं शशाङ्कस्य नैतद दीधितिगोचरे ।।

praviṣṭo gahanaṃ kṛṣṇaḥ padam atra na lakṣyate nivartadhvaṃ śaśāṅkasya naitad dīdhitigocare ||

निवृत्तास तास ततो गोप्यो निराशाः कृष्णदर्शने यमुनातीरम आगम्य जगुस तच्चरितं तदा ।।

nivṛttās tās tato gopyo nirāśāḥ kṛṣṇadarśane yamunātīram āgamya jagus taccaritaṃ tadā ||

ततो ददृशुर आयान्तं विकासिमुखपङ्कजम गोप्यस त्रैलोक्यगोप्तारं कृष्णम अक्लिष्टचेष्टितम ।।

tato dadṛśur āyāntaṃ vikāsimukhapaṅkajam gopyas trailokyagoptāraṃ kṛṣṇam akliṣṭaceṣṭitam ||

काचिद आलोक्य गोविन्दम आयान्तम अतिहर्षिता कृष्ण कृष्णेति कृष्णेति प्राह नान्यद उदीरयत ।।

kācid ālokya govindam āyāntam atiharṣitā kṛṣṇa kṛṣṇeti kṛṣṇeti prāha nānyad udīrayat ||

काचिद भ्रूभङ्गुरं कृत्वा ललाटफलकं हरिम विलोक्य नेत्रभृङ्गाभ्यां पपौ तन्मुखपङ्कजम ।।

kācid bhrūbhaṅguraṃ kṛtvā lalāṭaphalakaṃ harim vilokya netrabhṛṅgābhyāṃ papau tanmukhapaṅkajam ||

काचिद आलोक्य गोविन्दं निमीलितविलोचना तस्यैव रूपं ध्यायन्ती योगारूढेव चाबभौ ।।

kācid ālokya govindaṃ nimīlitavilocanā tasyaiva rūpaṃ dhyāyantī yogārūḍheva cābabhau ||

ततः काश्चित्प्रियालापैः काश्चिद भ्रूभङ्गवीक्षितैः निन्ये ऽनुनयम अन्याश च करस्पर्शेन माधवः ।।

tataḥ kāścitpriyālāpaiḥ kāścid bhrūbhaṅgavīkṣitaiḥ ninye 'nunayam anyāś ca karasparśena mādhavaḥ ||

ताभिः प्रसन्नचित्ताभिर गोपीभिः सह सादरम रराम रासगोष्ठीभिर उदारचरितो हरिः ।।

tābhiḥ prasannacittābhir gopībhiḥ saha sādaram rarāma rāsagoṣṭhībhir udāracarito hariḥ ||

रासमण्डलबन्धो ऽपि कृष्णपार्श्वम अनुज्झता गोपीजनेन नैवाभूद एकस्थानस्थिरात्मना ।।

rāsamaṇḍalabandho 'pi kṛṣṇapārśvam anujjhatā gopījanena naivābhūd ekasthānasthirātmanā ||

हस्ते प्रगृह्य चैकैकां गोपिकां रासमण्डले चकार तत्करस्पर्शनिमीलितदृशं हरिः ।।

haste pragṛhya caikaikāṃ gopikāṃ rāsamaṇḍale cakāra tatkarasparśanimīlitadṛśaṃ hariḥ ||

ततः प्रववृते रासश चलद्वलयनिस्वनैः अनुयातशरत्काव्यगेयगीतिर अनुक्रमात ।।

tataḥ pravavṛte rāsaś caladvalayanisvanaiḥ anuyātaśaratkāvyageyagītir anukramāt ||

कृष्णः शरच्चन्द्रमसं कौमुदीं कुमुदाकरम जगौ गोपीजनस त्व एकं कृष्णनाम पुनः पुनः ।।

kṛṣṇaḥ śaraccandramasaṃ kaumudīṃ kumudākaram jagau gopījanas tv ekaṃ kṛṣṇanāma punaḥ punaḥ ||

परिवर्तश्रमेणैका चलद्वलयलापिनी ददौ बाहुलतां स्कन्धे गोपी मधुनिघातिनः ।।

parivartaśrameṇaikā caladvalayalāpinī dadau bāhulatāṃ skandhe gopī madhunighātinaḥ ||

काचित प्रविलसद्बाहुं परिरभ्य चुचुम्ब तम गोपी गीतस्तुतिव्याजनिपुणा मधुसूदनम ।।

kācit pravilasadbāhuṃ parirabhya cucumba tam gopī gītastutivyājanipuṇā madhusūdanam ||

गोपीकपोलसंश्लेषम अभिपद्य हरेर भुजौ पुलकोद्गमसस्याय स्वेदाम्बुघनतां गतौ ।।

gopīkapolasaṃśleṣam abhipadya harer bhujau pulakodgamasasyāya svedāmbughanatāṃ gatau ||

रासगेयं जगौ कृष्णो यावत्तारतरध्वनिः साधु कृष्णेति कृष्णेति तावत ता द्विगुणं जगुः ।।

rāsageyaṃ jagau kṛṣṇo yāvattārataradhvaniḥ sādhu kṛṣṇeti kṛṣṇeti tāvat tā dviguṇaṃ jaguḥ ||

गते ऽनुगमनं चक्रुर वलने संमुखं ययुः प्रतिलोमानुलोमेन भेजुर गोपाङ्गना हरिम ।।

gate 'nugamanaṃ cakrur valane saṃmukhaṃ yayuḥ pratilomānulomena bhejur gopāṅganā harim ||

स तथा सह गोपीभी रराम मधुसूदनः यथाब्दकोटिप्रतिमः क्षणस तेन विनाभवत ।।

sa tathā saha gopībhī rarāma madhusūdanaḥ yathābdakoṭipratimaḥ kṣaṇas tena vinābhavat ||

ता वार्यमाणाः पतिभिः पितृभिर भ्रातृभिस तथा कृष्णं गोपाङ्गना रात्रौ रमयन्ति रतिप्रियाः ।।

tā vāryamāṇāḥ patibhiḥ pitṛbhir bhrātṛbhis tathā kṛṣṇaṃ gopāṅganā rātrau ramayanti ratipriyāḥ ||

सो ऽपि कैशोरकवयो मानयन मधुसूदनः रेमे ताभिर अमेयात्मा क्षपासु क्षपिताहितः ।।

so 'pi kaiśorakavayo mānayan madhusūdanaḥ reme tābhir ameyātmā kṣapāsu kṣapitāhitaḥ ||

तद्भर्तृषु तथा तासु सर्वभूतेषु चेश्वरः आत्मस्वरूपरूपो ऽसौ व्याप्य वायुर इव स्थितः ।।

tadbhartṛṣu tathā tāsu sarvabhūteṣu ceśvaraḥ ātmasvarūparūpo 'sau vyāpya vāyur iva sthitaḥ ||

यथा समस्तभूतेषु नभो ऽग्निः पृथिवी जलम वायुश चात्मा तथैवासौ व्याप्य सर्वम अवस्थितः ।।

yathā samastabhūteṣu nabho 'gniḥ pṛthivī jalam vāyuś cātmā tathaivāsau vyāpya sarvam avasthitaḥ ||