इत्य आह भगवान और्वः सगराय महात्मने सदाचारान पुरा सम्यङ मैत्रेय परिपृच्छते ।।

ity āha bhagavān aurvaḥ sagarāya mahātmane sadācārān purā samyaṅ maitreya paripṛcchate ||

मयाप्य एतद अशेषेण कथितं भवतो द्विज समुल्लङ्घ्य सदाचारं कश्चिन नाप्नोति शोभनम ।।

mayāpy etad aśeṣeṇa kathitaṃ bhavato dvija samullaṅghya sadācāraṃ kaścin nāpnoti śobhanam ||

षण्डापविद्धप्रमुखा विदिता भगवन मया उदक्याद्याश च ये सर्वे नग्नम इच्छामि वेदितुम ।।

ṣaṇḍāpaviddhapramukhā viditā bhagavan mayā udakyādyāś ca ye sarve nagnam icchāmi veditum ||

को नग्नः किंसमाचारो नग्नसंज्ञां नरो लभेत नग्नस्वरूपम इच्छामि यथावत गदितं त्वया ।।

ko nagnaḥ kiṃsamācāro nagnasaṃjñāṃ naro labhet nagnasvarūpam icchāmi yathāvat gaditaṃ tvayā ||

ऋग्यजुःसामसंज्ञेयं त्रयी वर्णावृतिर द्विज एताम उज्झति यो मोहात स नग्नः पातकी स्मृतः ।।

ṛgyajuḥsāmasaṃjñeyaṃ trayī varṇāvṛtir dvija etām ujjhati yo mohāt sa nagnaḥ pātakī smṛtaḥ ||

त्रयी समस्तवर्णानां द्विज संवरणं यतः नग्नो भवत्य उज्झितायाम अतस तस्याम असंशयम ।।

trayī samastavarṇānāṃ dvija saṃvaraṇaṃ yataḥ nagno bhavaty ujjhitāyām atas tasyām asaṃśayam ||

इदं च श्रूयताम अन्यद भीष्माय सुमहात्मने कथयाम आस धर्मज्ञो वसिष्ठो ऽस्मत्पितामहः ।।

idaṃ ca śrūyatām anyad bhīṣmāya sumahātmane kathayām āsa dharmajño vasiṣṭho 'smatpitāmahaḥ ||

मयापि तस्य गदतः श्रुतम एतन महात्मनः नग्नसंबन्धि मैत्रेय यत पृष्टो ऽहम इह त्वया ।।

mayāpi tasya gadataḥ śrutam etan mahātmanaḥ nagnasaṃbandhi maitreya yat pṛṣṭo 'ham iha tvayā ||

देवासुरम अभूद युद्धं दिव्यम अब्दं पुरा द्विज तस्मिन पराजिता देवा दैत्यैर ह्रादपुरोगमैः ।।

devāsuram abhūd yuddhaṃ divyam abdaṃ purā dvija tasmin parājitā devā daityair hrādapurogamaiḥ ||

क्षीरोदस्योत्तरं कूलं गत्वातप्यन्त वै तपः विष्णोर आराधनार्थाय जगुश चेमं स्तवं तदा ।।

kṣīrodasyottaraṃ kūlaṃ gatvātapyanta vai tapaḥ viṣṇor ārādhanārthāya jaguś cemaṃ stavaṃ tadā ||

आराधनाय लोकानां विष्णोर ईशस्य यां गिरम वक्ष्यामो भगवान आद्यस तया विष्णुः प्रसीदतु ।।

ārādhanāya lokānāṃ viṣṇor īśasya yāṃ giram vakṣyāmo bhagavān ādyas tayā viṣṇuḥ prasīdatu ||

यतो भूतान्य अशेषाणि प्रसूतानि महात्मनः यस्मिंश च लयम एष्यन्ति कस तं संस्तोतुम ईश्वरः ।।

yato bhūtāny aśeṣāṇi prasūtāni mahātmanaḥ yasmiṃś ca layam eṣyanti kas taṃ saṃstotum īśvaraḥ ||

तथाप्य अरातिविध्वंसध्वस्तवीर्या भवार्थिनः त्वां स्तोष्यामस तवोक्तीनां याथार्थ्यं नैव गोचरे ।।

tathāpy arātividhvaṃsadhvastavīryā bhavārthinaḥ tvāṃ stoṣyāmas tavoktīnāṃ yāthārthyaṃ naiva gocare ||

त्वम उर्वी सलिलं वह्निर वायुर आकाशम एव च समस्तम अन्तःकरणं प्रधानं तत्परः पुमान ।।

tvam urvī salilaṃ vahnir vāyur ākāśam eva ca samastam antaḥkaraṇaṃ pradhānaṃ tatparaḥ pumān ||

एकं तवैतद भूतात्मन मूर्तामूर्तमयं वपुः आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तं स्थानकालविभेदवत ।।

ekaṃ tavaitad bhūtātman mūrtāmūrtamayaṃ vapuḥ ābrahmastambaparyantaṃ sthānakālavibhedavat ||

तत्रेश तव यत पूर्वं त्वन्नाभिकमलोद्भवम रूपं सर्गोपकाराय तस्मै ब्रह्मात्मने नमः ।।

tatreśa tava yat pūrvaṃ tvannābhikamalodbhavam rūpaṃ sargopakārāya tasmai brahmātmane namaḥ ||

शक्रार्करुद्रवस्वश्विमरुत्सोमादिभेदवत वयम एवं स्वरूपं ते तस्मै देवात्मने नमः ।।

śakrārkarudravasvaśvimarutsomādibhedavat vayam evaṃ svarūpaṃ te tasmai devātmane namaḥ ||

दम्भप्रायम असंबोधि तितिक्षादमवर्जितम यद रूपं तव गोविन्द तस्मै दैत्यात्मने नमः ।।

dambhaprāyam asaṃbodhi titikṣādamavarjitam yad rūpaṃ tava govinda tasmai daityātmane namaḥ ||

नातिज्ञानवहा यस्मिन नाड्यः स्तिमिततेजसि शब्दादिलोभि यत तस्मै तुभ्यं यक्षात्मने नमः ।।

nātijñānavahā yasmin nāḍyaḥ stimitatejasi śabdādilobhi yat tasmai tubhyaṃ yakṣātmane namaḥ ||

क्रौर्यमायामयं घोरं यच च रूपं तवासितम निशाचरात्मने तस्मै नमस ते पुरुषोत्तम ।।

krauryamāyāmayaṃ ghoraṃ yac ca rūpaṃ tavāsitam niśācarātmane tasmai namas te puruṣottama ||

स्वर्गस्थधर्मिसद्धर्मफलोपकरणं तव धर्माख्यं च तथा रूपं नमस तस्मै जनार्दन ।।

svargasthadharmisaddharmaphalopakaraṇaṃ tava dharmākhyaṃ ca tathā rūpaṃ namas tasmai janārdana ||

हर्षप्रायम असंसर्गि गतिमद गमनादिषु सिद्धात्मंस तव यद रूपं तस्मै सिद्धात्मने नमः ।।

harṣaprāyam asaṃsargi gatimad gamanādiṣu siddhātmaṃs tava yad rūpaṃ tasmai siddhātmane namaḥ ||

अतितिक्षाधनं क्रूरम उपभोगसहं हरे द्विजिह्वं तव यद रूपं तस्मै सर्पात्मने नमः ।।

atitikṣādhanaṃ krūram upabhogasahaṃ hare dvijihvaṃ tava yad rūpaṃ tasmai sarpātmane namaḥ ||

अवबोधि च यच छान्तम अदोषम अपकल्मषम ऋषिरूपात्मने तस्मै विष्णो रूपाय ते नमः ।।

avabodhi ca yac chāntam adoṣam apakalmaṣam ṛṣirūpātmane tasmai viṣṇo rūpāya te namaḥ ||

भक्षयत्य अथ कल्पान्ते भूतानि यद अवारितम त्वद्रूपं पुण्डरीकाक्ष तस्मै कालात्मने नमः ।।

bhakṣayaty atha kalpānte bhūtāni yad avāritam tvadrūpaṃ puṇḍarīkākṣa tasmai kālātmane namaḥ ||

संभक्ष्य सर्वभूतानि देवादीन्य अविशेषतः नृत्यत्य अन्ते च यद रूपं तस्मै रुद्रात्मने नमः ।।

saṃbhakṣya sarvabhūtāni devādīny aviśeṣataḥ nṛtyaty ante ca yad rūpaṃ tasmai rudrātmane namaḥ ||

प्रवृत्त्या रजसो यच च कर्मणां कारणात्मकम जनार्दन नमस तस्मै त्वद्रूपाय नरात्मने ।।

pravṛttyā rajaso yac ca karmaṇāṃ kāraṇātmakam janārdana namas tasmai tvadrūpāya narātmane ||

अष्टाविंशद्वधोपेतं यद रूपं तामसं तव उन्मार्गगामि सर्वात्मंस तस्मै पश्वात्मने नमः ।।

aṣṭāviṃśadvadhopetaṃ yad rūpaṃ tāmasaṃ tava unmārgagāmi sarvātmaṃs tasmai paśvātmane namaḥ ||

यज्ञाङ्गभूतं यद रूपं जगतः सिद्धिसाधनम वृक्षादिभेदैर यद भेदि तस्मै मुख्यात्मने नमः ।।

yajñāṅgabhūtaṃ yad rūpaṃ jagataḥ siddhisādhanam vṛkṣādibhedair yad bhedi tasmai mukhyātmane namaḥ ||

तिर्यङ्मनुष्यदेवादिव्योमशब्दादिकं च यत रूपं तवादेः सर्वस्य तस्मै सर्वात्मने नमः ।।

tiryaṅmanuṣyadevādivyomaśabdādikaṃ ca yat rūpaṃ tavādeḥ sarvasya tasmai sarvātmane namaḥ ||

प्रधानबुद्ध्यादिमयाद अशेषाद यद अन्यद अस्मात परमं परात्मन रूपं तवाद्यं न यद अन्यतुल्यं तस्मै नमः कारणकारणाय ।।

pradhānabuddhyādimayād aśeṣād yad anyad asmāt paramaṃ parātman rūpaṃ tavādyaṃ na yad anyatulyaṃ tasmai namaḥ kāraṇakāraṇāya ||

शुक्लादिदीर्घादिघनादिहीनम अगोचरे यच च विशेषणानाम शुद्धातिशुद्धं परमर्षिदृश्यं रूपाय तस्मै भगवन नताः स्मः ।।

śuklādidīrghādighanādihīnam agocare yac ca viśeṣaṇānām śuddhātiśuddhaṃ paramarṣidṛśyaṃ rūpāya tasmai bhagavan natāḥ smaḥ ||

यन नः शरीरेषु यद अन्यदेहेष्व अशेषवस्तुष्व अजम अव्ययं यत यस्माच च नान्यद व्यतिरिक्तम अस्ति ब्रह्मस्वरूपाय नताः स्म तस्मै ।।

yan naḥ śarīreṣu yad anyadeheṣv aśeṣavastuṣv ajam avyayaṃ yat yasmāc ca nānyad vyatiriktam asti brahmasvarūpāya natāḥ sma tasmai ||

सकलम इदम अजस्य यस्य रूपं परमपदात्मवतः सनातनस्य तम अनिधनम अशेषबीजभूतं प्रभुम अमलं प्रणताः स्म वासुदेवम ।।

sakalam idam ajasya yasya rūpaṃ paramapadātmavataḥ sanātanasya tam anidhanam aśeṣabījabhūtaṃ prabhum amalaṃ praṇatāḥ sma vāsudevam ||

स्तोत्रस्यास्यावसाने तु ददृशुः परमेश्वरम शङ्खचक्रगदापाणिं गरुडस्थं सुरा हरिम ।।

stotrasyāsyāvasāne tu dadṛśuḥ parameśvaram śaṅkhacakragadāpāṇiṃ garuḍasthaṃ surā harim ||

तम ऊचुः सकला देवाः प्रणिपातपुरःसरम प्रसीद देव दैत्येभ्यस त्राहीति शरणार्थिनः ।।

tam ūcuḥ sakalā devāḥ praṇipātapuraḥsaram prasīda deva daityebhyas trāhīti śaraṇārthinaḥ ||

त्रैलोक्यं यज्ञभागाश च दैत्यैर ह्रादपुरोगमैः हृतं नो ब्रह्मणो ऽप्य आज्ञाम उल्लङ्घ्य परमेश्वर ।।

trailokyaṃ yajñabhāgāś ca daityair hrādapurogamaiḥ hṛtaṃ no brahmaṇo 'py ājñām ullaṅghya parameśvara ||

यद्य अप्य अशेषभूतस्य वयं ते च तवांशकाः तथाप्य अविद्याभेदेन भिन्नं पश्यामहे जगत ।।

yady apy aśeṣabhūtasya vayaṃ te ca tavāṃśakāḥ tathāpy avidyābhedena bhinnaṃ paśyāmahe jagat ||

स्ववर्णधर्माभिरता वेदमार्गानुसारिणः न शक्यास ते ऽरयो हन्तुम अस्माभिस तपसान्विताः ।।

svavarṇadharmābhiratā vedamārgānusāriṇaḥ na śakyās te 'rayo hantum asmābhis tapasānvitāḥ ||

तम उपायम अशेषात्मन्न अस्माकं दातुम अर्हसि येन तान असुरान हन्तुं भवेम भगवन क्षमाः ।।

tam upāyam aśeṣātmann asmākaṃ dātum arhasi yena tān asurān hantuṃ bhavema bhagavan kṣamāḥ ||

इत्य उक्तो भगवांस तेभ्यो मायामोहं शरीरतः समुत्पाद्य ददौ विष्णुः प्राह चेदं सुरोत्तमान ।।

ity ukto bhagavāṃs tebhyo māyāmohaṃ śarīrataḥ samutpādya dadau viṣṇuḥ prāha cedaṃ surottamān ||

मायामोहो ऽयम अखिलान दैत्यांस तान मोहयिष्यति ततो वध्या भविष्यन्ति वेदमार्गबहिष्कृताः ।।

māyāmoho 'yam akhilān daityāṃs tān mohayiṣyati tato vadhyā bhaviṣyanti vedamārgabahiṣkṛtāḥ ||

स्थितौ स्थितस्य मे वध्या यावन्तः परिपन्थिनः ब्रह्मणो ह्य अधिकारस्य देवा दैत्यादिकाः सुराः ।।

sthitau sthitasya me vadhyā yāvantaḥ paripanthinaḥ brahmaṇo hy adhikārasya devā daityādikāḥ surāḥ ||

तद गच्छत न भीः कार्या मायामोहो ऽयम अग्रतः गच्छत्व अद्योपकाराय भवतां भविता सुराः ।।

tad gacchata na bhīḥ kāryā māyāmoho 'yam agrataḥ gacchatv adyopakārāya bhavatāṃ bhavitā surāḥ ||

इत्य उक्ताः प्रणिपत्यैनं ययुर देवा यथागतम मायामोहो ऽपि तैः सार्धं ययौ यत्र महासुराः ।।

ity uktāḥ praṇipatyainaṃ yayur devā yathāgatam māyāmoho 'pi taiḥ sārdhaṃ yayau yatra mahāsurāḥ ||